Cổ đông lo ngại về tác động môi trường từ khai thác quặng
Tại Đại hội cổ đông thường niên tháng 3/2025 của Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (DGC), một cổ đông đã thẳng thắn bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về vấn đề môi trường liên quan đến hoạt động khai thác quặng của doanh nghiệp. Cổ đông này chỉ ra rằng, đặc thù mỏ quặng tại Đắk Nông tuy không sâu nhưng có diện tích lên đến hơn 20.000 ha, điều này đồng nghĩa với việc diện tích bề mặt bị ảnh hưởng sẽ rất lớn. Với đặc điểm Tây Nguyên là vùng có nhiều rừng, cổ đông đặt câu hỏi liệu doanh nghiệp có phải phá hủy một diện tích rừng khổng lồ để tiến hành khai thác hay không.
Phản hồi từ lãnh đạo Đức Giang
Trả lời những băn khoăn này, ông Đào Hữu Huyền, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hóa chất Đức Giang, đã có những chia sẻ cởi mở. Ông Huyền nhấn mạnh rằng, bất kỳ hoạt động khai thác quặng nào, dù ở Việt Nam hay trên thế giới, đều phải chấp nhận sự đánh đổi nhất định về mặt môi trường. Tuy nhiên, ông cho rằng giữa "cái được và cái mất", các nhà quản lý và kinh doanh cần phải tính toán sao cho "cái được" nhiều hơn.
Ông Huyền lý giải: "Nhiều quốc gia sống trên đống quặng nhưng không khai thác, dân vẫn nghèo đói; vùng Tây Nguyên nếu không có Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) thì đời sống vẫn rất khổ cực, đặc biệt là ở Đắk Nông." Ông cũng khẳng định, sau khi khai thác xong, Đức Giang sẽ bàn giao lại đất cho người dân để tiếp tục trồng các loại cây như keo, cà phê hay sầu riêng, nhằm phát triển kinh tế địa phương.
Cam kết bảo vệ rừng và phương pháp khai thác
Về vấn đề rừng, ông Huyền khẳng định chắc chắn: "Chúng tôi phá ở đây là những vùng rừng tạm, rừng thưa mà bà con mới trồng gần đây thôi. Riêng tại khu vực dự án này hiện tại gần như không có rừng. Ở Gia Lai, những nơi có rừng nguyên sinh là không cho làm luôn." Ông nhấn mạnh rằng Nhà nước đã có quy định nghiêm ngặt, không cho phép phá rừng nguyên sinh.
Ông Đào Hữu Duy Anh, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị, bổ sung thêm thông tin: Nhà nước giao đất cho Đức Giang chủ yếu là những khu vực đang trồng cao su, cà phê. Tuy nhiên, tại những nơi có nhiều bô-xít, năng suất cây trồng thường rất kém và không hiệu quả. Ông Duy Anh cho biết: "Khi doanh nghiệp lấy hết quặng boxit ra và hoàn thổ lại bằng đất đỏ, đất này thực sự sẽ tốt hơn cho việc sản xuất các loại cây công nghiệp dài ngày." Ông khẳng định: "Chúng tôi không bao giờ được phá hủy rừng. Cổ đông nên vào tận Đắk Nông để thấy thực tế như thế nào. Đức Giang không bao giờ phá rừng."
Đầu tư công nghệ xử lý chất thải
Trong một bài phỏng vấn với Forbes vào năm 2022, ông Duy Anh đã tiết lộ rằng Đức Giang đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng vào các hệ thống quan trắc khí, xử lý nước, nhiệt và chất thải rắn. Mục tiêu là tái sử dụng 100% nước thải và nguồn nhiệt, đồng thời tiết kiệm chi phí và bảo vệ môi trường. Bộ phận Nghiên cứu và Phát triển (R&D) đóng vai trò then chốt trong quy trình này, không chỉ chịu trách nhiệm cho các sản phẩm mới mà còn phải nghiên cứu xử lý để bán 100% chất thải rắn, biến chúng thành sản phẩm có ích thay vì chôn lấp.
Ông Duy Anh chia sẻ: "Chất thải luôn đồng hành cùng ngành hóa chất, luôn áp lực song song giữa khai thác chế biến và nghiên cứu xử lý." 100% xỉ thải cũng được xử lý và bán cho các nhà máy xi măng trong và ngoài nước.
Vụ án hình sự liên quan đến Đức Giang
Mới đây, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã khởi tố vụ án "Gây ô nhiễm môi trường; Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng", xảy ra tại Tập đoàn Hóa chất Đức Giang và các đơn vị liên quan. Đồng thời, cơ quan điều tra đã khởi tố đối với 14 bị can.
Các hành vi sai phạm được làm rõ bao gồm:
- Đổ thải trái phép hàng triệu tấn chất thải trên diện tích hàng chục hecta tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
- Khai thác trái phép hàng trăm nghìn tấn quặng Apatit, trị giá hàng trăm tỷ đồng.
- Bỏ ngoài sổ sách kế toán, che giấu doanh thu, gây thiệt hại về thuế cho Nhà nước hàng chục tỷ đồng.
Ông Đào Hữu Huyền, Chủ tịch Hội đồng quản trị, bị khởi tố về ba tội danh liên quan đến kế toán, khai thác tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường. Ông Đào Hữu Duy Anh, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị, nguyên Tổng Giám đốc, bị khởi tố về tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Các hành vi sai phạm này đã diễn ra trong một thời gian dài, gây bức xúc trong dư luận.
