Viện Nghiên cứu Các vấn đề quốc tế (SIIA) vừa công bố báo cáo Triển vọng Khói bụi 2026, cảnh báo mức độ 'báo động đỏ' về nguy cơ ô nhiễm khói bụi xuyên biên giới tại Đông Nam Á. Theo phóng viên TTXVN tại Malaysia, báo cáo chỉ ra rằng Malaysia, Brunei, Indonesia và Singapore có khả năng đối mặt với khói bụi nghiêm trọng, đặc biệt trong tháng 8 và tháng 9 năm 2026.
Báo động đỏ lần thứ hai kể từ 2019
Đây là lần thứ hai SIIA đưa ra xếp hạng báo động đỏ kể từ khi báo cáo được công bố lần đầu vào năm 2019. Lần cảnh báo tương tự trước đó diễn ra vào năm 2023. Các chuyên gia khí tượng nhận định rủi ro khói bụi tăng cao là do sự kết hợp giữa hiện tượng El Nino và hiện tượng Lưỡng cực Ấn Độ Dương (IOD). Những điều kiện thời tiết này được dự báo sẽ kéo dài mùa khô, khiến thời tiết nóng và khô hạn hơn, làm gia tăng đáng kể nguy cơ cháy rừng trên khắp khu vực.
Nguyên nhân từ sử dụng đất không bền vững
Báo cáo nhấn mạnh các quyết định sử dụng đất không bền vững, tương tự các vụ cháy gần đây tại Johor (Malaysia) hay lũ lụt ở Sumatra (Indonesia), đang tạo ra những lỗ hổng kinh tế và môi trường rộng lớn cho toàn khu vực. Trước tình hình này, Chủ tịch SIIA Simon Tay nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì các phương pháp sản xuất bền vững trong toàn bộ chuỗi cung ứng, bao gồm các doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn đang chịu nhiều áp lực kinh tế. Ông cho rằng ASEAN cần thể hiện vai trò chủ động hơn trong việc giải quyết thách thức này thông qua tăng cường hợp tác khu vực, triển khai hiệu quả các cam kết hiện có và bảo đảm nguồn tài chính đầy đủ cho công tác phòng, chống khói bụi cũng như quản lý đất đai bền vững.
Indonesia tăng cường quản lý cháy rừng
Một số quốc gia thành viên đã có những bước đi cụ thể nhằm củng cố năng lực ứng phó. Điển hình, Indonesia đã tăng cường cơ chế quản lý thông qua việc thành lập cơ quan điều phối liên ngành về cháy rừng và đất đai, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động giám sát, thực thi pháp luật và nâng cao năng lực chữa cháy cho cộng đồng. Việc ngăn ngừa khói bụi hiện được xem là một phần không thể tách rời trong chương trình nghị sự rộng lớn hơn về thích ứng với biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và lương thực cho toàn khu vực.
