Năm 2024, Trung ương Đảng và Quốc vụ viện Trung Quốc lần đầu tiên ban hành Chỉ thị về đẩy nhanh chuyển đổi xanh toàn diện trong phát triển kinh tế-xã hội, đánh dấu bước tiến mới trong chiến lược phát triển bền vững. Văn bản này đưa ra nhiều chính sách mạnh mẽ nhằm thúc đẩy quá trình xanh hóa, giảm phát thải carbon, hướng tới xây dựng một Trung Quốc tươi đẹp.
Thành tựu chuyển đổi xanh
Theo ông Lý Cao, Thứ trưởng Bộ Sinh thái và Môi trường Trung Quốc, tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ tiêu thụ năng lượng phi hóa thạch đạt 21,7%, trong khi tỷ lệ công suất lắp đặt năng lượng tái tạo trong tổng công suất phát điện vượt 60%. Đặc biệt, tổng công suất lắp đặt và lưu trữ điện gió, mặt trời đã hoàn thành mục tiêu đóng góp do quốc gia xác định cho năm 2030 trước thời hạn.
Trong các lĩnh vực trọng điểm, Trung Quốc đã xây dựng hệ thống sản xuất gang thép sạch lớn nhất thế giới, sản lượng và doanh số xe năng lượng mới dẫn đầu toàn cầu nhiều năm liên tiếp. Các ngành công nghiệp xanh, carbon thấp đã trở thành động lực tăng trưởng kinh tế và thương mại quốc tế. Từ năm 2021 đến 2024, mức tiêu thụ năng lượng bình quân đầu người giảm 11,6%, và năm 2024, lượng sử dụng tài nguyên tái tạo chính vượt 400 triệu tấn.
Hệ thống hỗ trợ và thách thức
Hệ thống tín dụng xanh được tăng cường, với dư nợ tín dụng xanh bằng nội tệ và ngoại tệ đạt 36.600 tỷ nhân dân tệ vào cuối năm 2024, gần 70% hướng đến lợi ích giảm phát thải carbon. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt nhiều thách thức như sự phụ thuộc vào than đá, cơ cấu sản xuất nặng về công nghiệp nặng, và các rào cản thương mại xanh gia tăng.
Mục tiêu mới đến 2030 và 2035
Theo đại diện Ủy ban Phát triển và Cải cách quốc gia, Chỉ thị đề ra mục tiêu hai giai đoạn: Đến năm 2030, các ngành trọng điểm có tiến bộ tích cực, phương thức sản xuất và lối sống xanh cơ bản hình thành, hiệu quả sử dụng tài nguyên cải thiện. Đến năm 2035, hệ thống kinh tế xanh, carbon thấp và tuần hoàn cơ bản thiết lập, phát thải carbon đạt đỉnh và giảm dần, mục tiêu Trung Quốc tươi đẹp cơ bản đạt được.
Các chỉ tiêu cụ thể cho năm 2030: ngành công nghiệp tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường đạt quy mô 15.000 tỷ nhân dân tệ; tỷ lệ tiêu thụ năng lượng phi hóa thạch tăng lên khoảng 25%; công suất thủy điện tích năng vượt 120 triệu kW; cường độ phát thải carbon giao thông giảm 9,5% so với 2020; lượng tái sử dụng chất thải rắn đạt 4,5 tỷ tấn/năm.
Định hướng phát triển tương lai
Chuyên gia Vương Nghị từ Viện Khoa học Trung Quốc nhấn mạnh cần chuyển từ mô hình xử lý phần ngọn sang giải pháp hệ thống từ gốc. Giai đoạn tới, Trung Quốc tập trung vào 5 lĩnh vực: không gian phát triển xanh, cơ cấu sản xuất, năng lượng, giao thông, xây dựng đô thị và nông thôn. Ba khâu chủ yếu gồm: tiết kiệm toàn diện, thúc đẩy tiêu dùng xanh, và đổi mới khoa học công nghệ.
Ông Phác Thế Long, Phó Hiệu trưởng Đại học Bắc Kinh, cho rằng phát triển xanh cần ưu tiên mục tiêu đạt đỉnh phát thải và trung hòa carbon, đồng thời cải thiện cơ chế phát triển. Trung Quốc kỳ vọng dẫn dắt chuyển đổi xanh toàn cầu, thể hiện trách nhiệm quốc tế.
