Đồng bằng sông Cửu Long: Xâm nhập mặn thấp hơn năm cực đoan, vẫn cảnh giác cao điểm
Từ đầu mùa khô năm 2025-2026 đến nay, tình hình xâm nhập mặn tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long diễn biến theo quy luật thủy triều. Dự báo, xâm nhập mặn sẽ tiếp tục tăng cao trong các kỳ triều cường từ tháng 2 đến tháng 4 năm 2026, tùy thuộc vào từng cửa sông cụ thể. So với các năm cực đoan trước đây như 2016 và 2020, mức độ xâm nhập mặn năm nay được đánh giá thấp hơn đáng kể, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác điều hành nguồn nước và hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Đỉnh mặn giữa tháng 2 thấp hơn, dòng chảy thuận lợi
Theo báo cáo cập nhật đến ngày 24 tháng 2 năm 2026, đợt xâm nhập mặn lớn nhất từ đầu mùa khô xuất hiện trong kỳ triều cường từ ngày 14 đến 19 tháng 2 năm 2026 tại hầu hết các cửa sông chính. Cụ thể, ranh mặn 4g/l trên sông Vàm Cỏ Đông vào sâu 49km, sông Vàm Cỏ Tây 46km. Ở khu vực cửa sông Cửu Long, ranh mặn 4g/l trên sông Cửa Tiểu-Cửa Đại vào sâu 40km, sông Hàm Luông 41km, sông Cổ Chiên 48km, sông Hậu 46km. Trên sông Cái Lớn, ranh mặn lớn nhất đạt 40km.
So với các năm 2016 và 2020, những năm hạn mặn lịch sử, mức xâm nhập năm nay thấp hơn đáng kể, nhiều cửa sông thấp hơn từ 15 đến 60km. Ông Trần Bá Hoằng, Viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, cho biết: “Dòng chảy mùa khô năm 2025-2026 từ thượng nguồn sông Mekong về đồng bằng được xem là khá thuận lợi so với các năm gần đây. Tổng lượng nước về cao hơn trung bình nhiều năm và cao hơn mùa khô 2024-2025, nhờ đó góp phần đẩy mặn, giảm cường độ xâm nhập mặn.”
Chủ động vận hành công trình, kiểm soát mặn theo kịch bản
Theo dự báo, từ nay đến hết mùa khô 2026 còn các đợt xâm nhập mặn tăng cao vào các kỳ triều cường từ ngày 2 đến 6 tháng 3 và 18 đến 22 tháng 3 năm 2026. Cao điểm tại khu vực cửa sông Cửu Long sẽ rơi vào giữa đến cuối tháng 3. Ranh mặn 4g/l lớn nhất mùa khô năm nay được dự báo trên sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây có thể vào sâu 55-60km; sông Hàm Luông, Cổ Chiên khoảng 50-55km; sông Hậu 48-50km; sông Cái Lớn 42-45km. Mức này đều thấp hơn đáng kể so với năm 2020 và 2016.
Liên quan đến công tác chỉ đạo điều hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản triển khai thực hiện Công điện số 15/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, yêu cầu các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long chủ động ứng phó xâm nhập mặn trong cao điểm mùa khô 2025-2026. Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, các tỉnh trong vùng cần vận hành linh hoạt hệ thống công trình thủy lợi, tranh thủ tối đa thời điểm nước ngọt để lấy nước, trữ nước; rà soát kế hoạch sản xuất phù hợp với diễn biến nguồn nước, bảo đảm nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”, không để xảy ra bị động, bất ngờ. Việc xuống giống vụ Hè Thu chỉ thực hiện khi bảo đảm nguồn nước ổn định, ưu tiên tuyệt đối nước sinh hoạt cho người dân.
Cảnh giác cao điểm xâm nhập mặn cuối nguồn
Thực hiện Công điện số 15/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long tập trung cao độ phòng, chống xâm nhập mặn trong cao điểm từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2026. Dù dòng chảy mùa khô năm nay được đánh giá thuận lợi hơn một số năm trước, nguy cơ mặn gia tăng bất thường vẫn hiện hữu do tác động từ hoạt động khai thác, điều tiết nước ở thượng nguồn sông Mekong.
Các địa phương cần theo dõi sát diễn biến tại các cửa sông Cửu Long, Vàm Cỏ, Cái Lớn có thể gia tăng trong giai đoạn từ cuối tháng 2 đến hết tháng 4 năm 2026; vận hành linh hoạt hệ thống công trình thủy lợi, tranh thủ tối đa thời điểm xuất hiện nước ngọt để lấy, trữ nước trong kênh, rạch, ao, hồ phân tán. Sau các đợt mặn đạt đỉnh, phải khẩn trương thau rửa đồng ruộng, bổ sung nguồn dự trữ phục vụ sản xuất và dân sinh.
Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, các địa phương cần xây dựng kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro, rà soát chặt kế hoạch sản xuất vụ Hè Thu 2026, kiên quyết không xuống giống tại những vùng chưa bảo đảm nguồn nước ổn định. Ưu tiên cao nhất là bảo đảm đủ nước sinh hoạt cho người dân, không để xảy ra bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.
Ông Nguyễn Tùng Phong, Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, cho biết Cục sẽ tăng cường tổng hợp, cập nhật tình hình nguồn nước để kịp thời tham mưu giải pháp điều hành, bảo đảm thông tin thông suốt, phục vụ chỉ đạo thống nhất. Ông Lê Tự Do, Phó Tổng Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Khai thác Thủy lợi Miền Nam, chia sẻ: “Chúng tôi tổ chức vận hành theo nguyên tắc linh hoạt, bám sát dự báo khí tượng thủy văn và diễn biến mặn từng thời điểm. Trong mọi tình huống, việc vận hành đều bảo đảm an toàn công trình và hài hòa lợi ích giữa sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản.”
