Thú Hoang Quay Về Rừng Chư Mom Ray: Niềm Vui Bất Tận Của Người Giữ Rừng
Cuối năm 2023 và đầu năm 2024, tại phòng trực của Vườn quốc gia Chư Mom Ray, các cán bộ bảo vệ rừng đã trải qua những khoảnh khắc xúc động khó quên. Trên màn hình máy tính, từ dữ liệu bẫy ảnh tự động, hình ảnh một con gấu ngựa bất ngờ hiện lên rõ nét. Con gấu đen với vệt lông hình chữ V đặc trưng trước ngực lững thững đi qua khu rừng, tạo nên niềm vui khôn xiết cho những người canh giữ thiên nhiên.
Sự Trở Lại Của Những Loài Quý Hiếm
Một cán bộ chia sẻ: "Không ai tin vào mắt mình lúc đó. Bởi gấu ngựa, loài thuộc nhóm nguy cấp, quý hiếm, nằm trong danh sách dễ bị tổn thương của IUCN, đã gần như vắng bóng ngoài tự nhiên tại khu vực này suốt nhiều năm. Vậy mà giờ đây, nó lại xuất hiện, bình thản, không hoảng loạn, không lẩn trốn". Niềm vui này nhanh chóng được nhân lên khi bò tót – loài thú biểu tượng của thung lũng Ya Book một thời – cũng quay trở lại. Bốn cá thể bò tót được ghi nhận qua bẫy ảnh, dáng đi thong dong, chắc nịch giữa rừng già, mang lại cảm giác vừa lạ vừa quen cho đội ngũ bảo vệ.
Tháng 8 năm 2025, ông Đào Xuân Thủy, Giám đốc Vườn quốc gia Chư Mom Ray, không giấu được sự hồ hởi khi thông báo: "Lại có gấu ngựa, rồi cả cua bay xuất hiện qua bẫy ảnh. Rừng mình có sinh khí trở lại rồi!". Theo ông Thủy, cả gấu ngựa và cua bay đều thuộc nhóm IIB, nằm trong danh mục loài nguy cấp, quý hiếm được ưu tiên bảo vệ. Việc liên tiếp ghi nhận các loài này cho thấy sinh cảnh rừng đang hồi phục rõ rệt và công tác bảo vệ rừng đã phát huy hiệu quả tích cực.
Hệ Động Vật Phong Phú Và Công Tác Bảo Tồn
Hiện nay, Vườn quốc gia Chư Mom Ray quản lý hơn 60.600 ha rừng và đã lắp đặt 280 máy ảnh tự động tại nhiều tiểu khu khác nhau. Những "con mắt thầm lặng" này đã ghi nhận hàng loạt loài quý hiếm, bao gồm bò tót, gà tiền mặt đỏ, công xanh, voọc chà vá chân nâu và nhiều loài khác. Tổng cộng, hệ động vật tại đây đã xác định được 1.003 loài, trong đó có 112 loài nguy cấp, quý hiếm. Ông Thủy nhấn mạnh: "Thú rừng quay lại cũng giống như lời cảm ơn của rừng đối với con người", thể hiện sự gắn kết sâu sắc giữa công tác bảo tồn và sự hồi sinh của thiên nhiên.
Từ Đồng Cỏ Rộng Lớn Đến Sự Thu Hẹp Đáng Tiếc
Để hiểu rõ vì sao sự trở lại của thú hoang lại gây xúc động mạnh mẽ, cần phải khám phá thung lũng Ya Book. Nơi đây từng có đồng cỏ rộng 15.000 ha, là "bãi thú" huyền thoại với đàn bò tót, nai, sơn dương và nhiều loài thú ăn thịt như hổ, gấu. Tuy nhiên, hơn 20 năm trước, đồng cỏ dần biến mất do cây rừng xâm lấn, khiến môi trường sống thay đổi và thú hoang rời đi. Theo thống kê năm 2001, Chư Mom Ray từng có 25-30 đàn bò tót, nhưng số lượng sau đó giảm mạnh, chỉ còn ghi nhận hiếm hoi vào năm 2009 và 2017.
Kiên Trì Bảo Vệ Và Hy Vọng Tương Lai
Trong những năm thú vắng bóng, những người giữ rừng ở Ya Book vẫn kiên trì tuần tra, cắm trại và theo dõi từng dấu vết nhỏ nhất. Ông Thủy giải thích: "Thú rừng rất nhạy cảm. Chúng chỉ quay lại khi cảm thấy an toàn". Điều này là kết quả của nhiều năm nỗ lực không để rừng bị xâm hại, ngăn chặn săn bắn, cháy rừng và tiếng động cơ lạ. Dù vậy, vẫn còn nhiều trăn trở trong công tác bảo tồn, như việc duy trì đồng cỏ cho thú móng guốc gặp khó khăn do quy định pháp luật hiện hành.
Đồng cỏ còn lại ngày nay chỉ là những "ốc đảo" nhỏ giữa rừng già, nhưng khi những dấu chân mới in lên đất ẩm và hình ảnh thú hoang lại hiện lên trên màn hình bẫy ảnh, người giữ rừng hiểu rằng sự chờ đợi của họ không hề vô ích. Giữa đại ngàn Chư Mom Ray, thung lũng Ya Book vẫn lặng lẽ, nhưng trong sự lặng lẽ ấy, rừng đang thở, đang hồi sinh từng ngày.
Những Phát Hiện Mới Và Bí Ẩn Chưa Được Giải Đáp
Ngoài ra, hệ thống bẫy ảnh còn ghi nhận sự xuất hiện của chim hồng hoàng và rái cá vào ngày 17 tháng 3, đây là lần đầu tiên hai loài cực kỳ quý hiếm này được phát hiện tại khu vực. Cả hai đều thuộc nhóm IB, được pháp luật Việt Nam bảo vệ nghiêm ngặt. Bên cạnh đó, một bí ẩn tại tiểu khu 506 với những dấu chân nghi của nai in trên bãi đá lộ thiên vẫn chưa được lý giải, và ban quản lý dự kiến mời chuyên gia nghiên cứu để làm rõ nguồn gốc.
Những phát hiện này không chỉ khẳng định sự đa dạng sinh học phong phú mà còn mở ra hy vọng về một tương lai tươi sáng cho công tác bảo tồn tại Vườn quốc gia Chư Mom Ray, nơi thú hoang có thể một lần nữa tụ về như trong ký ức xa xưa của những người gắn bó với rừng.
