Tỷ lệ xe trượt đăng kiểm tăng mạnh sau khi áp dụng phương pháp đo khí thải mới
Theo thông tin từ ông Nguyễn Tô An - Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, kể từ ngày 1/3, khi phương pháp kiểm định khí thải mới theo chu trình gia tốc tự do được áp dụng, số lượng phương tiện không đạt tiêu chuẩn đã tăng lên đáng kể. Cục Đăng kiểm đã đề nghị công an xử lý những cá nhân tung tin giả về việc "đạp hết ga gây hỏng máy".
Tỷ lệ trượt tăng gấp đôi và hơn 3 lần
Cụ thể, tỷ lệ xe sử dụng động cơ xăng trượt đăng kiểm đã tăng gấp đôi, trong khi xe diesel tăng hơn 3 lần so với thời kỳ trước đó. Điều này cho thấy phương pháp đo mới đang phát huy hiệu quả trong việc đánh giá chính xác hơn mức độ phát thải của các phương tiện.
Đáng chú ý, trên toàn quốc mới chỉ ghi nhận duy nhất một trường hợp phương tiện gặp sự cố trong quá trình đăng kiểm. Nguyên nhân được xác định là do lỗi từ nhà sản xuất, không liên quan đến quy trình kiểm tra khí thải.
Ông Nguyễn Tô An chia sẻ: "Với chiếc xe này, ngay ở công đoạn kiểm tra đánh giá tình trạng hoạt động của động cơ thì đã phát hiện lỗi hư hỏng rồi, chứ chưa vào công đoạn kiểm tra khí thải hay phải ký cam kết gì. Đây cũng là dòng xe thường xuyên có lỗi tương tự nên đã được phát hiện sớm hư hỏng và thiệt hại không đáng kể."
Nguyên nhân chính do tình trạng kỹ thuật xe kém
Liên quan đến lo ngại xe bị hư hỏng khi đăng kiểm, vị lãnh đạo này nhấn mạnh rằng nguyên nhân gốc rễ của việc hỏng hóc động cơ không nằm ở phương pháp đo, mà nằm ở tình trạng kỹ thuật của phương tiện. Nhiều xe khi mang đi đăng kiểm trong tình trạng:
- Chảy dầu
- Động cơ hoạt động không ổn định
- Có tiếng gõ lạ
- Thiếu nước làm mát
- Xả khói đen, khói trắng
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, trách nhiệm bảo dưỡng và sửa chữa để duy trì tình trạng kỹ thuật của phương tiện hoàn toàn thuộc về chủ xe (Điều 43). Ông An nhận định: "Thói quen của hầu hết chủ xe là chỉ khi nào phương tiện hư hỏng mới mang đi sửa chữa, thiếu sự chăm sóc, bảo dưỡng định kỳ. Những xe bảo dưỡng tốt, kể cả xe sử dụng nhiều năm, việc vượt qua bài kiểm tra khí thải là khá dễ."
Phương pháp đo khí thải đã được áp dụng gần 30 năm
Việc kiểm tra khí thải phương tiện giao thông đường bộ tại Việt Nam được triển khai từ năm 1999 theo Quyết định 1397/1999/QĐ-BGTVT. Phương pháp đo độ khói động cơ diesel bằng chu trình gia tốc tự do đã được chuẩn hóa từ sớm dựa trên các tiêu chuẩn như TCVN 5418:1991 và TCVN 6438:1998.
Phương pháp này cũng được quy định trong nhiều hệ thống tiêu chuẩn quốc tế như UNECE R24, chỉ thị 2014/45/EU của châu Âu, tiêu chuẩn GB 3847-2018, và đang được hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ như Mỹ, Trung Quốc, khu vực Đông Nam Á công nhận và áp dụng.
Ông An cho biết, điểm khác biệt so với trước đây là tiêu chuẩn áp dụng đã được nâng cao. Trước kia, thời gian đạp ga khi thử nghiệm kéo dài từ 2-5 giây và tốc độ vòng quay động cơ chỉ ở mức khoảng 90% tốc độ cực đại. "Cách làm trước đây bộc lộ nhiều hạn chế, chưa phản ánh chính xác tình trạng phát thải thực tế của phương tiện, do đó hiệu quả trong việc kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường chưa cao", ông đánh giá.
Động tác "đạp hết ga" đảm bảo an toàn cho động cơ
Trước lo ngại động tác "đạp hết ga" của đăng kiểm viên có thể gây hại động cơ, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm khẳng định đây là bước kỹ thuật quan trọng nhằm đo đúng đỉnh khói của phương tiện máy dầu. Quy trình hiện hành được thiết kế trong ngưỡng an toàn kỹ thuật, phù hợp với từng loại động cơ.
Ông An giải thích rằng việc tăng vòng tua chỉ diễn ra trong thời gian ngắn (dưới 1 giây), có kiểm soát và không gây ảnh hưởng nếu xe ở trạng thái vận hành bình thường. Ông cũng phủ nhận quan điểm cho rằng động cơ diesel thế hệ cũ không có hệ thống hạn chế tốc độ.
Đặc thù của mọi động cơ diesel là điều khiển tốc độ qua lượng nhiên liệu phun. Do đó, 100% động cơ diesel (kể cả sử dụng bơm cao áp cơ khí PE, VE sản xuất từ các thập niên trước) bắt buộc phải được nhà sản xuất trang bị bộ điều tốc (Governor). Bộ phận này có nhiệm vụ tự động cắt giảm nhiên liệu khi động cơ đạt đến tốc độ thiết kế tối đa để bảo vệ lốc máy. Vòng tua tối đa này hoàn toàn nằm trong giới hạn chịu đựng an toàn của vật liệu do nhà sản xuất thiết kế.
Việc ký cam kết không loại trừ trách nhiệm của đăng kiểm viên
Việc ký cam kết có thể khiến chủ xe lo lắng hoặc hiểu nhầm rằng đăng kiểm viên và cơ sở đăng kiểm đang thoái thác trách nhiệm. Tuy nhiên, việc ký cam kết hoàn toàn mang tính tự nguyện, không phải yêu cầu bắt buộc. Cục Đăng kiểm nhấn mạnh rằng điều này không loại trừ trách nhiệm của đăng kiểm viên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
