Trận mưa lớn từ đêm 24 đến sáng 25/7 đã trở thành phép thử đầu tiên cho 7 công trình chống ngập khẩn cấp vừa được Hà Nội hoàn thành sau hơn 5 tháng thi công. Lượng mưa ghi nhận tại xã Vĩnh Thanh đạt 127,4mm, phường Hai Bà Trưng 115,4mm, nhiều nơi khác xấp xỉ 100mm. Dù nhiều tuyến đường xuất hiện ngập úng cục bộ, ảnh hưởng giao thông, nhưng tại không ít điểm, nước rút nhanh sau khi mưa ngớt, không còn tình trạng ngập kéo dài như trước.
Theo tính toán từ Sở Xây dựng Hà Nội, với trận mưa cường độ tương tự các năm trước, thành phố từng xuất hiện khoảng 71 điểm ngập. Một số điểm trước đây có thời gian ngập từ 6 đến 10 tiếng, thậm chí 4-5 ngày. Tuy nhiên, trong đợt mưa này, điểm ngập tại Võ Chí Công giảm thời gian ngập từ 6-10 giờ xuống dưới 1 giờ; chiều sâu ngập trên 50cm giảm còn khoảng 30cm. Khu vực Mỹ Đình chỉ có nước ngập trên mặt đường khoảng 10-15cm và rút ngay sau mưa; khu Ressco, Eco Home ngập nhẹ và rút ngay; Đại lộ Thăng Long được kiểm soát hoàn toàn.
Phép thử thực tế cho các công trình chống ngập
Đây là lần đầu tiên nhiều công trình chống úng ngập vừa hoàn thành bước vào phép thử trong điều kiện mưa lớn thực tế. Việc chống úng ngập từ lâu được Hà Nội xác định là một trong những 'điểm nghẽn' cần ưu tiên xử lý. Ngay từ đầu năm 2026, thành phố ban hành 10 quyết định xây dựng công trình khẩn cấp với tổng mức đầu tư gần 5.600 tỷ đồng, đồng thời triển khai thêm 22 công trình chống ngập cục bộ tại nhiều tuyến phố nội đô. Sau hơn 5 tháng thi công liên tục, nhiều hạng mục trọng điểm đã cơ bản hoàn thành, sẵn sàng tham gia điều tiết nước, hỗ trợ tiêu thoát cho các khu vực thường xuyên úng ngập.
Đợt mưa vừa qua không chỉ là bài kiểm tra hệ thống thoát nước của Thủ đô, mà còn là dịp đánh giá bước đầu hiệu quả của các công trình mới. Kết quả thực tế cho thấy tín hiệu tích cực ban đầu, dù bài toán chống ngập vẫn còn nhiều việc phải giải quyết.
Hồ điều hòa – 'túi chứa' nước mưa khổng lồ
Trong nhóm các công trình hoàn thành theo lệnh xây dựng khẩn cấp, hệ thống hồ điều hòa đóng vai trò quan trọng nhất trong việc tăng khả năng trữ nước mưa trước khi đưa vào mạng lưới tiêu thoát. Nổi bật là hồ điều hòa Phú Đô, quy mô lớn nhất với diện tích gần 37ha, trong đó mặt nước khoảng 32ha. Hồ được xây dựng đồng bộ hệ thống kè và hạ tầng kỹ thuật, có khả năng điều tiết trên một triệu mét khối nước, dự kiến hỗ trợ xử lý khoảng 8 điểm ngập trên các tuyến đường khu vực phía tây thành phố.
Cùng với Phú Đô, hồ điều hòa Yên Nghĩa 2 đã hoàn thành sau hơn 5 tháng thi công, kết nối với hệ thống trạm bơm Đông La, La Khê và Yên Nghĩa, góp phần tăng năng lực điều tiết nước, giảm áp lực cho hệ thống tiêu thoát hiện hữu và xử lý cơ bản 5 điểm úng ngập thường xuyên ở khu vực phía tây. Hồ Đầm Bông 2 được kỳ vọng phát huy vai trò tại khu vực Mễ Trì, Mỹ Đình, Trung Văn, Đại Mỗ – nơi tốc độ đô thị hóa nhanh khiến áp lực lên hệ thống thoát nước ngày càng lớn.
Không chỉ xây dựng hồ điều hòa, thành phố còn cải tạo, mở rộng hệ thống dẫn nước tại 16 điểm ngập trên các tuyến phố trung tâm như Lý Thái Tổ, Phan Chu Trinh, Trần Nhân Tông, Quang Trung, Quán Sứ, Nguyễn Trãi... Đồng thời triển khai thêm 22 công trình chống úng cục bộ nhằm tăng khả năng tiêu thoát nước cho khu vực nội đô.
Kết quả bước đầu và định hướng tương lai
Theo UBND TP Hà Nội, sau hơn 5 tháng triển khai, 7 công trình chống ngập trọng điểm đã cơ bản hoàn thành, rút ngắn thời gian thi công từ gần 2 năm xuống còn khoảng 5 tháng, đồng thời tiết kiệm cho ngân sách hơn 2.000 tỷ đồng nhờ tối ưu giải pháp kỹ thuật và tổ chức thi công. Theo định hướng quy hoạch tầm nhìn 100 năm, tổng diện tích hồ điều hòa của Hà Nội sẽ đạt hơn 8.000 ha, tăng khoảng 20-25% so với quy hoạch trước đây, nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và tình trạng mưa cực đoan.
Đợt mưa cuối tháng 7 được xem là lần vận hành thực tế đầu tiên của nhiều công trình sau khi hoàn thành. Dù một số khu vực vẫn xuất hiện ngập úng cục bộ khi mưa với cường độ lớn trong thời gian ngắn, nhiều điểm đã rút nước nhanh hơn, không kéo dài nhiều giờ như trước. Đây được xem là tín hiệu bước đầu cho thấy năng lực điều tiết và tiêu thoát nước của hệ thống đang từng bước được cải thiện.
