Ngành xây dựng Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh với nhiều kết quả tích cực. Theo Bộ Xây dựng, đến cuối tháng 5/2026, cả nước có gần 372.000 phương tiện giao thông đường bộ chạy điện, trong đó gần 370.000 ô tô điện và hơn 1.500 xe buýt điện. Hạ tầng cho năng lượng sạch cũng được đầu tư hoàn thiện.
828 công trình xanh, vượt mục tiêu
Việt Nam hiện có hơn 828 công trình được chứng nhận xanh với tổng diện tích sàn khoảng 20,8 triệu m², vượt mục tiêu đề ra và đứng thứ 8 trong số 180 quốc gia, vùng lãnh thổ về số lượng công trình xanh. Vật liệu xây không nung tiếp tục được mở rộng sản xuất và ứng dụng, góp phần tiết kiệm tài nguyên, giảm tiêu hao nhiên liệu hóa thạch và giảm phát thải khí nhà kính. Tòa nhà trụ sở Tập đoàn Viettel đạt chứng chỉ LEED của Hội đồng Công trình xanh Hoa Kỳ.
Thách thức về chi phí và tín dụng xanh
Tại Diễn đàn Phát triển bền vững ngành xây dựng Việt Nam (VSCF) 2026, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, ngành xây dựng giữ vai trò quan trọng trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa nhưng cũng tiêu thụ lớn tài nguyên, năng lượng và phát thải đáng kể. Theo Thứ trưởng, chuyển đổi xanh là quá trình toàn diện từ quy hoạch, thiết kế, vật liệu, thi công, quản lý chất thải đến vận hành và tái sử dụng tài nguyên. Ông nhấn mạnh: "Chi phí đầu tư công nghệ xanh còn cao, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật cần hoàn thiện, khả năng tiếp cận tín dụng xanh và các công cụ tài chính vẫn là rào cản đối với nhiều doanh nghiệp."
ESG và Net Zero trở thành chiến lược kinh tế
Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch VBCSD, cho rằng phát triển bền vững là điều kiện của năng lực cạnh tranh. Các thị trường xuất khẩu, nhà đầu tư và tổ chức tài chính đánh giá dấu chân carbon, hiệu quả năng lượng, nguồn gốc nguyên liệu và tính minh bạch chuỗi cung ứng. Net Zero không chỉ là cam kết môi trường mà đã trở thành chiến lược phát triển kinh tế, đòi hỏi doanh nghiệp tích hợp ESG vào toàn bộ hoạt động.
Vật liệu xanh và kinh tế tuần hoàn
Ông Phan Hữu Duy Quốc, Chủ tịch CC1, cho biết ngành xây dựng đóng góp khoảng 40% tổng lượng phát thải carbon toàn cầu. Giảm carbon trong vật liệu và vận hành là hai nhiệm vụ song hành. Chất thải rắn xây dựng được xem là nguồn tài nguyên. Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Giang, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Xây dựng Hà Nội, nhấn mạnh cần quy hoạch chuỗi quản lý chất thải từ công trình, điểm thu gom, trạm trung chuyển, nhà máy tái chế đến thị trường tiêu thụ. Các chuyên gia đề xuất số hóa mạng lưới quản lý chất thải để theo dõi dòng vật liệu, giảm chi phí logistics và nâng cao giá trị tái chế.
Chuyển đổi xi măng và giảm phát thải
Ông Nguyễn Công Bảo, Giám đốc Điều hành Xi măng Fico-YTL, cho biết ngành xi măng chiếm khoảng 8% lượng phát thải CO₂ toàn cầu, gần một nửa từ nung clinker. Sử dụng tro bay, xỉ thép, sinh khối, nhiên liệu từ rác thải, lốp xe giúp giảm phát thải và phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch, nâng cao cạnh tranh trong bối cảnh thị trường carbon hình thành.
Chuyển đổi số là nền tảng
Ông Phan Hữu Duy Quốc, Phó Chủ tịch SACA, cho rằng năng suất lao động ngành xây dựng toàn cầu tăng chậm. Chuyển đổi số thay đổi toàn diện quản lý, thiết kế, thi công và vận hành, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Ứng dụng nền tảng số trong kiểm kê phát thải, truy xuất nguồn gốc vật liệu, quản lý vòng đời công trình và chất thải giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu quốc tế, tiếp cận tín dụng xanh và tài chính carbon.
Mục tiêu Net Zero chỉ đạt được khi có hệ sinh thái chuyển đổi xanh đồng bộ: chính sách tạo động lực, doanh nghiệp đổi mới công nghệ, khoa học cung cấp giải pháp, tài chính mở rộng vốn xanh và thị trường tạo sức ép. Khi các mắt xích kết nối thành chuỗi giá trị, chuyển đổi xanh mở ra dư địa tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành xây dựng Việt Nam.
