Văn kiện số 75-KL/TW do Bộ Chính trị ban hành đánh giá biến đổi khí hậu đang diễn biến phức tạp, tác động sâu rộng đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội. Trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, việc điều chỉnh, bổ sung các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trở thành yêu cầu cấp thiết.
Kết luận nêu rõ, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu phải được đặt trong tổng thể tư duy, tầm nhìn mới, ở vị trí trung tâm trong các quyết định phát triển. Con người và chất lượng cuộc sống của Nhân dân là trung tâm của mọi quyết định phát triển; mục tiêu cao nhất là bảo đảm môi trường sống an toàn cho mọi người dân.
Quan điểm xuyên suốt về phát triển bền vững
Quan điểm mới yêu cầu quy hoạch, định hướng phát triển phải nằm trong giới hạn sinh thái, phù hợp với khả năng chịu tải của môi trường. Các hệ sinh thái tự nhiên cần được bảo tồn và phục hồi; đồng thời đẩy nhanh chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu và chủ động phòng, chống thiên tai.
Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là động lực chủ yếu để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường. Đây là điểm nhấn quan trọng trong định hướng chiến lược giai đoạn mới.
Mục tiêu đến 2030 và tầm nhìn 2045
Kết luận đặt mục tiêu đến năm 2030, năng lực quản trị môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai được nâng cao, bảo vệ tốt hơn tính mạng, sinh kế của Nhân dân. Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế các-bon thấp được thúc đẩy gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng và bảo đảm an ninh môi trường, hướng tới phát triển bền vững đất nước.
Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam có môi trường sống trong lành, hài hòa với thiên nhiên, phát triển bền vững; hệ thống quản trị môi trường hiện đại; thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu. Kinh tế xanh, tuần hoàn, các-bon thấp trở thành phương thức phát triển quan trọng, tạo nền tảng cho một nền kinh tế ít phát thải.
Nhiệm vụ trọng tâm của hệ thống chính trị
Để thực hiện các mục tiêu, Kết luận yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng và chính quyền quán triệt sâu sắc quan điểm, chủ trương của Đảng trong xác lập và triển khai mô hình phát triển mới. Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị cần được tăng cường; cộng đồng doanh nghiệp phải tham gia rộng rãi, thực chất và có trách nhiệm. Công tác tuyên truyền, giáo dục được đẩy mạnh nhằm tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của toàn xã hội.
Hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và các quy định liên quan cần được khẩn trương hoàn thiện. Việc chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, khuyến khích phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn và phát triển mạnh mẽ kinh tế môi trường là định hướng then chốt.
Bố trí tối thiểu 2% ngân sách cho môi trường
Một trong những chỉ tiêu cụ thể được Kết luận nêu rõ là bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp bảo vệ môi trường. Nguồn lực huy động, phân bổ và sử dụng phải hiệu quả; các vấn đề bức xúc về ô nhiễm cần được tập trung giải quyết, nhất là kiểm soát chặt chẽ việc nhập khẩu công nghệ, thiết bị lạc hậu, gây ô nhiễm, tiêu hao nhiều tài nguyên và hiệu quả thấp.
Xu hướng suy giảm đa dạng sinh học phải được ngăn chặn; quản lý di sản thiên nhiên và phục hồi hệ sinh thái được nâng cao hiệu quả. Các ngành kinh tế được chuyển đổi theo hướng xanh, tuần hoàn, phát thải các-bon thấp để giảm áp lực lên môi trường; đồng thời tạo ra các ngành kinh tế mới gắn với đổi mới sáng tạo.
Chuyển đổi số, nhân lực và hợp tác quốc tế
Chuyển đổi số là yếu tố được nhấn mạnh trong quản lý môi trường. Kết luận yêu cầu xây dựng, quản lý, khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về biến đổi khí hậu theo hướng thống nhất, đồng bộ, tích hợp, liên thông. Năng lực đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về môi trường, biến đổi khí hậu cũng cần được tăng cường, nhất là ở cấp xã.
Kết luận cũng nêu yêu cầu xây dựng, phát triển và trọng dụng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, cán bộ trẻ tài năng trong lĩnh vực môi trường. Trên bình diện quốc tế, Việt Nam chủ động hội nhập, tham gia định hình các sáng kiến, thỏa thuận và cơ chế hợp tác khu vực, toàn cầu về môi trường và khí hậu, góp phần nâng cao vị thế và khả năng thích ứng quốc gia.
