Trong bản cập nhật khí hậu theo mùa toàn cầu phát đi cuối tháng 7, Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) cho biết El Nino đang trong quá trình mạnh lên đều đặn và được dự báo đạt cường độ mạnh trong giai đoạn 8-10/2026. Đáng chú ý, các dự báo tổng hợp từ nhiều mô hình của các trung tâm khí tượng lớn trên thế giới đều cho thấy nhiệt độ bề mặt nước biển khu vực xích đạo Thái Bình Dương (vùng Nino 3.4) sẽ vượt ngưỡng 2,9°C.
Nếu dự báo này thành hiện thực, đây sẽ là mức chênh lệch nhiệt độ lớn nhất ghi nhận trong hơn 75 năm qua. Trước đó, các siêu El Nino lịch sử như 1982-1983, 1997-1998, 2015-2016 và 2023-2024 chỉ dao động trong khoảng +2°C đến +2,6°C.
Vì sao đợt El Nino này được dự báo đặc biệt mạnh?
Theo WMO, ngoài El Nino trên Thái Bình Dương, hiện tượng Lưỡng cực Ấn Độ Dương cũng đang diễn ra khi phía tây Ấn Độ Dương ấm hơn mức trung bình trong khi phía đông lạnh hơn. Cùng với đó, nhiệt độ bề mặt biển vùng nhiệt đới Đại Tây Dương được dự báo duy trì ở mức cao hơn bình thường. Sự kết hợp của các yếu tố đại dương này có thể làm gia tăng các tác động khí hậu khu vực, bao gồm hạn hán, lũ lụt và nguy cơ cháy rừng, đặc biệt xung quanh lưu vực Ấn Độ Dương.
Tổng thư ký WMO Celeste Saulo cảnh báo: "Thời gian qua chỉ là màn khởi động. El Nino đang mạnh lên và tiếp thêm nhiên liệu cho một hành tinh vốn đã đang bốc cháy với những vòm nhiệt thiêu đốt, những vụ cháy rừng kinh hoàng và nhiệt độ biển nóng kỷ lục."
So sánh các siêu El Nino trong lịch sử
Dữ liệu quan trắc cho thấy mức tăng nhiệt độ mặt nước biển tại vùng Nino 3.4 của những sự kiện mạnh nhất từ trước tới nay:
- Siêu El Nino 1982–1983: +2,1°C
- El Nino 1997–1998: +2,4 đến +2,5°C
- El Nino 2015–2016: +2,6°C
- El Nino 2023–2024: +2,0°C
Dự báo lần này vượt 2,9°C sẽ phá vỡ mọi cột mốc nói trên, đồng nghĩa với việc hệ thống khí hậu toàn cầu có thể đối mặt với những biến động chưa từng có.
Tác động toàn cầu dự kiến
WMO dự báo nhiệt độ sẽ cao hơn mức trung bình trên hầu hết các khu vực đất liền, với vùng rủi ro cao trải dài khắp châu Phi, nam Âu, bán đảo Ả Rập, tiểu lục địa Ấn Độ, Đông Á, Trung Mỹ, vùng Caribe, Nam Phi, phần lớn Nam Mỹ và New Zealand.
Về lượng mưa, giai đoạn tháng 8–10/2026 dự báo có lượng mưa gia tăng bất thường tại vùng Sừng châu Phi, Trung Á, nam Âu, tây bắc Mỹ và đông nam Nam Mỹ. Ngược lại, tình trạng khô hạn hơn bình thường có khả năng xảy ra ở tiểu lục địa Ấn Độ, phía nam và đông Australia, phía nam Trung Mỹ và một phần Caribe, tây bắc Nam Mỹ và Bắc Âu.
Ảnh hưởng đến Việt Nam
Theo Cục Khí tượng Thủy văn, trong các năm El Nino mạnh, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông thường thấp hơn trung bình nhiều năm. Mùa bão có xu hướng bắt đầu muộn, kết thúc sớm và quỹ đạo hoạt động có nhiều biến động.
Nhiệt độ trung bình trên phạm vi cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5–2°C, thậm chí có thời điểm vượt 3–4°C. Trong khi đó, tổng lượng mưa ở Trung bộ, Tây Nguyên và Nam bộ thường thiếu hụt từ 20–40%, có nơi trên 50%.
Một trong những rủi ro nghiêm trọng nhất là xâm nhập mặn. Sự kiện El Nino 2015–2016 từng khiến xâm nhập mặn tại đồng bằng sông Cửu Long đạt mức lịch sử do kết hợp với dòng chảy sông Mekong suy giảm, ảnh hưởng nặng nề đến cấp nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản.
Với dự báo siêu El Nino sắp tới có thể mạnh hơn cả các đợt lịch sử nói trên, việc chủ động xây dựng kịch bản ứng phó trở nên cấp thiết nhằm giảm thiểu thiệt hại về người, tài sản và sinh kế.
