Nhiều xe khách hiện nay tại Việt Nam được thiết kế chỉ có một cửa chính để lên xuống, khiến hành khách băn khoăn về mức độ an toàn, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp như va chạm, cháy nổ cần thoát hiểm nhanh. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, số lượng cửa không phải là yếu tố quyết định an toàn.
Thiết kế một cửa: Tối ưu không gian và kết cấu
Xe khách hiện nay có nhiều kiểu dáng và công năng khác nhau. Các mẫu xe trên 40 chỗ hoặc xe giường nằm chạy tuyến cố định thường chỉ có một cửa lên xuống để tối ưu không gian bên trong, tăng độ cứng vững của thân xe và giảm trọng lượng. Ngược lại, xe buýt đô thị hoặc xe ít chỗ hơn thường có hai hoặc ba cửa để rút ngắn thời gian lên xuống tại các điểm dừng đông khách.
Quy định pháp luật: Chỉ yêu cầu tối thiểu một cửa
Theo QCVN 09:2024/BGTVT ban hành kèm Thông tư 48/2024/TT-BGTVT, có hiệu lực từ ngày 1.1.2025, khoang chở khách phải có ít nhất một cửa lên xuống ở bên phải theo chiều tiến của xe, ngoại trừ xe buýt nhanh BRT. Như vậy, xe một cửa hoàn toàn hợp pháp và không đồng nghĩa kém an toàn hơn xe hai cửa.
An toàn phụ thuộc vào tổng thể thiết kế
Nhiều mẫu xe hiện đại chỉ có một cửa nhưng vẫn đáp ứng tiêu chuẩn an toàn nhờ trang bị cửa thoát hiểm trên trần, cửa sổ thoát hiểm có thể phá kính và búa phá kính. Hành khách thường nhầm lẫn cửa lên xuống là cửa thoát hiểm, nhưng thực tế, xe khách có các lối thoát hiểm riêng. Trong tình huống khẩn cấp, nếu cửa chính không mở được, hành khách có thể dùng búa phá kính để thoát ra ngoài.
Xe hai cửa chưa chắc an toàn hơn
Xe có hai cửa lên xuống có thể làm giảm kết cấu chịu lực của thân xe. Mỗi vị trí mở cửa đều làm suy yếu khung sườn, trong khi xe một cửa có thể gia cường tốt hơn, tăng độ cứng vững và ổn định. Nếu không bảo dưỡng tốt cơ cấu chốt khóa, xe hai cửa vẫn tiềm ẩn rủi ro.
Lời khuyên cho hành khách và chủ xe
Trước mỗi chuyến đi, chủ xe và tài xế cần kiểm tra hệ thống cửa thoát hiểm, búa phá kính và hướng dẫn hành khách cách thoát hiểm. Hành khách cũng nên trang bị kiến thức cơ bản về sử dụng thiết bị an toàn trên xe. An toàn không chỉ đến từ số lượng cửa, mà từ thiết kế tổng thể và ý thức của người tham gia giao thông.
