Chuyên gia đề xuất giải pháp mạnh để thay đổi thói quen đi lại
Sau khi Thường trực Thành ủy TP.HCM thống nhất chủ trương triển khai chính sách miễn phí vé xe buýt cho người dân, nhiều ý kiến chuyên gia đã được đưa ra nhằm đảm bảo hiệu quả thực chất của chính sách này. Thông tin được Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang công bố tại Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM khóa I, nhiệm kỳ 2025-2030 diễn ra chiều 1/4 đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.
Giải pháp bắt buộc cho cán bộ, công chức
Trao đổi với phóng viên, Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM nhấn mạnh: "Trong bối cảnh xe buýt hiện mới chỉ đáp ứng tỷ lệ rất nhỏ nhu cầu đi lại của người dân tại TP.HCM, việc triển khai phương án miễn phí cần được nhìn nhận một cách thực chất, không chỉ dừng ở chủ trương mang tính khuyến khích."
Theo ông Thuận, nếu không xác định rõ nhóm đối tượng sử dụng thì chính sách "0 đồng" khó tạo ra chuyển biến lớn. Muốn đạt mục tiêu thay đổi thói quen đi lại, thành phố cần những giải pháp đủ mạnh, thậm chí mang tính bắt buộc, quyết liệt.
"Có thể xem xét quy định cán bộ, công chức, viên chức sử dụng xe buýt làm phương tiện di chuyển chính; đồng thời hạn chế hoặc không bố trí chỗ giữ xe cá nhân tại cơ quan để tạo áp lực chuyển đổi", TS Phạm Viết Thuận đề xuất.
Khuyến khích học sinh, sinh viên
Song song với giải pháp mạnh đối với cán bộ, công chức, vị chuyên gia này cũng đề xuất hướng tiếp cận khác cho nhóm học sinh, sinh viên. Theo ông, với nhóm này, chính sách miễn phí nên được triển khai theo hướng khuyến khích, tạo điều kiện hình thành thói quen sử dụng giao thông công cộng từ sớm.
Ông Thuận nhấn mạnh: "Muốn giảm ô nhiễm môi trường một cách bền vững, cần những tính toán căn cơ, dài hạn chứ không thể làm theo phong trào." Đây là quan điểm được đưa ra trong bối cảnh thành phố đang nỗ lực cải thiện chất lượng không khí và giảm ùn tắc giao thông.
Kế hoạch triển khai cụ thể
Theo thông tin từ ông Bùi Hòa An, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, hiện nay địa bàn thành phố có 109 tuyến xe buýt được trợ giá bởi ngân sách và 26 tuyến xe buýt không trợ giá hoạt động nội tỉnh. Các tuyến còn lại là tuyến liên tỉnh.
Trước mắt, cơ chế miễn phí sẽ áp dụng cho các tuyến nội vùng TP.HCM gồm cả 109 tuyến được trợ giá và 26 tuyến không trợ giá như đã nêu. Lãnh đạo Sở Xây dựng TP.HCM cũng cho biết theo tính toán, việc miễn phí sẽ giúp tăng lượng hành khách sử dụng xe buýt tại thành phố lên khoảng 30% so với năm 2025.
Dù vậy, ông An khẳng định nếu lượng hành khách vượt mức 30% thì hạ tầng vẫn đảm bảo phục vụ. Hiện Sở Xây dựng TP.HCM đang chủ trì xây dựng chính sách, dự kiến bước chuẩn bị sẽ hoàn thành vào cuối tháng 4 trước khi trình HĐND TP.HCM thông qua Nghị quyết về miễn phí vé xe buýt hoạt động nội tỉnh tại TP.HCM.
Tác động kỳ vọng đến hệ thống giao thông
Chính sách miễn phí vé xe buýt được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho hệ thống giao thông công cộng của thành phố, góp phần giảm ùn tắc, cải thiện môi trường và nâng cao chất lượng sống đô thị. Tuy nhiên, như phân tích của TS Phạm Viết Thuận, để đạt được những mục tiêu này, thành phố cần những giải pháp đồng bộ và quyết liệt.
Các đề xuất của chuyên gia không chỉ tập trung vào khía cạnh kinh tế mà còn hướng đến thay đổi hành vi và thói quen của người dân, đặc biệt là nhóm cán bộ, công chức - những người có ảnh hưởng lớn đến văn hóa giao thông của thành phố.
