BYD triển khai vội vàng công nghệ hỗ trợ lái 'Mắt Thần'
Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, BYD đã trang bị hệ thống hỗ trợ lái điện tử 'Mắt Thần' (God's Eye) lên hơn 2,5 triệu xe từ phân khúc phổ thông đến cao cấp Yangwang, không tính thêm phí. Đây là một trong những đợt triển khai công nghệ cấp độ 2 nhanh nhất lịch sử ngành xe toàn cầu, nhưng cũng kéo theo hàng loạt sự cố an toàn.
Doanh số sụt giảm và sự cố bất thường
Hai tháng đầu năm 2026, doanh số BYD giảm 36% so với cùng kỳ, theo số liệu từ CNBC và GuruFocus. Lần đầu tiên sau nhiều năm, hãng mất vị trí dẫn đầu thị trường nội địa Trung Quốc về tay Geely, trong khi các đối thủ khác không giảm mạnh tương đương.
Đồng thời, hàng chục video ghi lại cảnh xe tự tăng tốc không lệnh, chuyển làn sang đường ngược chiều, hoặc phanh đột ngột trước vật thể không tồn tại đã lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc. Câu hỏi lớn đặt ra: "Công nghệ này có đủ chín để đưa ra đường chưa?"
Hệ thống 'Mắt Thần' và những lỗi phổ biến
'Mắt Thần' là nền tảng hỗ trợ lái điện tử tích hợp, bao gồm giữ làn, kiểm soát hành trình thích ứng, hỗ trợ đổi làn tự động, phát hiện vật cản và xử lý giao lộ. Phần cứng gồm camera độ phân giải cao, cảm biến siêu âm, radar và LiDAR trên phiên bản cao cấp, xử lý dữ liệu thời gian thực bằng chip nội bộ.
Theo tiêu chuẩn SAE, hệ thống hoạt động ở cấp độ 2, nghĩa là người lái vẫn phải giám sát liên tục và chịu trách nhiệm hoàn toàn. Tuy nhiên, ranh giới mong manh giữa hỗ trợ và tự lái đang là nguồn gốc của nhiều sự cố:
- Tăng tốc không lệnh: Xe đột ngột tăng tốc khi hệ thống kích hoạt, không có tác động từ người lái, đặc biệt nguy hiểm khi vào cua hoặc giao lộ.
- Lỗi kiểm soát tay lái: Xe chuyển làn hoặc điều chỉnh hướng không theo ý muốn, thậm chí tự chuyển sang làn ngược chiều trên đường hai chiều.
- Phanh ảo: Hệ thống phát hiện vật cản không tồn tại và kích hoạt phanh khẩn cấp, gây nguy cơ tai nạn cho xe phía sau.
Bloomberg News xác minh các sự cố này xảy ra từ tháng 10/2025 đến đầu năm 2026, nhiều trường hợp trong điều kiện đường bộ bình thường tại đô thị, cho thấy phần mềm chưa xử lý tốt ngữ cảnh giao thông phức tạp ở Trung Quốc.
Nguyên nhân lỗi ở quy mô lớn
Các sự cố nổi lên khi số lượng xe triển khai vượt ngưỡng hàng triệu chiếc. Hệ thống hỗ trợ lái dựa trên mô hình học máy được huấn luyện từ dữ liệu thu thập trước, nhưng không thể bao phủ mọi tình huống thực tế. Khi đội xe đủ lớn, xác suất gặp tình huống ngoài dữ liệu huấn luyện tăng theo cấp số nhân.
Đây là vấn đề cấu trúc của ngành xe điện Trung Quốc, không riêng BYD. Các hãng như AITO, Xpeng, Nio và Deepal đều trong cuộc đua triển khai nhanh để chiếm thị phần và thu thập dữ liệu thực, cải thiện hệ thống qua cập nhật từ xa. Mô hình này đặt ra câu hỏi đạo đức: Ai chịu rủi ro khi hệ thống chưa đủ chín?
Phản ứng của BYD và đánh giá độc lập
BYD chưa đưa thông cáo chính thức thừa nhận lỗi hệ thống. Hãng đã phát hành một số bản cập nhật từ xa cuối năm 2025 và đầu năm 2026, nhưng không mô tả chi tiết thay đổi kỹ thuật liên quan đến hành vi bất thường, theo thông lệ phổ biến trong ngành.
SBD Automotive, tổ chức kiểm định độc lập tại Anh, lưu ý trong báo cáo tháng 2/2026 rằng một số hệ thống hỗ trợ lái của nhà sản xuất xe Trung Quốc "chưa đạt chuẩn kiểm định Euro NCAP" ở hạng mục phát hiện người đi bộ và xử lý giao lộ, ám chỉ nhóm sản phẩm triển khai nhanh năm 2025.
Bài học cho người mua xe tại Việt Nam
Thị trường xe Trung Quốc tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh, với nhiều mẫu xe quảng bá hệ thống hỗ trợ lái như tính năng bán tự lái. Người mua cần phân biệt rõ: hỗ trợ lái cấp độ 2 không phải tự lái. Người lái phải duy trì kiểm soát và chú ý liên tục, không thể rời tay lái hoặc mắt khỏi đường.
Ngoài ra, cơ chế cập nhật từ xa qua mạng khiến hành vi xe có thể thay đổi sau khi mua, khác biệt so với xe truyền thống. Người dùng cần theo dõi thông tin từ nhà sản xuất về các bản cập nhật, đặc biệt liên quan đến hệ thống điều khiển chủ động, để đảm bảo an toàn tối đa.
