Thành phố Hồ Chí Minh khai thông tiềm năng đường thủy, tạo động lực tăng trưởng mới
Trong chiến lược phát triển hạ tầng giao thông đa phương thức, Thành phố Hồ Chí Minh đang tập trung khơi thông tiềm năng to lớn của hệ thống đường thủy nội địa, nhằm tạo ra chuỗi giá trị mới cho nền kinh tế. Với mạng lưới sông, kênh, rạch dài khoảng 1.450km, thành phố thuộc nhóm đô thị có hệ thống đường thủy dày đặc nhất cả nước, bao gồm các dòng sông lớn như Sài Gòn, Đồng Nai, Nhà Bè và Lòng Tàu.
Tiềm năng vận tải hàng hóa và du lịch
Hệ thống đường thủy này mang đến cơ hội phát triển vận tải hàng hóa và du lịch đường thủy, đặc biệt khi kết hợp với cụm cảng quốc tế Cái Mép-Thị Vải và các bến tàu du lịch như Cầu Đá, Bạch Đằng. Ông Nguyễn Ngọc Khánh, Giám đốc Công ty Cảng ICD Tây Nam, cho biết công ty vận chuyển khoảng 750.000 TEU hàng hóa mỗi năm giữa cảng Cái Mép-Thị Vải và cảng Trường Thọ, với tỷ lệ tăng trưởng 10% hàng năm. So với đường bộ, vận tải thủy giúp tiết kiệm chi phí 30-50%, phù hợp cho hàng hóa khối lượng lớn như vật liệu xây dựng và nông sản.
Phát triển du lịch và giảm tải giao thông
Bên cạnh vận tải hàng hóa, du lịch đường thủy cũng đang phát triển mạnh mẽ. Tuyến buýt sông số 1 (Bạch Đằng-Linh Đông) đưa vào khai thác từ năm 2017 đã thu hút hàng triệu hành khách, góp phần giảm áp lực giao thông đường bộ. Ông Nguyễn Kim Toản, Giám đốc Công ty Thường Nhật, chia sẻ năm 2025 tuyến này phục vụ 820 nghìn hành khách, tăng 100% so với năm đầu, hình thành thói quen sử dụng giao thông đường thủy cho người dân.
Thành phố hiện có 11 tuyến hàng hải và 101 tuyến đường thủy nội địa với tổng chiều dài 913 km, cùng hơn 60 chương trình tour du lịch đường thủy, tạo ra sản phẩm du lịch đặc thù mang đậm bản sắc văn hóa và lịch sử.
Thách thức và giải pháp đồng bộ
Tuy nhiên, mức độ khai thác đường thủy vẫn còn khiêm tốn, do hạ tầng bến bãi thiếu đồng bộ, các cây cầu thấp hạn chế lưu thông tàu lớn, và thiếu kết nối đa phương thức. Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nhấn mạnh cần đầu tư hạ tầng trước, như bến bãi và nạo vét luồng tuyến, để phát triển thương mại-dịch vụ sau.
Thành phố đã ưu tiên chi 200 tỷ đồng để nâng tĩnh không cầu Bình Triệu 1 và Bình Phước 1, tháo gỡ điểm nghẽn cho vận tải thủy. Giám đốc Sở Xây dựng Trần Quang Lâm khẳng định giao thông đường thủy là trụ cột tăng trưởng mới, với kế hoạch phát triển tích hợp logistics, cảng biển và cảng ICD trong giai đoạn 2026-2030.
Hướng tới tương lai bền vững
Thành phố Hồ Chí Minh không thiếu tiềm năng, mà cần một chiến lược khai thác đường thủy mạnh mẽ và đồng bộ. Khi được đầu tư đúng mức, hệ thống này sẽ không chỉ giảm tải giao thông, mà còn trở thành "dòng chảy kinh tế" kết nối đô thị với toàn vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long, thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
