Trạm Dừng Nghỉ Cao Tốc Bắc - Nam: Mở Tới Đâu, Quá Tải Tới Đó
Cao điểm Tết 2026 đã chứng kiến một hiện tượng chưa từng có trên mạng lưới đường cao tốc Bắc - Nam: các trạm dừng nghỉ rơi vào tình trạng "thất thủ". Theo ghi nhận, lưu lượng ô tô đổ về TP.HCM tăng đột biến sau kỳ nghỉ Tết, khiến hàng loạt trạm dừng nghỉ cao tốc quá tải trầm trọng. Các tuyến như Vân Phong - Nha Trang, Nha Trang - Cam Lâm, Cam Lâm - Vĩnh Hảo và Vĩnh Hảo - Phan Thiết trong những ngày cao điểm (mùng 4, 5, 6, 7 Tết) chứng kiến dòng xe xếp hàng dài chờ rẽ vào trạm dừng chân.
Với đường chỉ có 2 làn và thiếu làn dừng khẩn cấp xuyên suốt, nhiều tài xế buộc phải dừng xe ngay trên làn đường chính. Thậm chí, không ít trường hợp mòn mỏi chờ đợi không tới lượt, họ phải bất chấp dừng ở đoạn có làn khẩn cấp để giải quyết nhu cầu vệ sinh và nghỉ ngơi tạm thời. Đây là tình huống cực kỳ nguy hiểm, đẩy lái xe vào cảnh tiến thoái lưỡng nan.
Nguyên Nhân Và Phản Ứng Từ Cơ Quan Chức Năng
Đại diện Cục Đường bộ cho biết, tình trạng ùn tắc cục bộ như báo chí phản ánh chủ yếu do lưu lượng phương tiện tăng cao đột biến. Tại trạm dừng nghỉ tạm Km113 trên tuyến Cam Lâm - Vĩnh Hảo, có thời điểm phương tiện tập trung đông trong phạm vi trạm, nhưng chỉ diễn ra cục bộ và không ảnh hưởng đến phần đường xe chạy chính. Trạm này do Tập đoàn Đèo Cả đầu tư và vận hành, không thuộc mạng trạm dừng nghỉ được Bộ Xây dựng đầu tư. Cục Đường bộ khẳng định sẽ có văn bản nhắc nhở nhà đầu tư hoàn thiện sớm trạm và đảm bảo an toàn khai thác.
Trước kỳ nghỉ Tết, trạm dừng nghỉ Km205 trên tuyến Vĩnh Hảo - Phan Thiết đã được đưa vào sử dụng, góp phần giảm áp lực cho các trạm dừng nghỉ tạm. Theo Cục Đường bộ, trên các tuyến Cam Lâm - Vĩnh Hảo và Vĩnh Hảo - Phan Thiết không xảy ra ùn tắc giao thông kéo dài.
Thực Tế Khó Khăn Của Tài Xế Và Gia Đình
Thực tế, từ trước Tết, nhiều gia đình, đặc biệt là những nhà có con nhỏ, đã phải lên mạng tìm mua dụng cụ đi vệ sinh khẩn cấp trên xe ô tô. Việc chọn đi cao tốc đồng nghĩa với việc phải chạy miệt mài hàng trăm km mà không có chỗ dừng nghỉ đàng hoàng. Đường đông, kẹt xe khiến họ phải ngồi trên xe nhiều giờ liền, buộc phải lên kế hoạch dự phòng và hạn chế uống nước.
Anh Hoàng Thành An, một tài xế kinh nghiệm gần 20 năm ở Hà Nội, chia sẻ: "Đợt lễ 30.4, tuyến cao tốc qua Hà Tĩnh hơn 100 km chính thức thông xe, anh em tài xế mừng vô cùng. Từ Hà Nội thẳng tới Hà Tĩnh giờ liền một mạch cao tốc, đi khỏe re, mỗi tội thiếu chỗ nghỉ. Nay có thêm trạm dừng nghỉ tại Km534+310 thuộc Hà Tĩnh, chúng tôi không phải lo tìm chỗ nghỉ tạm trên các điểm dải dừng xe khẩn cấp như trước nữa."
