TP.HCM: Giải bài toán xe buýt từ chỗ gửi xe gần trạm, vượt qua rào cản bất tiện
Qua ba kỳ phóng sự Hiến kế tăng 30% khách đi xe buýt ở TP.HCM, có thể thấy việc miễn phí vé chỉ mới giải quyết được phần nào bài toán chi phí. Rào cản lớn nhất vẫn là sự bất tiện trong hành trình đi xe buýt mỗi ngày, từ quãng đường tiếp cận trạm, thời gian chờ đợi, trung chuyển đến chặng cuối cùng. Tất cả những yếu tố này đều ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định lựa chọn của người dân.
Áp lực giao thông và mục tiêu tăng khách
TP.HCM đang đối mặt với áp lực giao thông khổng lồ từ gần 13 triệu phương tiện, trong đó có tới 11,5 triệu xe máy. Tình trạng này gây thiệt hại khoảng 6 tỉ USD mỗi năm do ùn tắc và hơn 3.000 tỉ đồng vì ô nhiễm không khí. Trong bối cảnh đó, mục tiêu tăng 30% lượng khách đi xe buýt, cùng với đề xuất miễn phí vé trên hơn 135 tuyến với ngân sách khoảng 7.000 tỉ đồng mỗi năm, được kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích lớn cho hệ thống giao thông công cộng.
Bãi giữ xe: Mắt xích quan trọng để thu hút hành khách
Để xe buýt thực sự thuận tiện và giữ chân hành khách, TP.HCM đang tính đến một mắt xích quan trọng: phát triển các bãi giữ xe gần trạm. Thành phố hướng đến việc bổ sung các bãi giữ xe tại các đầu mối giao thông như Bến xe Miền Đông, Bến xe Văn Thánh, Bến xe buýt Sài Gòn, Bến xe Chợ Lớn và khu vực nhà ga metro. Đồng thời, các bãi giữ xe thông minh trong công viên và quỹ đất công cũng đang được nghiên cứu để người dân có thể gửi phương tiện cá nhân, sau đó tiếp tục hành trình bằng xe buýt.
Anh Phạm Hoài Quang Anh (phường Thủ Đức, TP.HCM) chia sẻ: "Nhà tôi ở khá xa trạm xe buýt nên rất mong có những bãi giữ xe gần trạm. Nếu có, tôi chắc chắn sẽ sử dụng xe buýt nhiều hơn trong cuộc sống hằng ngày." Anh cho rằng với thói quen sử dụng xe máy và xe đạp của người Việt, mô hình kết hợp phương tiện cá nhân với xe buýt là phù hợp với thực tế đô thị hiện nay.
Kỳ vọng của người dân và giải pháp đồng bộ
Nhiều người dân bày tỏ kỳ vọng thành phố sẽ sớm xây dựng những bãi đỗ xe với mức phí hợp lý. Anh Trần Viết Thịnh (phường Bình Thạnh, TP.HCM) nói: "Nếu có thể chạy xe máy đến điểm trung chuyển, gửi xe với chi phí chỉ vài ngàn đồng rồi tiếp tục đi xe buýt, người dân sẽ tiết kiệm đáng kể chi phí đi lại mỗi tháng. Như vậy vừa đỡ tốn tiền, vừa tốt cho môi trường."
Song song đó, TP.HCM còn rà soát và tái cấu trúc toàn bộ mạng lưới xe buýt, mở thêm các tuyến buýt xanh, buýt cỡ nhỏ len sâu vào khu dân cư. Thành phố hướng đến kết nối đồng bộ các loại hình vận tải như metro, xe buýt, buýt sông và xe đạp công cộng, đồng thời nghiên cứu làn ưu tiên cho xe buýt và phát triển vùng phát thải thấp.
Chuyên gia phân tích và tầm quan trọng của kết nối đầu cuối
PGS.TS Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu GTVT Việt – Đức, nhấn mạnh: "Trong giao thông công cộng, hệ thống kết nối đầu cuối (first mile và last mile) là rất quan trọng. Người dân cần có bãi đỗ xe theo mô hình 'park and ride', cùng với hỗ trợ chi phí gửi xe miễn phí hoặc giảm giá. Nếu phí giữ xe quá cao, người dân sẽ không sử dụng."
Quyết định lựa chọn xe buýt không bắt đầu từ trên xe, mà bắt đầu ngay từ trước đó: từ việc có thể ra trạm nhanh hay không, có chỗ gửi xe hay không, có phải đi bộ quá xa hay không. Khi những "khoảng trống" nhỏ trong hành trình được lấp đầy, xe buýt mới có thể trở thành lựa chọn ưu tiên trong đời sống hằng ngày.
Miễn phí vé chỉ là bước khởi đầu. Để đi xa hơn, bài toán không chỉ là kéo người dân lên xe buýt một lần, mà là khiến họ muốn quay lại vào ngày hôm sau. Và câu trả lời có thể bắt đầu từ những thay đổi rất nhỏ: ngay dưới chân mỗi trạm dừng.
