Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ trong phòng chống thiên tai nhờ chiến lược cộng đồng
Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề nhất của thiên tai trên thế giới, với hơn 20 loại hình thiên tai diễn ra khốc liệt và thường xuyên mỗi năm. Chỉ riêng trong năm 2025, các cơn bão mạnh, mưa cực đoan và lũ chồng lũ đã gây ra tình trạng ngập lụt nghiêm trọng tại nhiều địa phương trên cả nước, ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống và kinh tế.
Chuyển đổi từ bị động sang chủ động
Trước thực trạng này, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và tinh thần chủ động của chính quyền cơ sở, công tác phòng chống thiên tai tại Việt Nam đã có những bước chuyển mạnh mẽ và đáng kể. Một trong những dấu mốc quan trọng là Quyết định số 553/QĐ-TTg ngày 6/4/2021 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng đến năm 2030”.
Đề án này được xem là một chủ trương lớn, cụ thể hóa định hướng chiến lược về chuyển đổi từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa, từ ứng cứu khẩn cấp sang quản lý rủi ro bền vững. Sau gần 5 năm triển khai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương, nhận được sự đồng hành tích cực của các tổ chức quốc tế và sự hưởng ứng mạnh mẽ từ người dân.
Kết quả ấn tượng sau gần 5 năm triển khai
Đề án đã lan tỏa mạnh mẽ tinh thần chủ động phòng chống thiên tai ngay từ cơ sở, nâng cao rõ rệt năng lực của cán bộ và cộng đồng trong quản lý rủi ro. Trong giai đoạn này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương và tổ chức quốc tế đã tổ chức hơn 743.000 đợt tập huấn và truyền thông, với hơn 8,4 triệu lượt người tham gia, cùng với gần 1.200 cuộc diễn tập thực tế.
Hàng triệu người dân, học sinh và cán bộ cơ sở đã được trang bị kiến thức, kỹ năng ứng phó và chủ động phòng ngừa, góp phần giảm thiểu đáng kể thiệt hại do thiên tai gây ra. Thực tế cho thấy, nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị với nỗ lực đồng bộ, nhận thức của cộng đồng đã thay đổi rõ rệt: từ chỗ bị động chuyển sang chủ động phòng ngừa, từ “ứng phó khi xảy ra” sang “giảm thiểu trước khi đến”.
Định hướng cho giai đoạn 2026-2030
Trên cơ sở kết quả quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương cần tiếp tục bám sát mục tiêu Đề án trong giai đoạn 2026-2030. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm:
- Hoàn thiện tài liệu hướng dẫn và nâng cao năng lực cho cán bộ và lực lượng xung kích.
- Đa dạng hóa hình thức đào tạo và huy động người dân tham gia trực tiếp vào phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai.
- Kết hợp xã hội hóa nguồn lực từ ngân sách, Quỹ Phòng chống thiên tai, doanh nghiệp và cộng đồng.
Bên cạnh đó, các địa phương cũng cần tiếp tục nâng cao nhận thức cộng đồng về giảm nhẹ rủi ro thiên tai và hướng dẫn người dân tham gia trực tiếp vào các hoạt động tại cấp xã. Chuyển đổi số được coi là chìa khóa để nâng cao hiệu quả, tính kịp thời và khả năng thích ứng trong công tác này.
Truyền thông và sinh kế cộng đồng
Ngay trong mùa mưa, bão năm 2026, truyền thông cần tiếp tục được triển khai mạnh mẽ và sáng tạo qua các cơ quan báo chí và nền tảng xã hội, với sự đầu tư bài bản để tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực. Các đơn vị, cơ quan chức năng theo nhiệm vụ được giao cần nghiên cứu triển khai mô hình sinh kế cộng đồng ở các địa phương, nhằm giúp người dân thích ứng với biến đổi khí hậu và chủ động phòng tránh thiên tai.
Những nỗ lực này đang tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam hướng tới một xã hội an toàn, thích ứng và phát triển bền vững trước những thách thức ngày càng gia tăng của thiên tai.
