Dự án hạ cốt nền đường ĐT.753: Nhà dân chênh vênh bên vực sâu, trách nhiệm thuộc về ai?
Nhiều hộ dân sinh sống dọc mặt tiền đường ĐT.753 đoạn qua xã Tân Lợi, tỉnh Đồng Nai hiện đang phải đối mặt với tình trạng "sống trong sợ hãi". Nguyên nhân bắt nguồn từ việc thi công hạ cốt nền đường trong dự án nâng cấp, mở rộng tuyến đường này, khiến nhà cửa của họ trở nên chênh vênh bên mép vực sâu với vách đất dựng đứng đầy nguy hiểm.
Điều chỉnh dự án và những hệ lụy không lường trước
Theo đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai, chủ đầu tư dự án, dự án nâng cấp, mở rộng đường ĐT.753 đã được UBND tỉnh Bình Phước (cũ) phê duyệt từ cuối năm 2024. Ban đầu, dự án được thiết kế với vận tốc 60 km/giờ, chiều dài tuyến khoảng 13 km và tổng mức đầu tư lên đến 480 tỉ đồng.
Tuy nhiên, do yêu cầu kết nối mới, Sở Xây dựng đã báo cáo điều chỉnh quy mô công trình vào tháng 4.2025. Việc điều chỉnh bao gồm mở rộng mặt đường và tăng vận tốc thiết kế từ 60 km/giờ lên 80 km/giờ, đã được UBND tỉnh Bình Phước (cũ) thống nhất. Sự thay đổi này dẫn đến nhu cầu cải tạo độ dốc dọc tại một số đoạn tuyến, gây ra tình trạng hạ cốt nền đường sâu, tạo nên vách đất dựng đứng đe dọa an toàn của các hộ dân lân cận.
Phân tích pháp lý: Những sai sót nghiêm trọng trong quy trình
Luật sư Hoàng Hà từ Công ty luật TNHH MTV Thiên Quý nhấn mạnh rằng, khi triển khai dự án hạ tầng giao thông, cơ quan chức năng phải tính toán đầy đủ các yếu tố pháp lý và kỹ thuật để đảm bảo an toàn. "Việc tăng vận tốc thiết kế từ 60 km/giờ lên 80 km/giờ đòi hỏi phải thẩm tra lại an toàn giao thông ở bước thiết kế kỹ thuật", ông cho biết. Điều này bao gồm việc tính toán khoảng lùi an toàn từ mép taluy đến nhà dân nhằm phòng ngừa sạt lở, sụt lún và bảo vệ người tham gia giao thông.
Ngoài ra, báo cáo đánh giá tác động môi trường và sinh kế người dân cần phải xem xét kỹ lưỡng điều kiện địa chất, thủy văn, và nguy cơ sạt lở. Trường hợp thi công làm mất lối ra vào, buộc các hộ kinh doanh ngừng hoạt động, cơ quan chức năng phải có phương án hỗ trợ ổn định đời sống ngay từ giai đoạn nghiên cứu khả thi.
Trách nhiệm của chính quyền và các bên liên quan
Khi xuất hiện vách đất dựng đứng có nguy cơ sạt lở, nhà dân bị nứt và mất lối thoát hiểm, đây là tình huống nguy hiểm đến tính mạng cần được xử lý khẩn cấp. Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền từ Công ty luật TNHH HPL và cộng sự chỉ rõ: "Pháp luật không chỉ yêu cầu bảo đảm an toàn đối với công trình đang xây dựng mà còn đặt ra nghĩa vụ bảo vệ công trình liền kề".
Theo luật Xây dựng, chủ đầu tư và nhà thầu có trách nhiệm giám sát an toàn liên tục trong suốt quá trình thi công. UBND các cấp, căn cứ luật Tổ chức chính quyền địa phương, phải quản lý toàn diện trật tự xây dựng, bao gồm việc đảm bảo an toàn cho người dân và tài sản. Khi tiếp nhận phản ánh về nguy cơ sạt lở, UBND có thẩm quyền cần:
- Tổ chức kiểm tra thực địa và đánh giá rủi ro.
- Áp dụng biện pháp khẩn cấp như tạm dừng thi công, khoanh vùng nguy hiểm, hoặc di dời tạm thời người dân.
Sai sót cụ thể và hậu quả tiềm ẩn
Luật sư Hoàng Hà phân tích thêm, việc hạ cốt nền đường mà chưa đạt thỏa thuận bồi thường và bàn giao mặt bằng "sạch" là một sai sót nghiêm trọng. "Việc bỏ qua tiêu chuẩn an toàn thi công tối thiểu, tạo vách đất dựng đứng sâu từ 6 m đến 8,5 m mà không có biện pháp chống đỡ, thể hiện sự thiếu sót trong đánh giá rủi ro địa chất", ông nhấn mạnh.
Sự chậm trễ trong giám sát rủi ro, để công trình tiếp diễn dù nguy cơ sạt lở đã rõ ràng, cho thấy sự tắc trách trong quản lý hiện trường. Nhà thầu thi công, với tư cách là đơn vị trực tiếp tạo ra nguồn nguy hiểm, phải chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại dân sự và có thể đối mặt với trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
Chủ đầu tư có nghĩa vụ phối hợp giải quyết bồi thường, hỗ trợ di dời và sử dụng quỹ dự phòng để xử lý rủi ro. UBND cấp xã cần kịp thời đình chỉ thi công tại các đoạn nguy hiểm, bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của người dân. Xuyên suốt quá trình này, người dân vẫn có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, như luật sư Hoàng Hà đã phân tích.
