Giá nhiên liệu tăng cao đe dọa tiến độ các công trường trọng điểm
Trong bối cảnh giá xăng dầu chưa có dấu hiệu giảm và nguồn cung nhiên liệu bị gián đoạn, các doanh nghiệp thi công đang phải triển khai nhiều giải pháp khẩn cấp để duy trì hoạt động tại công trường và hạn chế tác động đến tiến độ dự án. Tình hình này đặc biệt nghiêm trọng tại các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, nơi chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí vận hành.
"Cú sốc" nhiên liệu trên công trường đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn
Dự án xây dựng đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn, có vai trò quan trọng trong việc kết nối các tỉnh miền núi phía Bắc với Hà Nội, đã được Thủ tướng Chính phủ bổ sung vào danh mục công trình trọng điểm quốc gia giai đoạn 2021-2030. Ông Mạc Văn Nghiệp, Giám đốc Ban Điều hành dự án thuộc Ban Quản lý dự án 2, Bộ Xây dựng, cho biết dự án đang phấn đấu thông xe toàn tuyến vào cuối năm nay. Các đơn vị, nhà thầu đang tận dụng thời tiết thuận lợi, huy động nhân lực và phương tiện để đẩy nhanh tiến độ thi công, với tổng số 24 công trường và gần 400 đầu máy, thiết bị.
Tuy nhiên, xung đột quân sự ở Trung Đông đã tác động mạnh mẽ đến quá trình thi công. Ông Vũ Đức Nhận, Phó Tổng Giám đốc Phương Thành Tranconsin, nhận định rằng hơn 10 ngày qua, nhà thầu phải đối mặt với những khó khăn còn lớn hơn cả đợt giá nhiên liệu tăng cao năm 2021. Tại dự án này, riêng nhà thầu Phương Thành Tranconsin mỗi ngày cần đến 20.000 lít dầu diesel để vận hành máy thi công. Giá nhiên liệu tăng đột biến, có lúc dầu diesel tăng tới 50% so với mức bình thường, khiến nhà thầu rơi vào thế bị động: không mua nhiên liệu thì công việc bị đình trệ, còn mua thì không biết bao nhiêu là đủ và thời điểm nào để giảm thiểu thiệt hại.
Tác động dây chuyền đến chi phí và tiến độ thi công
Ông Lê Thắng, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2, phân tích: "Nhiên liệu tăng giá đã tác động dây chuyền, đẩy giá nguyên vật liệu tăng vọt. Trong bối cảnh hầu hết các dự án hạ tầng giao thông-xây dựng trọng điểm đang trong giai đoạn tăng tốc về đích, điều này gây khó khăn lớn cho các nhà thầu. Ngay trong quý I/2026, giá các loại vật liệu xây dựng cơ bản như đá, cát, thép, xi-măng… đã tăng hơn 10%. Với đặc thù của các dự án hạ tầng giao thông, chi phí nhiên liệu chiếm từ 30 đến 50% tổng chi phí máy thi công, nên biến động lớn như vậy đã tác động nghiêm trọng đến toàn bộ cơ cấu chi phí."
Tình hình tương tự cũng diễn ra tại các dự án khác như đường cao tốc Hữu Nghị-Chi Lăng ở Lạng Sơn, nơi mỗi nhà thầu cần từ 5.000 đến 20.000 lít dầu diesel mỗi ngày. Giá dầu diesel có thời điểm tăng 72% so với tháng 1/2026, chưa tính đến cước vận chuyển, trong khi cước vận chuyển vật liệu từ mỏ về công trường đã tăng 30 đến 40% so với đầu tháng 2. Tại dự án đường cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh ở Cao Bằng, công trường cần tới 150.000 lít dầu DO mỗi ngày, làm trầm trọng thêm áp lực chi phí.
Các giải pháp khẩn cấp và kiến nghị từ doanh nghiệp
Ở phía Nam, tại công trường dự án mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây, nhà thầu phải cử nhân sự đến các cây xăng để kịp thời đáp ứng nhu cầu vận hành máy móc. Tại công trường thi công Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Ban Điều hành gói thầu 4.6 và 4.7 thuộc Tập đoàn Cienco4 đối mặt nguy cơ chậm tiến độ do lượng nhiên liệu đưa về công trường không đủ, dù đang trong giai đoạn tăng tốc cuối cùng. Ông Trần Văn Sơn, Giám đốc điều hành các gói thầu này, cho biết giá mua nhiên liệu thực tế đã cao hơn 50 đến 60% so với đơn giá dự toán ban đầu, buộc nhà thầu phải tính đến phương án sử dụng vật tư tồn kho tập kết trước Tết để duy trì các mũi thi công.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), đánh giá sự biến động bất thường của giá nhiên liệu vừa qua đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp xây dựng, đặc biệt là những doanh nghiệp thực hiện các dự án hạ tầng giao thông đường bộ với khối lượng thi công và sử dụng nhiên liệu lớn. Trước tình hình xung đột tại Trung Đông dự kiến còn kéo dài, VACC đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ một số giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, bao gồm:
- Cho phép tính bù trừ chênh lệch chi phí nhiên liệu trong dự toán xây dựng, giá gói thầu và giá hợp đồng xây dựng, làm cơ sở thanh toán giữa bên giao thầu và bên nhận thầu, áp dụng từ tháng 3/2026 cho đến khi giá xăng dầu được bình ổn.
- Thiết lập cơ chế phù hợp để ổn định giá các khâu vận chuyển liên quan đến chi phí xăng dầu, giúp các nhà thầu ổn định chi phí đầu vào.
- Kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các cấp chính quyền địa phương kiểm soát chặt chẽ giá các vật liệu rời và xử lý nghiêm các trường hợp tăng giá, thổi giá.
- Trong trường hợp biến động giá nhiên liệu kéo dài do ảnh hưởng của xung đột quân sự tại Trung Đông, xem xét vận dụng quy định bất khả kháng để điều chỉnh hợp đồng, đồng thời có chính sách khuyến khích, hỗ trợ nhà thầu xây dựng liên kết, hình thành các chuỗi cung ứng để hạn chế biến động bất thường về nguồn cung và giá vật tư, vật liệu đầu vào.
Phản ứng từ cơ quan quản lý nhà nước
Bộ Xây dựng đã báo cáo Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn về tác động của việc tăng giá nhiên liệu và các biện pháp ứng phó ban đầu nhằm ổn định hoạt động vận tải và đầu tư xây dựng. Bộ này sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ và Sở Xây dựng các địa phương theo dõi giá nhiên liệu và tác động đến giá dịch vụ vận tải, kịp thời tổng hợp và đề xuất giải pháp điều hành phù hợp để hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động vận tải và đời sống nhân dân.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang khẳng định: "Trước biến động giá cả và nguồn cung nhiên liệu, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, cơ quan chức năng triển khai nhiều giải pháp vĩ mô để bảo đảm hoạt động sản xuất trong ngắn hạn. Riêng trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng giao thông, đối với các hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh, các địa phương cần nhanh chóng khảo sát và công bố chỉ số giá phù hợp với biến động thực tiễn để bảo đảm quyền lợi theo quy định, duy trì nguồn lực cho các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ dự án. Với những hợp đồng không được điều chỉnh giá, nếu biến động kéo dài, các cơ quan quản lý cần nghiên cứu giải pháp phù hợp để động viên các nhà thầu vượt khó, không để nhà thầu thụ động, trông chờ bình ổn giá và giảm nhịp độ thi công."
