Đại diện Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội, đại biểu Quốc hội Chu Mạnh Hùng, đã trao đổi với báo Thanh Niên về đề nghị nghiên cứu thay đổi kỳ thi '2 trong 1' hiện nay, vốn kết hợp thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, cao đẳng.
Áp lực ra đề và nguy cơ tiêu cực
Ông Chu Mạnh Hùng cho biết, 11 năm qua kỳ thi tốt nghiệp THPT '2 trong 1' cơ bản đạt mục tiêu phát triển giáo dục, nhưng kỳ thi năm 2026 đặt ra hai vấn đề: đề thi môn ngữ văn có câu nghị luận xã hội về 'Steve Jobs VN' và hiện tượng tiêu cực, dấu hiệu vi phạm pháp luật tại điểm thi ở Tuyên Quang. Ông nhấn mạnh: 'Việc gánh vác 2 mục tiêu của kỳ thi sẽ gây áp lực trong công tác ra đề thi và có thể phát sinh tiêu cực'.
Theo ông, Bộ GD-ĐT cần tổng kết, đánh giá và đề xuất phương án tối ưu, tham khảo ý kiến chuyên gia và địa phương. Ủy ban Văn hóa - Xã hội, với chức năng giám sát, nhận diện bất cập và đề xuất thay đổi phương thức thi '2 trong 1'.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT nên là kỳ kiểm tra nhẹ nhàng
Lo ngại nếu quay lại kỳ thi '3 chung' trước đây sẽ gây khó khăn cho thí sinh, ông Chu Mạnh Hùng cho rằng điều kiện kinh tế-xã hội và giao thông hiện nay đã phát triển, việc di chuyển thuận tiện hơn. Có thể nghiên cứu hỗ trợ thí sinh khó khăn hoặc miễn lệ phí thi.
Về đề xuất giao kỳ thi tốt nghiệp THPT về địa phương hoặc nhà trường, ông cho rằng bỏ thi tốt nghiệp là chưa phù hợp. Ông nói: 'Kỳ thi tốt nghiệp THPT xác định như là kỳ kiểm tra để không gây áp lực'. Kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ nên do các trường chủ động trên cơ sở tự chủ.
Phương án tổ chức phù hợp
Ông Chu Mạnh Hùng ủng hộ phương án thi trên máy tính với hệ thống quản lý hiện đại, ngân hàng đề chuẩn hóa, nhưng cần đầu tư hạ tầng và lộ trình rõ ràng. Về việc thành lập trung tâm khảo thí độc lập, ông cho rằng cần nghiên cứu nhiều chiều.
Trước đó, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị Chính phủ nghiên cứu tách hai kỳ thi. Ông Vinh nhấn mạnh: 'Nếu tách bạch kỳ thi tốt nghiệp THPT với tuyển sinh ĐH thì sẽ ít nguy cơ lặp lại tình trạng hiện nay'.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng mô hình hiện tại không trực tiếp gây tiêu cực nhưng làm tăng sức nặng kỳ thi. Bà đề xuất kỳ thi tốt nghiệp THPT tinh gọn, tập trung đánh giá chuẩn đầu ra, còn tuyển sinh ĐH do các cơ sở tự chủ, phát triển kỳ thi chuẩn hóa dùng chung theo vùng hoặc nhóm trường để tránh 'mạnh ai nấy làm'.
