Cục Đăng kiểm bảo vệ quy trình kiểm định khí thải mới
Cục Đăng kiểm Việt Nam vừa chính thức lên tiếng giải thích lý do bác bỏ kiến nghị sửa đổi quy trình kiểm định khí thải đang gây tranh cãi. Theo cơ quan này, phương pháp đo khí thải bằng gia tốc tự do đã được triển khai từ năm 1999, nhưng trước đây do tiêu chuẩn khí thải áp dụng còn thấp (mức 1, mức 2), thời gian đạp bàn đạp ga được quy định dài hơn từ 2 đến 5 giây. Đồng thời, tốc độ vòng quay động cơ chỉ được lấy trong khoảng 90% tốc độ công suất lớn nhất.
Quy trình mới nhằm nâng cao hiệu quả kiểm định
Cục Đăng kiểm cho biết cách kiểm tra cũ chưa phản ánh đầy đủ mức độ phát thải thực tế của phương tiện, dẫn đến hiệu quả kiểm định khí thải và đóng góp cho công tác bảo vệ môi trường còn hạn chế. Từ ngày 1 tháng 3, việc kiểm định vẫn áp dụng phương pháp gia tốc tự do nhưng có điều chỉnh quan trọng: thời gian đạp ga được rút ngắn xuống dưới 1 giây, nhằm đưa động cơ tăng tốc nhanh từ tốc độ không tải lên tốc độ vòng quay lớn nhất theo thiết kế của nhà sản xe.
Tuy nhiên, trên các diễn đàn mạng xã hội xuất hiện nhiều luồng ý kiến trái chiều, thậm chí có những thông tin gây xôn xao như: cơ sở đăng kiểm kiểm định khí thải xe diesel đạp lút ga gây hỏng máy, gãy tay biên xe, hay video về việc đo khí thải gây cháy xe ngay tại cơ sở đăng kiểm. Những thông tin này khiến nhiều chủ phương tiện lo lắng, thậm chí không dám đưa xe đi kiểm định.
Cục Đăng kiểm phản bác thông tin sai lệch
Phản hồi trước những lo ngại này, Cục Đăng kiểm khẳng định đây là những thông tin chưa được kiểm chứng nhưng đang tạo ra hiệu ứng dây chuyền khiến người dân hoang mang. Cơ quan này cho biết đã xác minh các đoạn video, hình ảnh đăng tải trên mạng xã hội và kết luận chúng là thông tin sai sự thật. Các hình ảnh, video được cắt ghép, ngụy tạo, thậm chí là sản phẩm của trí tuệ nhân tạo nhưng lại được chia sẻ với tốc độ chóng mặt, đi kèm nhiều bình luận tiêu cực.
Ông Nguyễn Tô An, Cục phó Cục Đăng kiểm Việt Nam, nhấn mạnh những ý kiến cho rằng quy trình kiểm tra khí thải "đạp hết ga" hiện nay sẽ gây hư hỏng cho động cơ diesel là không đúng. Ông giải thích: khi xe chở hàng nặng, leo dốc, người lái chỉ cần đạp 1/2 hành trình bàn đạp ga, bơm cao áp đã phải phun lượng nhiên liệu rất lớn vào buồng đốt. Đây chính là thời điểm động cơ xả ra nhiều khói đen nhất, nhưng vòng tua máy chỉ tăng từ từ lên 2.000 - 3.000 vòng/phút.
Lý do khoa học đằng sau quy trình mới
Cục Đăng kiểm chỉ rõ khi xe đỗ tại cơ sở đăng kiểm trong trạng thái không tải, không gài số, động cơ không phải chịu lực cản. Nếu đăng kiểm viên chỉ đạp 1/2 hành trình ga, bơm cao áp chỉ cần cung cấp một lượng nhiên liệu rất nhỏ cũng đã dễ dàng đạt mức 2.000 - 3.000 vòng/phút. Lượng nhiên liệu nhỏ này cháy hoàn toàn và phát sinh lượng khói đen rất thấp.
Việc lập mốc so sánh ở dải vòng tua thấp này sẽ dẫn đến bỏ lọt hàng loạt phương tiện đã hư hỏng hệ thống kim phun, bơm cao áp, làm sai lệch hoàn toàn kết quả kiểm tra khí thải. Cũng theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm, quy trình kiểm định khí thải mới đã được xây dựng dựa trên quy chuẩn thế giới và khẳng định quy chuẩn này đúng, đã được nghiên cứu kỹ lưỡng.
