Siết tiêu chuẩn khí thải từ 1/3: Xe cũ phải bảo dưỡng kỹ, Hà Nội và TP.HCM áp dụng mức cao hơn
Chiều 28/2 và sáng 1/3, tại một gara ô tô ở phường Cầu Giấy, Hà Nội, anh Hoàng Tùng (45 tuổi) tất bật yêu cầu thợ máy vệ sinh buồng đốt và kiểm tra hệ thống ống xả chiếc xe mua năm 2020. “Nghe tin từ 1/3 nhà nước siết tiêu chuẩn khí thải, tôi phải mang xe đi kiểm tra ngay. Thà tốn tiền bảo dưỡng trước còn hơn bị đánh trượt ở trung tâm đăng kiểm, vừa mất thời gian lại rước bực vào người”, anh Tùng chia sẻ. Tâm lý lo lắng này phản ánh tình trạng chung của nhiều tài xế khi Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg do Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký ngày 28/11/2025 chính thức có hiệu lực.
Lộ trình mới phân nhóm tuổi xe rõ ràng
Theo lộ trình mới, từ ngày 1/3, tiêu chuẩn khí thải ô tô được áp dụng dựa trên từng nhóm tuổi xe. Cụ thể:
- Xe sản xuất trước năm 1999 áp dụng mức 1.
- Xe sản xuất từ 1999 đến 2016 áp dụng mức 2.
- Xe từ 2017 đến 2021 áp dụng mức 3.
- Ô tô sản xuất từ năm 2022, tiêu chuẩn ngay khi quy định có hiệu lực là mức 4 và sẽ nâng lên mức 5 từ năm 2032.
Đặc biệt, nhằm giảm phát thải nội đô, hai siêu đô thị là Hà Nội và TP.HCM sẽ áp dụng tiêu chuẩn khắt khe hơn. Tại đây, xe đời 2017-2021 phải đạt mức 4 từ năm 2027; xe từ 2022 phải đạt mức 5 từ năm 2028. Đáng chú ý, từ năm 2029, mọi ô tô lưu thông tại đây bắt buộc đáp ứng tiêu chuẩn từ mức 2 trở lên.
Bảo dưỡng định kỳ là then chốt để đạt chuẩn
Ông Trần Quốc Hoan, Giám đốc Chi nhánh đăng kiểm 2903V (phường Láng, Hà Nội), cho biết nhiều xe cũ vẫn có thể đạt chuẩn nếu được chăm sóc đúng cách. “Bản chất không phải phát sinh thêm gánh nặng, mà là buộc chủ xe quay lại với quy trình bảo dưỡng chuẩn mực”, ông Hoan nói. Các hạng mục như thay dầu, kiểm tra nước làm mát, vệ sinh kim phun và buồng đốt vốn đã nằm trong khuyến cáo của nhà sản xuất, nhưng nhiều chủ xe bỏ qua, đặc biệt với xe dịch vụ chạy cường độ cao.
Chuyên gia đăng kiểm nhấn mạnh, việc bảo dưỡng và sửa chữa định kỳ đóng vai trò then chốt, giúp xe duy trì trạng thái vận hành tốt theo tiêu chuẩn tương ứng khi sản xuất. Để tăng khả năng đạt kiểm định, chủ xe nên:
- Kiểm tra chất lượng dầu động cơ và nước làm mát.
- Thay lọc gió nếu bẩn.
- Vệ sinh hệ thống cung cấp nhiên liệu và kim phun.
- Làm sạch ống xả và hệ thống khí thải.
Nếu chủ quan, nguy cơ không đạt tiêu chuẩn sẽ tăng cao, dẫn đến phải sửa chữa và kiểm định lại, tốn thêm chi phí và thời gian.
Xe tải và xe khách chịu áp lực lớn hơn
Một kỹ sư đăng kiểm tại trung tâm 29.03V phân tích, trong bối cảnh tiêu chuẩn được “phân tầng”, xe tải và xe khách - vốn hoạt động liên tục và ít được chăm sóc kỹ - sẽ chịu áp lực lớn hơn. “Xe con trong nội đô tỷ lệ đạt thường cao. Nhưng ở khu vực vành đai, nơi tập trung nhiều xe tải, xe khách, tỷ lệ trượt khí thải cao hơn hẳn”, kỹ sư này cho biết.
74 triệu xe máy cũng trong lộ trình kiểm soát
Lộ trình kiểm soát khí thải không dừng ở ô tô. Việt Nam hiện có hơn 74,3 triệu xe máy và 6,3 triệu ô tô (tính đến cuối năm 2023) - nguồn phát thải lớn gây ô nhiễm không khí đô thị. Từ ngày 1/7/2026, tiêu chuẩn khí thải đối với xe máy mới sẽ nâng lên mức Euro 4. Theo đề xuất, xe máy tại Hà Nội và TP.HCM sẽ phải kiểm định khí thải từ tháng 7/2027; đến năm 2028 phải đạt mức 2, với khí CO không vượt 4,5% và HC (động cơ bốn kỳ) không vượt 1.200 ppm. Các đô thị lớn như Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế sẽ triển khai muộn hơn từ tháng 7/2028.
Hướng đến thay đổi hành vi sử dụng phương tiện
Theo các chuyên gia, chính sách nâng chuẩn khí thải không chỉ nhằm “siết” đăng kiểm, mà hướng đến thay đổi hành vi sử dụng phương tiện. Khi tiêu chuẩn cao hơn, chủ xe buộc quan tâm nhiều hơn đến bảo dưỡng, chất lượng nhiên liệu và hệ thống xử lý khí thải. Ở góc độ môi trường, việc phân vùng áp dụng tiêu chuẩn cao tại Hà Nội và TP.HCM cho thấy định hướng tập trung vào khu vực có mật độ phương tiện lớn và ô nhiễm cao.
Trong bối cảnh “giờ G” đã cận kề, các trung tâm đăng kiểm khuyến nghị chủ phương tiện chủ động kiểm tra, sửa chữa xe trước khi đưa đi kiểm định. Việc sử dụng nhiên liệu đảm bảo chất lượng, bảo dưỡng định kỳ và duy trì hệ thống xử lý khí thải không chỉ giúp xe đạt chuẩn, mà còn kéo dài tuổi thọ động cơ, giảm tiêu hao nhiên liệu. Với hơn 6,3 triệu ô tô và hàng chục triệu xe máy đang lưu hành, lộ trình nâng chuẩn khí thải là phép thử về sự thích ứng của người dân, doanh nghiệp và hệ thống quản lý.
