Đẩy nhanh tiến độ tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, tổng vốn hơn 200.000 tỷ đồng
Tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, với tổng vốn đầu tư lên tới 203.231 tỷ đồng (tương đương 8,37 tỷ USD), đang được đẩy nhanh tiến độ để phấn đấu hoàn thành chậm nhất vào năm 2030. Dự án có điểm đầu tại vị trí nối ray qua biên giới ở tỉnh Lào Cai và điểm cuối tại ga Lạch Huyện ở Hải Phòng, với tổng chiều dài tuyến chính gần 391km và tuyến nhánh 27,9km, đi qua 9 tỉnh, thành phố: Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương và Hải Phòng.
Thông số kỹ thuật và mục tiêu hoàn thành
Tuyến đường sắt được đầu tư mới với đường đơn, khổ 1.435mm, phục vụ vận chuyển chung hành khách và hàng hóa. Tốc độ thiết kế đạt 160km/giờ trên tuyến chính từ ga Lào Cai mới đến ga Nam Hải Phòng; 120km/giờ tại đoạn qua khu vực đầu mối thành phố Hà Nội; và 80km/giờ ở các đoạn còn lại. Dự án hình thành hành lang vận tải chiến lược, kết nối vùng trung du miền núi phía Bắc với Thủ đô và cửa ngõ cảng biển lớn nhất miền Bắc, góp phần thúc đẩy giao thương quốc tế trên hành lang kinh tế Đông-Tây.
Tiến độ triển khai và các thách thức
Theo ông Nguyễn Danh Huy, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, dự án thành phần 1 (đầu tư hạ tầng kết nối các ga và quảng trường ga) đã cơ bản hoàn tất lựa chọn nhà thầu. Đơn vị tư vấn đang khẩn trương khảo sát, thiết kế tại 16 ga còn lại, sau khi phê duyệt hồ sơ thiết kế 5/21 ga toàn tuyến. Gói thầu thi công đầu tiên tại 5 vị trí ga đã chính thức khởi công từ cuối năm 2025, với các đơn vị tập trung nhân lực và thiết bị để bảo đảm tiến độ.
Song song đó, dự án thành phần 2 (xây dựng công trình đường sắt) đang được Bộ Xây dựng chỉ đạo sát sao để hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi đầu kỳ. Dù tuyến đi qua các khu vực địa chất phức tạp như đới đứt gãy sông Lô, sông Hồng, đơn vị tư vấn đã chủ động nghiên cứu phương án điều chỉnh hướng tuyến tối ưu, bảo đảm tính bền vững và an toàn tuyệt đối.
Giải phóng mặt bằng và hợp tác quốc tế
Về giải phóng mặt bằng, các địa phương đang rà soát, thống kê để chuẩn bị bàn giao mốc giới ngay trong tháng 3-2026. Đoạn tuyến qua Hà Nội dài khoảng 39,2km, chạy qua 6 xã với tổng diện tích đất dự kiến thu hồi đạt 304,7ha. Nhu cầu vốn cho công tác này trong năm 2026 ước tính khoảng 5.834,01 tỷ đồng. Tuy nhiên, công tác triển khai đoạn tuyến qua Hà Nội đang gặp vướng mắc, chủ yếu là chậm bàn giao mốc giới thực địa so với kế hoạch, đòi hỏi phối hợp chặt chẽ để tránh chồng lấn với dự án đường kết nối sân bay Gia Bình (Bắc Ninh).
Ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, kiến nghị sớm hoàn thiện hồ sơ cắm mốc giải phóng mặt bằng và áp dụng giải pháp thi công linh hoạt, phấn đấu hoàn thành trong quý I/2027. Về hợp tác quốc tế, dự kiến trong tháng 3-2026, các cơ quan chức năng sẽ khởi động đàm phán Hiệp định xây dựng công trình cầu đường sắt qua biên giới Việt-Trung, với phía bạn bày tỏ sẵn sàng hợp tác.
Nguồn vốn và triển vọng tương lai
Về tài chính, trong tổng số 44.891 tỷ đồng được giao năm 2026, dự án đã bắt đầu giải ngân những dòng vốn đầu tiên, tạo động lực quan trọng cho các đơn vị tư vấn và nhà thầu. Bộ Xây dựng xác định mục tiêu hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi đầu kỳ trong tháng 3-2026, yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương thống nhất phương án hạ tầng giao cắt, cấp thoát nước và kiến trúc nhà ga với địa phương trước ngày 15-3.
Việc triển khai thành công dự án không chỉ có ý nghĩa đặc biệt trong việc hoàn thiện mạng lưới giao thông quốc gia, mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội bền vững cho toàn vùng Bắc Bộ, tạo động lực mới trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