Phản ứng từ Hiệp hội Vận tải ô tô
Trước đó, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đã đưa ra kiến nghị cho rằng khi đạp ga đến hết hành trình bàn đạp, lượng nhiên liệu sẽ được bơm, phun vào buồng đốt lớn nhất, gây áp lực cực đại lên động cơ. Kiến nghị này cảnh báo trạng thái này ít nhất gây giảm tuổi thọ động cơ, nguy cơ gây hư hỏng một số bộ phận như cháy, vỡ bạc biên, vỡ thành vách thân máy.
Bên cạnh đó, theo kiến nghị, quy trình kiểm tra khí thải hiện nay gây lãng phí tiêu hao nhiên liệu, thời gian kiểm định mỗi xe tăng lên, lượng khói, khí thải lớn làm tăng ô nhiễm môi trường và gây độc hại cho chính các đăng kiểm viên, cán bộ, nhân viên cơ sở đăng kiểm cùng các lái xe đang chờ kiểm định.
Thực tế triển khai tại các cơ sở đăng kiểm
Cục Đăng kiểm thông tin: trong khoảng 3 tuần triển khai, nhiều cơ sở đăng kiểm đã phải từ chối kiểm định ngay từ bước kiểm tra ban đầu do phát hiện phương tiện không bảo đảm an toàn kỹ thuật. Các dấu hiệu phổ biến gồm: xe chảy dầu, động cơ hoạt động không ổn định, có tiếng gõ lạ, khi đạp ga xuất hiện khói trắng, khói xanh, khói đen hoặc hệ thống dầu bôi trơn, nước làm mát, quạt làm mát không bảo đảm.
Trong những trường hợp này, cơ sở đăng kiểm buộc phải đề nghị chủ phương tiện đưa xe đi bảo dưỡng chuyên sâu. Thậm chí có xe phải tháo dỡ gần như toàn bộ động cơ để vệ sinh, sửa chữa, sau đó quay lại kiểm định mới đạt yêu cầu.
Góc nhìn từ người sử dụng xe
Ông Nguyễn Tâm Hoàng (55 tuổi, ngụ phường Xóm Chiếu, TP.HCM) chia sẻ: "Tôi có chiếc xe động cơ diesel sắp tới ngày đăng kiểm nên rất quan tâm đến các quy định mới. Hiện nay tôi thấy nhiều người lo lắng bất an khi chiếc xe của mình bị đạp lút ga trong vòng 1 giây. Có thể xe không bị hư hỏng ngay lập tức, nhưng cảm giác xót dạ của chủ xe là không thể phủ nhận."
Ông Hoàng cho biết thêm: "Xe là tài sản đồng thời cũng là bạn đường, tôi và nhiều người khác chăm sóc xe rất cẩn thận, đạp ga cũng hết sức nhẹ nhàng, chưa bao giờ dùng toàn lực nhấn lút bàn đạp. Chính vì vậy, tôi mong chờ một sự lắng nghe để điều chỉnh từ phía cơ quan quản lý đăng kiểm."
Hiệp hội tiếp tục phản biện
Ngay sau buổi tọa đàm góp ý, trao đổi trực tiếp giữa Cục Đăng kiểm Việt Nam với đại diện các doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho rằng các ý kiến của chuyên gia, đại diện các hiệp hội doanh nghiệp ô tô về kiểm định khí thải đã không được phía cơ quan quản lý lắng nghe và thông hiểu.
Ông Quyền cho biết: "Tuy nhiên, Hiệp hội sẽ tiếp tục tổ chức hội thảo với sự góp mặt của đầy đủ thành phần chuyên gia, các đại diện doanh nghiệp và hiệp hội địa phương dự kiến vào nửa đầu tháng 4 năm 2026 để tiếp tục phản biện khoa học, đồng thời sẽ tiếp tục gửi kiến nghị đến cấp cao hơn để giải quyết."
Theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm, với các phương tiện được chăm sóc và bảo dưỡng đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, dù xe đã sử dụng nhiều năm vẫn có thể dễ dàng vượt qua kiểm định. Ngược lại, nếu không quan tâm bảo dưỡng, ngay cả xe mới sử dụng vài năm cũng có thể không đạt tiêu chuẩn khí thải.
