Từ ngày 1/7/2026, Luật số 118/2025/QH15 chính thức có hiệu lực, sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến an ninh, trật tự. Trong đó, điểm đáng chú ý là việc điều chỉnh quy định về điều kiện đăng ký thường trú tại Điều 20 Luật Cư trú, đặc biệt đối với trẻ em, người yếu thế, người cao tuổi có nhu cầu sống cùng thân nhân.
Những thay đổi chính về đăng ký thường trú
Theo luật mới, cơ quan chức năng sẽ giải quyết đăng ký thường trú, tạm trú ngay cả khi biết người đăng ký không thực tế sinh sống tại chỗ ở đó, ngoại trừ trường hợp đăng ký cho trẻ em dưới 6 tuổi về ở với cha, mẹ hoặc người giám hộ. Quy định này nhằm tạo điều kiện cho các đối tượng yếu thế.
Người chưa thành niên có thể có nơi cư trú khác với cha, mẹ nếu được cha hoặc mẹ đồng ý hoặc pháp luật có quy định. Đặc biệt, trẻ dưới 6 tuổi được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình khi về ở với cha, mẹ, người giám hộ mà không cần sự đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở đó.
Đối với các trường hợp khác, công dân được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình khi được chủ hộ và chủ sở hữu đồng ý, bao gồm: vợ về ở với chồng hoặc ngược lại; người từ đủ 6 tuổi về ở với cha, mẹ, người giám hộ; cha, mẹ về ở với con; người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi về ở với người giám hộ. Ngoài ra, người cao tuổi về ở với anh, chị, em ruột, cháu ruột; người khuyết tật đặc biệt nặng, người khuyết tật nặng, người không có khả năng lao động, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi về ở với ông bà nội ngoại, anh chị em ruột, bác, chú, cậu, cô, dì ruột, cháu ruột. Người chưa thành niên được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý hoặc không còn cha, mẹ về ở với cụ nội ngoại, ông bà nội ngoại, anh chị em ruột, bác, chú, cậu, cô, dì ruột.
Luật cũng sửa đổi, bổ sung khoản 8 Điều 20: Công dân không được đăng ký thường trú mới tại các địa điểm không thuộc diện được phép theo Điều 23 Luật Cư trú, trừ trường hợp trẻ dưới 6 tuổi đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu khi về ở với cha, mẹ, người giám hộ và quy định tại điểm a khoản 2 Điều này.
Hồ sơ đăng ký thường trú mới
Đối với nhóm người quy định tại khoản 2 Điều 20, hồ sơ đăng ký thường trú bao gồm: Tờ khai thay đổi thông tin cư trú, trong đó ghi rõ ý kiến đồng ý của chủ hộ, chủ sở hữu hoặc người được ủy quyền (trừ trường hợp đã có ý kiến đồng ý bằng văn bản). Đối với trẻ dưới 6 tuổi đăng ký thường trú về ở với cha, mẹ, người giám hộ thì tờ khai không cần ý kiến đồng ý của chủ hộ, chủ sở hữu. Ngoài ra, cần có giấy tờ, tài liệu chứng minh quan hệ nhân thân với chủ hộ, thành viên hộ gia đình (trừ khi đã có thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, Cơ sở dữ liệu về cư trú) và giấy tờ chứng minh các điều kiện khác.
Đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài còn quốc tịch Việt Nam, hồ sơ phải có hộ chiếu Việt Nam còn giá trị; nếu không có thì phải có giấy tờ khác chứng minh quốc tịch Việt Nam.
Cách đăng ký thường trú nhanh nhất
Hiện nay, cách nhanh và tiện lợi nhất là đăng ký trực tuyến qua ứng dụng VNeID hoặc Cổng dịch vụ công Bộ Công an. Trên VNeID, người dân chọn "Thủ tục hành chính" -> "Đăng ký thường trú", tạo mới yêu cầu, điền thông tin nơi cư trú, chọn cơ quan công an giải quyết, đính kèm tài liệu và nộp lệ phí trực tuyến. Hoặc truy cập dichvucong.bocongan.gov.vn, đăng nhập bằng tài khoản VNeID và thực hiện các bước tương tự.
