Bộ Công an vừa ban hành Thông tư 118/2026/TT-BCA và Thông tư 117/2026/TT-BCA, cùng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đưa ra nhiều quy định mới quan trọng về thu thập, điều chỉnh dữ liệu căn cước và khai thác thông tin sinh trắc học của công dân.
Chuẩn hóa dữ liệu căn cước linh hoạt nhưng chặt chẽ
Theo Thông tư 118/2026/TT-BCA, việc thu thập và cập nhật các thông tin như nơi sinh, nơi đăng ký khai sinh, quê quán, dân tộc, tôn giáo, nơi thường trú, nơi tạm trú và nơi ở hiện tại trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu căn cước sẽ được thực hiện linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo tính chính xác.
Trường hợp thiếu địa danh hành chính cấp xã hoặc cấp tỉnh, công an cấp xã hoặc cơ quan quản lý căn cước sẽ yêu cầu người dân trình giấy tờ hợp lệ để bổ sung. Nếu giấy tờ không thể hiện đủ địa danh, người dân có thể cung cấp thông tin và lập văn bản cam kết tự chịu trách nhiệm về tính trung thực. Công an cấp xã sẽ chủ trì phối hợp với cơ quan hộ tịch để xác minh trước khi cập nhật.
Đối với thông tin dân tộc, tôn giáo, nếu chưa có hoặc cần điều chỉnh, cơ quan chức năng sẽ tiếp nhận và xử lý theo quy định. Khi địa danh hành chính thay đổi, hệ thống sẽ ghi nhận theo tên gọi mới nhất.
Trách nhiệm của Công an cấp xã được mở rộng
Thông tư 118/2026/TT-BCA quy định rõ nhiệm vụ của Công an cấp xã trong quản lý căn cước và dữ liệu dân cư, bao gồm: thu thập, cập nhật, chỉnh sửa thông tin của công dân và người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch; rà soát đối tượng chưa được cấp giấy chứng nhận căn cước; tổ chức thu nhận hồ sơ cấp thẻ căn cước, giấy chứng nhận căn cước, hồ sơ tích hợp thông tin và cập nhật dữ liệu sinh trắc học.
Ngoài ra, Công an cấp xã còn có trách nhiệm kiểm tra việc sử dụng thẻ căn cước, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong phạm vi địa bàn, và báo cáo định kỳ hoặc đột xuất lên Công an cấp tỉnh.
Chỉ 6 trường hợp được khai thác dữ liệu sinh trắc học
Thông tư 117/2026/TT-BCA, ban hành ngày 29/6/2026, đặt ra quy định nghiêm ngặt về khai thác dữ liệu sinh trắc học nhạy cảm như ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt, ADN. Theo đó, chỉ được phép khai thác trong 6 trường hợp: phục vụ xác thực danh tính; giải quyết thủ tục hành chính; bảo đảm an ninh quốc gia; bảo đảm trật tự an toàn xã hội; phòng chống tội phạm; và thực hiện yêu cầu bằng văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Mọi hoạt động khai thác ngoài 6 trường hợp trên đều bị nghiêm cấm. Hệ thống kỹ thuật phải ghi nhận, lưu vết toàn bộ lịch sử khai thác, xác định rõ cơ quan, cá nhân và mục đích truy cập. Cơ quan quản lý ưu tiên trả kết quả xác thực dạng đúng/sai hoặc trùng khớp/không trùng khớp thay vì cung cấp file dữ liệu gốc. Toàn bộ dữ liệu phải được mã hóa, phân quyền chặt chẽ và áp dụng các giải pháp an ninh mạng tối đa trong lưu trữ, truyền nhận.
