Bộ Xây dựng cảnh báo tác động nghiêm trọng của giá nhiên liệu tăng cao
Bộ Xây dựng vừa có văn bản báo cáo Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn về những tác động sâu sắc của biến động giá nhiên liệu đối với các lĩnh vực vận tải và đầu tư xây dựng. Báo cáo này nhấn mạnh rằng chi phí nhiên liệu đang trở thành gánh nặng lớn, đe dọa đến hoạt động ổn định của nhiều ngành kinh tế then chốt.
Vận tải chịu áp lực nặng nề từ chi phí nhiên liệu
Trong lĩnh vực hàng không, theo Bộ Xây dựng, chi phí nhiên liệu bay hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không. Tình trạng này càng trầm trọng hơn do việc không phận bị đóng hoặc hạn chế tại một số quốc gia như Iran, Iraq, Kuwait, Qatar, UAE, Israel, buộc các hãng phải điều chỉnh lộ trình bay, dẫn đến tăng phí bay qua hành lang thay thế và phụ phí rủi ro bảo hiểm.
Hiện tại, giá nhiên liệu hàng không MOPS Jet A-1 Singapore đang giao dịch quanh mức 160,57 USD/thùng và dự báo sẽ tiếp tục giữ ở mức cao, xấp xỉ 170 USD/thùng trong tháng 3 do lo ngại căng thẳng leo thang và nguồn cung hạn chế. Theo Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế IATA, giá Jet A-1 tăng đã khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không tăng thêm khoảng 50-60%. Nếu giá này đạt mức 200 USD/thùng trở lên, chi phí có thể tăng trên 70%.
Tác động đến các lĩnh vực vận tải khác
Hàng hải và đường thủy: Chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30-40% chi phí vận hành. Khi giá nhiên liệu tăng 20%, giá vận tải hàng hải sẽ tăng khoảng 15%, và đường thủy nội địa tăng khoảng 18%. Đối với vận tải biển quốc tế, các tuyến đi qua khu vực Trung Đông phải tăng hành trình thêm 14–20 ngày do phải đi vòng tránh vùng chiến sự, cùng với phụ phí rủi ro chiến tranh tăng 2000-4000 USD/container. Giá dịch vụ vận tải quốc tế tại một số tuyến như từ TP.HCM đi UAE, Mỹ và EU đã tăng khoảng 2-3 lần.
Đường bộ: Chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30–40% giá thành vận tải ô tô. Việc giá xăng dầu tăng khiến các doanh nghiệp vận tải điều chỉnh tăng giá cước, ảnh hưởng đến chi phí logistics và giá thành hàng hóa. Cụ thể:
- Nhóm tăng giá mạnh (trên 30%) gồm 7 tỉnh/thành phố: Ninh Bình (tăng đến 50%), Quảng Ninh (33,3%), Vĩnh Long (33,3%), Tuyên Quang (33%), Lào Cai (33%), Thừa Thiên Huế (31%), Cà Mau (30%).
- Các tỉnh miền núi như Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai ghi nhận mức tăng giá cước cao nhất, có tuyến tăng đến 50% do cung đường khó khăn và tiêu hao nhiên liệu lớn.
- Nhóm tăng giá trung bình (từ 10% - 30%) gồm 11 tỉnh/thành phố như TP.Hồ Chí Minh (phổ biến 10-20%), Hải Phòng (15-30%), Cần Thơ (16,66%).
Thành phố Hải Phòng và Quảng Ninh ghi nhận giá cước vận tải hàng hóa và container tăng trung bình 10-24%, gây áp lực lên chuỗi cung ứng logistics cảng biển. Tuy nhiên, tại TP.Hồ Chí Minh, xe taxi chạy bằng điện chiếm 83% thị phần taxi và đang giảm 10% giá cước để hỗ trợ người dân.
Đường sắt: Chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 26% giá cước vận tải đường sắt. Ngày 08/3/2026, giá cước vận tải đường sắt đã điều chỉnh tăng 15% đối với vận tải hàng hóa và 10% đối với vận tải hành khách.
Đầu tư xây dựng chưa bị ảnh hưởng nghiêm trọng
Đối với lĩnh vực đầu tư xây dựng, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 3-5% chi phí xây dựng tùy theo loại công trình. Hiện tại, mức tăng giá xăng dầu chưa vượt quá mức dự phòng phí trong dự toán đầu tư xây dựng, nhưng vẫn cần được theo dõi chặt chẽ.
Đề xuất giải pháp bình ổn từ Bộ Xây dựng
Để bảo đảm cân đối cung – cầu xăng dầu và bình ổn giá cước vận tải, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ triển khai các giải pháp cấp bách theo Nghị quyết 36/NQ-CP ngày 06/3/2026, tập trung vào:
- Đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu để duy trì hoạt động ổn định.
- Thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các quốc gia như Thái Lan và Trung Quốc để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam thực hiện hợp đồng mua nhiên liệu hàng không Jet A-1.
- Bộ Công Thương cần chỉ đạo mở rộng nguồn nhập nguyên liệu và ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho doanh nghiệp vận tải và xây dựng chủ lực.
- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam xem xét các chính sách hỗ trợ tài chính như tăng giới hạn tín dụng và nâng mức bảo lãnh L/C cho doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu.
- Bộ Tài chính nghiên cứu giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, cùng với các cơ chế hỗ trợ như giảm 50% phí cất hạ cánh trong hàng không và miễn giảm lệ phí cảng cho phương tiện thủy.
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND các tỉnh cần rút ngắn thủ tục hành chính để tạo điều kiện tăng công suất khai thác than, gia tăng nguồn cung nhiên liệu trong nước.
Bộ Xây dựng cũng cho biết sẽ tăng cường giám sát việc kê khai và điều chỉnh giá cước vận tải, khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng công nghệ và chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Đồng thời, phối hợp với Bộ Ngoại giao để hỗ trợ doanh nghiệp vận tải hoạt động ở nước ngoài, bao gồm gửi công hàm đến các quốc gia như UAE và Ả Rập Saudi khi cần thiết.