Tuy nhiên, anh An cũng bày tỏ nỗi niềm chung của nhiều tài xế: thiếu trạm dừng nghỉ trên cao tốc luôn là vấn đề nhức nhối. Ví dụ, từ Bắc Giang lên Lạng Sơn không có trạm dừng nghỉ nào, trong khi các tuyến có chỗ dừng tạm thì rất sơ sài, thiếu ki ốt bán hàng và nhà vệ sinh đàng hoàng. "Nói xin lỗi, nhiều khi anh em bức quá, phải dừng đại kiếm chỗ 'giải quyết nỗi buồn', và còn sợ bị camera quay phạt. Mong muốn của anh em tài xế là trên cao tốc phải có trạm dừng nghỉ tử tế để nghỉ ngơi, đi vệ sinh hoặc có điểm ăn uống sạch sẽ khi đói", anh An nói thêm.
Bài Học Cho 2.000 Km Cao Tốc Sắp Tới
Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phải hoàn thành các hạng mục công trình dịch vụ công thiết yếu (như bãi đỗ xe, khu vệ sinh, nhà điều hành) trước ngày 30.12.2025. Tuy nhiên, đến nay nhiều trạm vẫn chưa thể hoàn thành, lỡ hẹn với mốc tiến độ đề ra.
Để thúc đẩy tiến độ, Cục Đường bộ đã yêu cầu các ban quản lý dự án và nhà đầu tư khẩn trương đẩy nhanh tiến độ xây dựng trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía đông từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa. Ví dụ, hai trạm Vân Phong - Nha Trang và Nha Trang - Cam Lâm đã hoàn thành một số công trình dịch vụ công thiết yếu nhưng vẫn chưa hoàn thành đường ra, vào trạm theo phương án được chấp thuận.
Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, chỉ ra rằng hệ thống trạm dừng nghỉ trên các tuyến cao tốc Bắc - Nam đã khai thác vẫn rất thiếu. Khoảng cách giữa các trạm quá xa khiến người lái xe bị động, phải đi quãng đường dài để nghỉ ngơi, gây mệt mỏi và ảnh hưởng đến an toàn giao thông.
Một nguyên nhân chính khiến tiến độ các trạm ì ạch là do quy mô trạm tăng từ khoảng 1 ha lên 3-5 ha mỗi bên theo Quyết định số 938/QĐ-BGTVT, dẫn đến thời gian giải phóng mặt bằng kéo dài. Ngoài ra, nhiều dự án cao tốc khi lập dự án ban đầu chưa xác định rõ vị trí trạm dừng nghỉ, nguồn vốn, hay thủ tục thu hồi đất, khiến việc triển khai bị chậm trễ.
Ông Quyền khuyến nghị: "Trong đầu tư xây dựng các dự án cao tốc trước đây chưa chú trọng tổng thể, chỉ tập trung vào hạ tầng đường mà chưa tính đến các dịch vụ thiết yếu. Khi đi đường vào khai thác mới bất cập thì mới thúc giục tiến độ các trạm dừng nghỉ. Tới đây khi làm tiếp 2.000 km cao tốc nữa, cần rút bài học kinh nghiệm."
Ông nhấn mạnh, với các dự án do nhà nước đầu tư, cần xác định ngay dự án trạm dừng nghỉ, từ đó làm rõ vị trí và thủ tục giải phóng mặt bằng. Còn với các dự án xã hội hóa, cần sớm kêu gọi nhà đầu tư và phối hợp với địa phương để xác định vị trí trạm, đảm bảo quá trình giải phóng mặt bằng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất diễn ra song song, tránh tình trạng đường hoàn thành rồi mới lo làm trạm dừng nghỉ.
