Bãi Rác Rù Rì: Di Chứng Ô Nhiễm Kéo Dài Sau Hơn Một Thập Kỷ Đóng Cửa
Bãi rác Rù Rì, từng là điểm tiếp nhận rác thải sinh hoạt chính của đô thị Nha Trang trong nhiều năm, đã chính thức dừng hoạt động vào năm 2014. Tuy nhiên, việc chỉ phủ đất và màng chống thấm trên bề mặt đã không giải quyết triệt để vấn đề. Phần đáy bãi rác vẫn chưa được cải tạo, dẫn đến tình trạng nước rỉ từ khối rác tồn lưu tiếp tục thấm xuống đất và chảy theo dòng suối cạnh bãi ra khu vực bên ngoài.
Ô Nhiễm Nghiêm Trọng Ảnh Hưởng Đến Cộng Đồng
Tại khu vực hạ lưu gần khu dân cư phường Bắc Nha Trang, người dân thường xuyên ghi nhận dòng nước màu đen, bốc mùi hôi nồng, chảy qua các khe suối và đổ ra biển. Tình trạng này không chỉ gây ô nhiễm môi trường sống mà còn tác động tiêu cực đến hoạt động nuôi trồng thủy sản ven biển, đe dọa sinh kế của nhiều hộ gia đình.
Bãi rác Rù Rì nằm lộ thiên trên khu vực núi cao thuộc phường Bắc Nha Trang, khiến việc kiểm soát nước rỉ trở nên phức tạp hơn. Ông Lê Huyền, Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, nhấn mạnh: "Việc xử lý dứt điểm tình trạng nước rỉ rác từ bãi rác Rù Rì cũ là nhiệm vụ cấp bách, đòi hỏi các giải pháp kịp thời và lâu dài với tinh thần trách nhiệm cao nhất."
Giải Pháp Tạm Thời Với Hệ Thống Đập Tràn Và Hồ Sinh Học
Để giảm thiểu ô nhiễm, UBND tỉnh Khánh Hòa đã chỉ đạo triển khai phương án xử lý tạm thời. Ban Quản lý dự án phát triển tỉnh được giao xây dựng đề cương và dự toán kinh phí. Theo đó, tỉnh sẽ xây 6 đập tràn bằng bê tông cốt thép dọc theo mương dẫn nước rỉ rác, với các thông số kỹ thuật:
- Đập được bố trí cách nhau khoảng 130 m.
- Chiều cao khoảng 2 m, rộng tương đương bề rộng mương dẫn nước (trung bình 5 m).
- Hệ thống này tạo thành 5 hồ sinh học, mỗi hồ có thể tích khoảng 1.300 m³.
Các hồ sẽ kết hợp với thảm thực vật tự nhiên ven mương và bổ sung một số loài thủy sinh bản địa như bèo lục bình, rau muống để tăng khả năng phân hủy chất hữu cơ và hấp thụ chất dinh dưỡng trong nước thải. Tổng kinh phí đầu tư dự kiến khoảng 1,5 tỉ đồng, với chi phí vận hành thử nghiệm 120 triệu đồng/tháng. Giải pháp này được kỳ vọng giảm ô nhiễm môi trường khu vực hạ nguồn và tiết kiệm chi phí xử lý.
Áp Lực Rác Thải Và Hướng Đi Lâu Dài
Là đô thị du lịch lớn ở Nam Trung Bộ, Nha Trang mỗi ngày phát sinh lượng rác thải sinh hoạt khổng lồ từ hoạt động dân sinh, du lịch và dịch vụ. Phần lớn rác được xử lý bằng hình thức chôn lấp hoặc bán cơ học, gây áp lực ngày càng tăng lên môi trường. Các bãi rác sau khi đóng cửa, như trường hợp bãi rác Rù Rì, vẫn tiếp tục phát sinh nước rỉ trong thời gian dài, đòi hỏi hệ thống xử lý triệt để.
Ông Huyền chia sẻ: "Để giải quyết tận gốc bài toán rác đô thị, chúng tôi cần xây dựng các nhà máy xử lý rác hiện đại, áp dụng công nghệ triệt để nhằm hạn chế chôn lấp. Mô hình như đốt rác phát điện hoặc xử lý khép kín không chỉ giảm áp lực cho bãi chôn lấp mà còn tận dụng rác để tạo năng lượng."
Tỉnh Khánh Hòa hiện đang triển khai dự án Nhà máy điện rác Khánh Hòa tại xã Suối Dầu, với tổng mức đầu tư 3.250 tỉ đồng, quy mô xử lý 1.300 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày đêm, có thể đảm nhiệm một phần rác cho Nha Trang. Về lâu dài, tỉnh sẽ thuê đơn vị tư vấn môi trường để nhận diện đầy đủ vấn đề và đề xuất các giải pháp cụ thể, từ trước mắt đến dài hạn.
