Hà Nội và TP.HCM triển khai vùng phát thải thấp: Lộ trình cấm xe máy xăng từ 2025
Theo Nghị quyết về vùng phát thải thấp của Luật Thủ đô 2024, được thông qua ngày 26/11/2025, cùng với Chỉ thị số 20 của Chính phủ ban hành ngày 12/7/2025, Hà Nội sẽ chính thức thí điểm vùng phát thải thấp bắt đầu từ ngày 1/7/2025. Khu vực áp dụng đầu tiên bao gồm 9 phường thuộc vành đai 1, như Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, và Tây Hồ. Đây là bước đi quan trọng nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí và thúc đẩy giao thông xanh tại thủ đô.
Chi tiết khu vực và quy định hạn chế
Vành đai 1 Hà Nội, với tổng chiều dài 7,2 km, là trục chính đô thị kết nối từ Đông sang Tây, đi qua các tuyến đường tạo thành vòng khép kín bao gồm: Trần Khát Chân, Đại Cồ Việt, Xã Đàn, Ô Chợ Dừa, Đê La Thành, Hoàng Cầu, Cầu Giấy, Đường Bưởi, Lạc Long Quân, Âu Cơ, Nghi Tàm, Yên Phụ, Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải, Trần Khánh Dư, và Nguyễn Khoái. Tại khu vực này, các quy định hạn chế sẽ được áp dụng nghiêm ngặt.
Cụ thể, từ ngày 1/7/2025:
- Cấm hoàn toàn xe máy xăng hoạt động kinh doanh chở khách qua ứng dụng công nghệ.
- Xe máy xăng cá nhân khác sẽ bị cấm lưu thông tùy theo khu vực hoặc khung giờ cụ thể.
- Hạn chế và tiến tới cấm ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 lưu thông theo khung giờ hoặc khu vực.
- Cấm xe tải trên 3,5 tấn sử dụng nhiên liệu hóa thạch đi vào vùng phát thải thấp.
- Thành phố sẽ không đầu tư hoặc đăng ký mới các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch khi thải bỏ xe cũ, đặc biệt là xe thuộc sở hữu của tổ chức.
Lộ trình mở rộng và tác động đến hàng triệu xe
Theo kế hoạch, từ ngày 1/1/2028, vùng phát thải thấp sẽ được mở rộng ra toàn bộ vành đai 1 và một số khu vực từ vành đai 2 trở vào, bao gồm 14 phường và xã. Khi đó, số lượng xe máy xăng chịu tác động có thể lên tới hàng triệu chiếc, gây ảnh hưởng lớn đến thói quen di chuyển của người dân. Tiếp theo, từ ngày 1/1/2030, lệnh hạn chế sẽ vươn tới khu vực từ vành đai 3 trở vào, với 36 phường và xã. Đặc biệt, toàn bộ xe máy kinh doanh vận tải trên địa bàn phải hoàn tất chuyển đổi sang phương tiện xanh trước năm 2030.
TP.HCM cũng áp dụng biện pháp tương tự
Không chỉ Hà Nội, TP.HCM cũng đang triển khai vùng phát thải thấp tại các khu vực trung tâm có mật độ dân cư và phương tiện cao nhất, bao gồm các quận 1, 3, 5, 6, 8, 10, 11, Bình Thạnh, Tân Bình, Tân Phú, và Phú Nhuận. Từ ngày 1/7/2027, thành phố sẽ bắt đầu kiểm định khí thải xe máy. Sau đó, từ tháng 9/2027, xe máy không đạt chuẩn Euro 2 sẽ bị cấm vào khu vực phát thải thấp trong hai khung giờ cao điểm (6-9h và 16-19h).
Đến năm 2028, toàn bộ xe máy chạy xăng và dầu tại TP.HCM sẽ bị cấm lưu thông trong vùng trung tâm, trừ phương tiện của người khuyết tật. Ô tô không đạt tiêu chuẩn Euro 4 cũng sẽ bị cấm vào giờ cao điểm. Và đến năm 2030, vùng phát thải thấp sẽ được mở rộng ra khu vực vành đai 1, bao gồm các trục đường lớn như Phạm Văn Đồng, Kha Vạn Cân, quanh sân bay Tân Sơn Nhất, Cách Mạng Tháng Tám, và Võ Văn Kiệt.
Người dân cần chuẩn bị những gì?
Sự thay đổi này tác động lớn đến thói quen di chuyển hàng ngày, vì vậy người dân cần chủ động thực hiện các giải pháp để thích ứng. Đầu tiên, tài xế công nghệ cần lên kế hoạch chuyển đổi xe sớm, vì Hà Nội sẽ cấm xe ôm công nghệ chạy xăng vào khu vực 9 phường thuộc vành đai 1 ngay từ giữa năm 2026. Nhóm lao động này cần ưu tiên chuyển đổi phương tiện để tránh gián đoạn công việc.
Đối với người dân chưa có điều kiện đổi xe, việc bảo dưỡng xe máy định kỳ là rất quan trọng để đảm bảo đạt chuẩn kiểm định khí thải. Điều này giúp xe vượt qua kỳ kiểm định bắt đầu từ tháng 7/2027, nếu muốn vào trung tâm trong giờ cao điểm. Ngoài ra, theo đề xuất, cá nhân và hộ gia đình sẽ được hỗ trợ một phần chi phí mua xe mới, cùng với miễn giảm lệ phí trước bạ, phí đăng ký và kiểm định lần đầu. Người dân nên tận dụng các chính sách hỗ trợ tài chính này để mua xe mới khi có ưu đãi.
Một giải pháp khác là tăng cường sử dụng hệ thống giao thông công cộng như metro, xe buýt, và xe buýt điện. Gần đây, để giúp người dân đi lại thuận tiện khi hạn chế xe cá nhân, TP.HCM đang dự kiến miễn phí toàn bộ 135 tuyến xe buýt nội tỉnh, bao gồm cả tuyến có trợ giá và không trợ giá. Việc chuyển sang đi xe buýt không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro vi phạm mà còn tiết kiệm chi phí đáng kể.
Cuối cùng, người dân cần tuân thủ hệ thống giám sát tự động và nắm chắc ranh giới các tuyến đường, như vành đai 1 tại Hà Nội, để tránh đi vào vùng cấm. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp mọi người thích ứng tốt hơn với những thay đổi lớn trong giao thông đô thị.
