Xe điện siêu nhỏ: Phân khúc 'lửng lơ' giữa thị trường đầy thách thức
Những chiếc xe điện siêu nhỏ, với chiều dài thường dưới 2,5 mét và tốc độ tối đa khoảng 100 km/h, được thiết kế cho giao thông đô thị nhưng đang phải đối mặt với tình trạng bị người dùng 'ghẻ lạnh'. Theo báo cáo từ công ty tình báo thị trường IDTechEx, phân khúc này chỉ đóng góp vỏn vẹn 11 tỷ USD trong tổng thị trường xe điện toàn cầu trị giá 800 tỷ USD vào năm ngoái. Dù có sự xuất hiện của nhiều mẫu mã mới, doanh số toàn cầu dự kiến sẽ 'giậm chân tại chỗ' ở mức 1,4 triệu chiếc trong năm nay.
Vị thế bất lợi giữa hai thế giới
Trong số 785 mẫu xe điện hiện diện trên toàn cầu vào năm 2024, chỉ có khoảng 78 mẫu thuộc loại siêu nhỏ, bao gồm xe bốn bánh hạng nhẹ, xe tải mô-đun và xe van. Phân khúc này đang bị kẹt trong một vị thế 'lửng lơ' đầy bất lợi, nằm giữa dòng xe hai bánh giá rẻ và những chiếc ô tô cỡ lớn giàu tính năng. Khách hàng tìm kiếm phương tiện giá rẻ thường ưu tiên xe máy tay ga, trong khi những người cần sự thoải mái và quãng đường di chuyển dài lại hướng đến SUV. Xe điện siêu nhỏ vì thế rơi vào 'khe hẹp' của thị trường và bị bỏ lại phía sau.
William Fletcher, CEO của Car.co.uk, chia sẻ: 'Người mua xe máy điện thường tìm kiếm giải pháp di chuyển tiết kiệm nhất, phù hợp với quãng đường ngắn. Trong khi đó, khách hàng mua ô tô điện cỡ lớn chủ yếu đòi hỏi phạm vi hoạt động dài, sự thoải mái cao và các tính năng gia đình. Chủ sở hữu xe điện siêu nhỏ nằm ở khoảng giữa: họ muốn một phương tiện che mưa che nắng, an toàn cho đô thị nhưng không muốn gánh chi phí đắt đỏ và yêu cầu về không gian đỗ xe như xe điện cỡ lớn.'
Thành công hiếm hoi và xu hướng thay đổi
Trung Quốc hiện là thị trường dẫn đầu với câu chuyện thành công hiếm hoi: Chiếc Wuling Mini EV từng vượt mặt Tesla Model Y vào tháng 10 năm ngoái để trở thành mẫu xe điện bán chạy nhất thế giới trong tháng đó, với gần 350.000 chiếc bán ra từ tháng 10 đến tháng 1. Tuy nhiên, theo Pranav Jaiswal, chuyên gia phân tích tại IDTechEx, thu nhập gia tăng và tình trạng già hóa dân số đang thúc đẩy người tiêu dùng Trung Quốc chuyển hướng sang các dòng SUV lớn hơn, phản ánh sự thay đổi động lực nhân khẩu học.
Ấn Độ cũng cho thấy bức tranh tương tự. Mẫu xe điện bán chạy nhất tại đây là dòng SUV cao cấp Windsor của MG, chứ không phải chiếc Comet nhỏ gọn ra mắt giữa năm 2023. Sau vài lần tăng giá, Comet hiện chỉ bán được khoảng 1.000 chiếc mỗi tháng, bằng một phần tư doanh số của Windsor.
Lý do bền bỉ: Chiến lược thâm sâu đằng sau việc sản xuất
Mặc dù doanh số ảm đạm, các nhà sản xuất ô tô vẫn không ngừng tung ra các mẫu xe điện siêu nhỏ mới. Hero Motocorp có kế hoạch ra mắt tại Ấn Độ; Honda 'nhá hàng' mẫu xe tại triển lãm ô tô Nhật Bản; Toyota công bố xe có mái năng lượng mặt trời; và dòng Inster của Hyundai mở rộng từ Hàn Quốc sang châu Âu và Trung Đông. Ngay cả Tesla, với sản phẩm chủ yếu là SUV Model Y và sedan Model 3, cũng đang đặt cược vào phân khúc nhỏ hơn với mẫu CyberCab hai chỗ ngồi, dự kiến sản xuất từ tháng 4 và định vị là robotaxi thương mại thay vì xe cá nhân.
Elon Musk, CEO của Tesla, tuyên bố: 'Theo thời gian, chúng tôi kỳ vọng sản lượng CyberCab sẽ vượt xa tổng số lượng tất cả các dòng xe khác của hãng cộng lại.'
Lợi ích chiến lược và bài học giá trị
Đối với các nhà sản xuất lớn, xe điện siêu nhỏ mang lại nhiều lợi thế chiến lược. Pranav Jaiswal giải thích rằng chúng có chi phí sản xuất rẻ hơn nhờ pin nhỏ và ít quy định ngặt nghèo, giúp quá trình phát triển ít tốn kém tài nguyên. Những chiếc xe này cũng hỗ trợ đáp ứng chỉ tiêu khí thải và cho phép thử nghiệm các nền tảng công nghệ đơn giản hơn.
Rob Delisa, người điều hành CarLeaseTips.com, nhận định: 'Ngay cả khi doanh số khiêm tốn, những bài học thu được vẫn vô cùng giá trị. Các nhà sản xuất xem đây là kênh bán hàng khác biệt – nhắm vào mục đích cho thuê trong đô thị và sử dụng cho đội xe, thay vì hướng tới khách mua lẻ tại đại lý truyền thống.'
Tuy nhiên, các nhà sản xuất quy mô nhỏ chuyên về dòng siêu nhỏ đang phải đối mặt với khó khăn lớn. Hiriko, ý tưởng xe siêu nhỏ có thể gập lại từ MIT, đã sụp đổ giữa bê bối gian lận. Micro Mobility Systems của Thụy Sĩ, với 5.500 chiếc Microlino, đang chật vật để được phân loại nhận tín dụng carbon.
Nhìn chung, dù bị 'ghẻ lạnh' trên thị trường tiêu dùng, xe điện siêu nhỏ vẫn được các hãng duy trì sản xuất nhờ những tính toán thâm sâu về chi phí, công nghệ và chiến lược dài hạn, chứng minh rằng giá trị không chỉ nằm ở doanh số mà còn ở kinh nghiệm tích lũy cho tương lai của ngành công nghiệp ô tô điện.
