Từ 1/3/2026: Lộ trình siết chặt kiểm định khí thải chính thức áp dụng
Theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg, bắt đầu từ ngày 1 tháng 3 năm 2026, lộ trình siết chặt kiểm định khí thải sẽ được triển khai trên toàn quốc. Đây là bước chuyển quan trọng trong công tác quản lý phương tiện giao thông đang lưu hành, nhằm kiểm soát ô nhiễm môi trường hiệu quả hơn.
Điểm đáng chú ý là quy định mới không chỉ nhắm vào các xe cũ mà còn tác động đến cả những chiếc xe đời mới. Nếu chủ xe chủ quan, chậm trễ trong việc bảo dưỡng định kỳ, nguy cơ trượt đăng kiểm vì không đạt chuẩn khí thải là hoàn toàn có thể xảy ra.
Xe càng mới, tiêu chuẩn khí thải càng cao
Lộ trình mới áp dụng tiêu chuẩn khí thải phân theo năm sản xuất của phương tiện. Cụ thể, xe đời càng mới sẽ phải đáp ứng mức khí thải càng cao, tương đương với các tiêu chuẩn Euro 3, Euro 4 và tiến tới Euro 5 theo từng giai đoạn cụ thể.
Đặc biệt, tại hai thành phố lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, lộ trình này còn được áp dụng một cách nghiêm ngặt hơn so với mặt bằng chung của cả nước, phản ánh nỗ lực giảm thiểu ô nhiễm không khí tại các đô thị trọng điểm.
Quy trình kiểm định khí thải được thực hiện trong khuôn khổ tổng thể kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường tại các trung tâm do Cục Đăng kiểm Việt Nam quản lý. Việc đo đạc dựa trên ngưỡng giới hạn cụ thể về nồng độ CO, HC đối với xe xăng hoặc độ khói đối với xe sử dụng động cơ diesel.
Khi vượt quá ngưỡng cho phép, phương tiện sẽ bị đánh giá "không đạt" hạng mục môi trường và buộc phải khắc phục sự cố trước khi quay lại kiểm định lần nữa.
Nguy cơ trượt đăng kiểm ngay cả với xe mới
Nhiều chủ xe thường có tâm lý chủ quan, cho rằng xe còn mới thì động cơ chưa xuống cấp và khó có khả năng khí thải vượt chuẩn. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy chất lượng khí thải phụ thuộc rất lớn vào tình trạng bảo dưỡng định kỳ của phương tiện.
Đối với xe xăng, các yếu tố như bu-gi mòn, lọc gió bẩn, kim phun nghẹt hoặc cảm biến ô-xy hoạt động sai lệch đều có thể khiến quá trình đốt cháy nhiên liệu không đạt tối ưu, dẫn đến tăng nồng độ CO và HC. Bên cạnh đó, bộ xúc tác nếu xuống cấp cũng mất khả năng xử lý triệt để khí độc trước khi thải ra môi trường.
Trong khi đó, với xe sử dụng động cơ dầu diesel, các vấn đề như kim phun mòn, hệ thống tuần hoàn khí thải (EGR) hoặc bộ lọc hạt diesel (DPF) hoạt động kém hiệu quả sẽ làm gia tăng lượng khói đen và bụi mịn. Đặc biệt, thói quen chạy quãng ngắn trong đô thị khiến DPF khó tái sinh hoàn toàn, lâu dần làm tăng nguy cơ không đạt chuẩn khí thải.
Trong bối cảnh thiết bị đo tại các trung tâm đăng kiểm ngày càng chính xác và ngưỡng kiểm soát được siết chặt hơn, những sai lệch nhỏ trước đây có thể bị bỏ qua thì nay đều được ghi nhận đầy đủ. Chỉ cần một hạng mục hoạt động không tối ưu cũng đủ để khiến kết quả kiểm định rơi vào trạng thái "không đạt".
Chủ động bảo dưỡng: Giải pháp then chốt để vượt qua đăng kiểm
Có một thực tế là chi phí bảo dưỡng ô tô định kỳ thường không quá lớn so với chi phí sửa chữa phát sinh khi xe trượt đăng kiểm và phải quay lại nhiều lần. Chưa kể, nếu giấy chứng nhận kiểm định hết hạn mà phương tiện chưa đạt yêu cầu, chủ xe có thể đối mặt với nguy cơ bị xử phạt khi tham gia giao thông.
Chính vì vậy, các chuyên gia khuyến nghị, trước kỳ đăng kiểm khoảng 1 đến 2 tuần, chủ xe nên thực hiện kiểm tra tổng thể động cơ và hệ thống xử lý khí thải. Các công việc cần làm bao gồm:
- Thay lọc gió nếu bẩn.
- Vệ sinh kim phun và họng ga.
- Kiểm tra cảm biến ô-xy.
- Đảm bảo động cơ đạt nhiệt độ làm việc tiêu chuẩn trước khi đo.
Riêng với các xe sử dụng động cơ dầu diesel, cần quan tâm đến tình trạng hoạt động của EGR và DPF; đồng thời chú ý sử dụng nhiên liệu đạt chất lượng để đảm bảo hiệu suất tối ưu.
Ngoài ra, chủ xe nên tránh can thiệp trái phép vào hệ thống xả, tháo bỏ bộ xử lý khí thải hoặc "độ" lại phần mềm điều khiển động cơ. Đây là những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc không đạt chuẩn môi trường khi kiểm định.
Nhìn chung, việc siết chặt kiểm định khí thải theo lộ trình mới không chỉ nhằm kiểm soát phương tiện cũ mà còn thúc đẩy thay đổi thói quen sử dụng xe theo hướng bền vững hơn. Khi tiêu chuẩn ngày càng được nâng cao, "xe đời mới" không còn là tấm vé bảo đảm vượt qua đăng kiểm. Ngược lại, ý thức bảo dưỡng định kỳ và sử dụng đúng cách mới là yếu tố quyết định giúp chủ xe an tâm trên hành trình sắp tới.
