Hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đang từng bước được hoàn thiện nhờ đầu tư xây dựng các dự án trọng điểm, tạo động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Đầu tư đồng bộ nhiều tuyến cao tốc trọng yếu
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang nhận định: “Thời gian qua, lĩnh vực đường bộ đã có bước phát triển đồng bộ, bám sát quy hoạch; hệ thống hạ tầng từng bước được mở rộng, hiện đại hóa với việc hình thành nhiều tuyến đường bộ cao tốc trọng yếu; công tác quản lý, khai thác và bảo trì kết cấu hạ tầng đường bộ có nhiều chuyển biến tích cực; việc đấu thầu đầu tư 21 trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc bắc-nam đã thu nộp về ngân sách Nhà nước hơn 1.500 tỷ đồng”.
Bộ Xây dựng trực tiếp quản lý các tuyến quốc lộ trọng yếu, có tính liên vùng, liên quốc gia (khoảng 4.875km, chiếm 20%). Phần còn lại do các nhà đầu tư BOT quản lý hoặc đang bàn giao cho chủ đầu tư thực hiện cải tạo, nâng cấp. Bộ cũng triển khai phân cấp cho địa phương quản lý hơn 70% chiều dài quốc lộ (17.520km).
Hiện nay, cả nước đang triển khai đầu tư 38 dự án đường cao tốc với tổng chiều dài khoảng 2.111km. Trong đó, Bộ Xây dựng triển khai 8 dự án dài 284km, địa phương triển khai 29 dự án dài gần 1.800km, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) triển khai một dự án dài 30km.
Bộ Xây dựng quyết tâm đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao. Bộ đôn đốc, yêu cầu các cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư, ban quản lý dự án thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng; thường xuyên kiểm điểm tiến độ, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Bộ đã phân bổ toàn bộ kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026; trong quý I vừa qua đã giải ngân được 3.166/133.842 tỷ đồng, đạt 2,4% kế hoạch năm 2026 và đạt 90,7% kế hoạch quý I/2026.
Nỗ lực tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy triển khai dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành
Ở lĩnh vực hàng không, Bộ Xây dựng đang xúc tiến đẩy nhanh tiến độ thực hiện để sớm đưa vào khai thác các dự án trọng điểm như Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1; nâng cấp, mở rộng Cảng hàng không Cà Mau; cải tạo, nâng cấp đường cất/hạ cánh tại Cảng hàng không quốc tế Vinh, Liên Khương; nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc phục vụ Hội nghị cấp cao APEC năm 2027; đầu tư xây dựng đường cất, hạ cánh số 2 Cảng hàng không Phù Cát,…
Bộ tập trung chỉ đạo các cơ quan, đơn vị rà soát, hoàn thiện quy hoạch hệ thống cảng hàng không theo hướng đồng bộ, hiện đại; đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao năng lực quản lý; đồng thời phát triển mạnh vận tải hàng không, mở rộng mạng bay quốc tế, gắn với phát triển logistics hàng không và chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực các hãng hàng không, điều chỉnh đội tàu bay hợp lý.
Tăng tốc dự án hàng hải, đường sắt
Với lĩnh vực đường sắt, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện báo cáo trình Đảng ủy Chính phủ về lựa chọn đối tác cung cấp, chuyển giao công nghệ dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam. Bộ cũng đôn đốc, chỉ đạo các đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ giải quyết thủ tục dự án thành phần 2, dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng; tuyến đường sắt Hà Nội-Lạng Sơn và Hải Phòng-Hạ Long-Móng Cái; hướng dẫn chủ đầu tư phối hợp địa phương giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư.
Lĩnh vực hàng hải và đường thủy nhờ đầu tư hoàn thiện kết cấu hạ tầng đã giúp năng lực thông qua và vận tải tăng nhanh, từ 706 triệu tấn năm 2021 lên 955,5 triệu tấn năm 2025, với 309 bến cảng, tổng chiều dài cầu cảng khoảng 107km và 14 bến cảng dầu khí ngoài khơi, cùng hệ thống luồng hàng hải, báo hiệu, đê kè được đầu tư đồng bộ, đáp ứng 100% nhu cầu vận tải xuất nhập khẩu và nội địa.
Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang đánh giá: “Kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa với tổng chiều dài khai thác khoảng gần 25.110km, hình thành tuyến vận tải chủ lực kết nối các vùng kinh tế trọng điểm, mặc dù trong thời gian dài chưa được quan tâm đầu tư đúng mức”.
Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng đang triển khai rà soát, hoàn thiện quy hoạch theo hướng tích hợp, liên kết chặt chẽ giữa hàng hải và đường thủy nội địa; ưu tiên đầu tư các cảng cửa ngõ, luồng tuyến trọng điểm; đẩy nhanh tiến độ hoàn thành, bảo đảm chất lượng các dự án cảng biển như bến cảng Gemalink giai đoạn 2, bến cảng Cái Mép Hạ, bến cảng Liên Chiểu, bến cảng số 7, 8, 10 Lạch Huyện, bến cảng Hòn Khoai…; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao năng lực địa phương.
Thứ trưởng Nguyễn Xuân Sang cho biết, trong thời gian tới, Bộ Xây dựng tiếp tục đôn đốc, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị tập trung đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, triển khai các dự án, nhất là dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam, dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, các dự án thành phần đường cao tốc bắc-nam giai đoạn 2021-2025. Bên cạnh đó, Bộ công bố giá vật liệu xây dựng, đơn giá nhân công, giá ca máy và thiết bị thi công, chỉ số giá xây dựng phục vụ quản lý chi phí đầu tư xây dựng, hợp đồng xây dựng theo đúng quy định pháp luật; tiếp tục rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thuộc lĩnh vực quản lý của ngành cho các dự án trên cả nước.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước từ 10% trở lên năm 2026, Bộ Xây dựng tiếp tục theo dõi sát diễn biến tình hình chiến sự tại khu vực Trung Đông, phối hợp các cơ quan liên quan kịp thời tổng hợp, nghiên cứu, đánh giá tác động và tham mưu, đề xuất giải pháp ứng phó thuộc phạm vi chức năng, lĩnh vực quản lý Nhà nước để bảo đảm không đứt gãy chuỗi cung ứng dịch vụ, hoạt động sản xuất kinh doanh và bình ổn giá các lĩnh vực vận tải, vật liệu xây dựng; đồng thời bảo đảm tiến độ triển khai các dự án đầu tư xây dựng.
