Ngày 15/7, tại Hà Nội, hội thảo “Từ dữ liệu đến vị thế: Nghiên cứu, phát triển bền vững và sự hiện diện toàn cầu của đại học Việt Nam” do Trường ĐH VinUni phối hợp với Times Higher Education (THE) tổ chức đã thu hút sự tham gia của lãnh đạo nhiều cơ sở giáo dục đại học khu vực miền Bắc và miền Trung, bao gồm ĐH Quốc gia Hà Nội, ĐH Bách khoa Hà Nội, ĐH Kinh tế Quốc dân và Trường ĐH Y Hà Nội. Các đại diện Bộ GD-ĐT và chuyên gia đều nhất quán quan điểm: xếp hạng đại học phải vì chất lượng thực chất, không chỉ vì thứ hạng.
Dữ liệu phải hỗ trợ ra quyết định, không chỉ để xếp hạng
Bà Mei Mei Lim, Chủ tịch khu vực Châu Á - Thái Bình Dương của THE, nhấn mạnh rằng giáo dục đại học Việt Nam đang ở giai đoạn thú vị nhất lịch sử khi xây dựng hệ thống giáo dục đẳng cấp thế giới. Bà cho biết: “Bản thân VinUni là một minh chứng sống động cho những gì giáo dục đại học Việt Nam đang hướng tới: Đạt chuẩn quốc tế, định hướng nghiên cứu và có những khát vọng vô cùng to lớn”. Tuy nhiên, bà Lim cũng đặt ra ranh giới: “Chúng tôi không coi vai trò của mình chỉ là công bố các bảng xếp hạng. Chúng tôi cho rằng dữ liệu phải giúp củng cố việc ra quyết định. Chuẩn đối sánh phải định hình chiến lược. Và sự công nhận nên là động lực để không ngừng cải thiện, chứ không phải là điểm dừng”.
Ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD-ĐT, đồng quan điểm khi cho rằng dữ liệu đang giúp các trường chuyển từ quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên bằng chứng. Ông nhấn mạnh: “Quan trọng hơn, dữ liệu giúp nhà trường nhận diện đúng điểm mạnh, khoảng trống và cơ hội cải tiến. Tuy nhiên, dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi chính xác, có thể kiểm chứng và được sử dụng thường xuyên để nâng cao chất lượng”.
Vị thế quốc tế là kết quả tự nhiên của chất lượng thực chất
Bà Nguyễn Thu Thủy, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ GD-ĐT, nhấn mạnh rằng các trường đại học cần sử dụng dữ liệu để trả lời các câu hỏi căn bản: chất lượng đào tạo có được nâng lên không; nghiên cứu có tạo ra tri thức và giá trị mới không; nguồn lực đầu tư có hiệu quả không; người học tốt nghiệp có đáp ứng thị trường lao động không. Bà nói: “Nếu các câu hỏi đó được trả lời bằng dữ liệu chính xác, minh bạch và có khả năng kiểm chứng, thì vị thế quốc tế sẽ là kết quả tự nhiên của chất lượng thực chất”. Bà cũng khẳng định xếp hạng không phải là mục tiêu tự thân và các trường cần xem đó là công cụ tham chiếu để nhận diện điểm mạnh, khoảng trống so với chuẩn mực khu vực và quốc tế.
Nghị quyết 71-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030: phấn đấu có ít nhất 1 cơ sở thuộc nhóm 100 đại học hàng đầu thế giới, 8 cơ sở thuộc nhóm 200 châu Á, và tuyển dụng ít nhất 2.000 giảng viên giỏi từ nước ngoài. Tuy nhiên, để tránh tạo ra “thành tích ảo”, hệ thống cần tập trung nâng cao năng lực nội tại: đào tạo nhân lực chất lượng cao, tạo tri thức mới, kết nối thực chất với cộng đồng và doanh nghiệp.
Thay đổi tư duy từ đào tạo sang nghiên cứu và đổi mới sáng tạo
PGS Nghiêm Xuân Huy, Viện trưởng Viện Đảm bảo chất lượng giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội), cho rằng vị thế quốc tế được xây dựng từ năng lực nội tại. Ông chia sẻ: “Thay đổi quan trọng nhất là chuyển từ tư duy đào tạo sang tư duy nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, trong đó nghiên cứu trở thành một phần của sứ mệnh phát triển đất nước. Điều này đòi hỏi đầu tư dài hạn cho đội ngũ, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, thúc đẩy hợp tác quốc tế và hình thành một môi trường học thuật thực sự”.
TS. Lê Mai Lan, Chủ tịch Hội đồng trường Đại học VinUni, đánh giá hội thảo rất đúng thời điểm. Bà cho biết: “Tôi tin rằng hội thảo không chỉ cung cấp dữ liệu, mô hình quốc tế, mà còn tạo cơ hội để các lãnh đạo đại học cùng đặt các câu hỏi chiến lược, cùng trao đổi chia sẻ kinh nghiệm để hợp tác hành động hiệu quả trong tương lai”.
