Sau khi đạt dấu mốc lịch sử 3.400 km cao tốc vào cuối năm 2025, Bộ Xây dựng ngay lập tức lên kế hoạch thực hiện mục tiêu đầy tham vọng: đến năm 2030, cả nước sẽ có 5.000 km cao tốc. Mục tiêu này nhằm mở rộng không gian phát triển và góp phần tạo động lực tăng trưởng kinh tế - xã hội trong kỷ nguyên mới.
Hạ tầng giao thông: Nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh
Thực tế phát triển ở nhiều quốc gia trên thế giới đã chứng minh rằng hạ tầng cơ sở, đặc biệt là hệ thống giao thông, có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nó chính là nền tảng quyết định đến năng lực cạnh tranh của một quốc gia. Vì vậy, việc quyết liệt đẩy nhanh tốc độ xây dựng hệ thống cao tốc được xem là nhiệm vụ tiên quyết và thiết yếu.
Hoàn thiện các tuyến cao tốc hiện hữu: Nhiệm vụ cấp bách
Tuy nhiên, bên cạnh việc mở rộng mạng lưới, có một nhiệm vụ cũng quan trọng không kém, đó chính là hoàn chỉnh và hoàn thiện các đoạn tuyến cao tốc đã được đưa vào sử dụng. Dịp Tết Nguyên đán vừa qua có thể coi là một "phép thử" quan trọng cho hệ thống cao tốc đường bộ Bắc - Nam, và không ít bất cập đã bộc lộ rõ.
Nhiều đoạn tuyến hiện nay đang thiếu trạm dừng nghỉ, thiếu trạm xăng, thiếu làn dừng khẩn cấp, và chỉ có 2 làn xe. Những hạn chế này đã dẫn đến tình trạng ùn tắc, tai nạn giao thông và giới hạn tốc độ lưu thông. Lợi thế, tiện ích và hiệu quả của hệ thống cao tốc đường bộ vì thế chưa được phát huy tối đa. Ngược lại, nó còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người tham gia giao thông và phương tiện, đòi hỏi phải được khắc phục, hoàn chỉnh một cách nhanh chóng và sớm nhất.
Chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ và cơ quan chức năng
Liên quan đến vấn đề này, Cục Đường bộ Việt Nam đã yêu cầu các nhà đầu tư trạm dừng nghỉ trên cao tốc Bắc - Nam phải tăng tốc thi công. Nếu vi phạm hợp đồng, họ sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Trong các chuyến công tác kiểm tra các dự án đường bộ cao tốc tại miền Trung vào ngày 1 tháng 3 vừa qua, bên cạnh việc đề nghị khẩn trương hoàn thiện thủ tục để đưa vào khai thác, sử dụng các đoạn tuyến đã hoàn thành thi công xây dựng trước ngày 10 tháng 3 nhằm đảm bảo thông suốt, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng đề nghị đẩy nhanh tiến độ triển khai thi công trạm dừng nghỉ. Mục tiêu là đưa các trạm này vào khai thác đồng bộ với các dự án cao tốc.
Những động thái trên một lần nữa nhấn mạnh rằng việc hoàn thiện các đoạn tuyến cao tốc đã đưa vào sử dụng là hết sức cấp bách. Quan trọng hơn, đây cũng là bài học kinh nghiệm quý giá để các đoạn tuyến cao tốc trong tương lai, khi được thực hiện, phải đảm bảo đồng bộ với hạ tầng cơ sở và dịch vụ đi kèm. Điều này sẽ giúp hạn chế tối đa các rủi ro cho người và phương tiện tham gia giao thông.
Triển khai thu phí và sự đồng thuận của người dân
Ở một diễn biến khác, kể từ ngày 2 tháng 3, Cục Đường bộ Việt Nam đã chính thức triển khai thu phí sử dụng đường bộ đối với 5 tuyến cao tốc thuộc dự án cao tốc Bắc - Nam phía đông giai đoạn 2017 - 2020. Việc thu phí được áp dụng với các tuyến cao tốc do Nhà nước trực tiếp quản lý.
Ghi nhận thực tế cho thấy, hầu hết người dân, đặc biệt là giới tài xế, đều tỏ ra đồng thuận với chính sách này. Lý do là mức thu phí được đánh giá là hợp lý và phản ánh đúng hiệu quả mà hệ thống cao tốc đường bộ mang lại. Tâm lý này một lần nữa khẳng định một vấn đề then chốt: chất lượng dịch vụ mới là yếu tố quan trọng nhất. Người dân sẵn sàng chi trả để sử dụng nếu hệ thống giao thông đảm bảo thuận tiện và an toàn.
Đây được xem là một lợi thế rất lớn, tạo đà để chúng ta tăng tốc xây dựng thêm 2.000 km cao tốc đường bộ từ nay đến năm 2030. Mục tiêu xa hơn là tiến tới hoàn thành 9.000 km cao tốc theo quy hoạch đã đề ra.
Bài toán tổng thể cho phát triển bền vững
Đặt trong bối cảnh tổng thể, việc hoàn chỉnh các đoạn tuyến cao tốc đường bộ đã đưa vào sử dụng, đồng bộ hóa các tuyến cao tốc đang trong quá trình xây dựng, và tăng tốc phát triển hệ thống hạ tầng giao thông nói chung là những nhiệm vụ cấp bách và cấp thiết. Những nỗ lực này không chỉ nhằm mở rộng không gian phát triển mà còn góp phần giảm thiểu chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và của cả đất nước trên trường quốc tế.
