Chuyên gia Tống Liên Anh: Học tập suốt đời là hành trình trở thành phiên bản trọn vẹn hơn của chính mình
Chị Tống Liên Anh, Phó Viện trưởng Viện Học tập Suốt đời, đã đồng hành cùng nhiều địa phương trong việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và chuẩn bị hồ sơ đệ trình gia nhập Mạng lưới Thành phố Học tập Toàn cầu của UNESCO. Trong nhiều năm qua, chị được biết đến như một chuyên gia giáo dục có ảnh hưởng, góp phần thúc đẩy các chính sách và thực tiễn "học tập suốt đời" tại Việt Nam.
Hành trình từ truyền thống gia đình đến lựa chọn của trái tim
Trong một thế giới mà tri thức thay đổi từng ngày, học tập không còn gói gọn trong giảng đường hay những tấm bằng, mà trở thành một hành trình suốt đời của mỗi cá nhân. Chị Tống Liên Anh chia sẻ rằng hành trình của chị không bắt đầu với một mục tiêu rõ ràng về giáo dục. Gia đình chị, từ mẹ đến các bác, đều là giáo viên. Hình ảnh mẹ chị, dù ốm nặng, vẫn cần mẫn soạn giáo án dưới dàn hoa giấy, vừa khiến chị kính trọng, vừa khiến chị cảm thấy nghề giáo có phần gò bó.
Là một đứa trẻ nhiều mộng mơ, chị luôn khao khát được đi xa, khám phá thế giới rộng lớn, điều được nhen nhóm từ những câu chuyện của bố. Chính vì thế, khi thi đại học, chị chọn Ngoại thương thay vì Sư phạm. Sau khi ra trường, chị làm cho một tổ chức giáo dục quốc tế của Nhật Bản, nhưng sau gần hai năm, chị nhận ra mình không thực sự thỏa mãn. Chị muốn góp phần tạo ra cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng hơn cho những nhóm yếu thế, từ đó con đường giáo dục thực sự bắt đầu.
Bước chân vào Bộ Giáo dục và Đào tạo: Theo đuổi thay đổi ở tầm vĩ mô
Chị quyết định vào Bộ Giáo dục và Đào tạo vì tin rằng nếu muốn tạo ra thay đổi ở tầm vĩ mô, phải tham gia vào nơi hoạch định và ban hành chính sách. Chị từ bỏ công việc có mức lương tốt và môi trường quốc tế để đi theo "tiếng gọi bên trong". Những ngày đầu rất khó khăn, chị chỉ là lao động hợp đồng ngắn hạn với mức lương thấp. Chị chọn cách tiếp cận khác bằng việc tìm đến các tổ chức quốc tế uy tín như UNESCO.
Khi nghiên cứu sâu các chính sách của UNESCO, chị "vỡ òa" khi bắt gặp khái niệm "Học tập suốt đời". Chị chủ động gửi các nghiên cứu và số liệu thực tế của Việt Nam, dần dần xây dựng được mối quan hệ công việc chuyên nghiệp và tin cậy. Sự đồng hành này đã giúp nhiều sáng kiến giáo dục tại Việt Nam được hiện thực hóa, với những giải thưởng quốc tế đầu tiên về khuyến đọc và học tập suốt đời.
Bài học về sự nhẫn nại và kiên định
Chị tâm đắc rằng bài học lớn nhất là sự nhẫn nại và kiên định với điều mình tin tưởng. Mọi điều tốt đẹp đều cần thời gian để nảy mầm qua những ngày giá lạnh. Chị chia sẻ: "Nếu bạn thực sự tin tưởng và khao khát một điều gì đó, hãy đủ kiên định để theo đuổi nó đến cùng. Hãy làm nó đủ lâu, đủ sâu và đủ nghiêm túc." Chị ấn tượng với bài phát biểu của tác giả Harry Potter tại Harvard, nơi bà chia sẻ rằng thất bại nhiều hơn chính là điểm mạnh. Điều quan trọng không phải là tránh được bao nhiêu lần thất bại, mà là sau tất cả, ta vẫn còn đủ can đảm để tiếp tục tin vào con đường mình đã chọn.
Tâm thế học hỏi trong thời đại AI
Theo chị, bên cạnh việc không sợ thất bại, chúng ta cần chuẩn bị tâm thế của một người luôn ý thức rằng mình còn rất nhiều điều chưa biết. Đây là sự khiêm nhường để tiếp tục học hỏi. Trong thời đại AI như ChatGPT, những giá trị cốt lõi của việc học lại càng trở nên rõ ràng. Con người cần chú trọng đến:
- Năng lực tự học: Khả năng tiếp tục học, tự làm mới mình và không ngừng mở rộng giới hạn hiểu biết.
- Khả năng đặt câu hỏi: Giữ sự tò mò, dám nghi vấn và đi đến tận cùng bản chất vấn đề.
- Năng lực chung sống và thấu hiểu nội tâm: Điều mà máy móc không thể thay thế, giúp con người hợp tác và hiểu chính mình.
Triết lý "Học tập suốt đời": Còn thở là còn học
Chị giải thích rằng "học tập suốt đời" không phải là khẩu hiệu, mà là điều rất giản dị: còn thở là còn học. Học không chỉ gói gọn trong sách vở, bằng cấp hay kỳ thi, mà hiện diện trong đời sống mỗi ngày. Chị tin học tập là gốc rễ để thay đổi cuộc đời, từ cá nhân đến quốc gia. Khi mỗi công dân mạnh lên bằng tri thức, vị thế của đất nước sẽ thay đổi.
Rào cản và cách duy trì việc học
Rào cản lớn nhất của người trưởng thành là tự "đóng đinh" mình vào những danh xưng, như làm cha mẹ, thầy cô, hay sếp, khiến họ sợ lộ cái không biết. Trong xã hội thay đổi nhanh, nếu không giữ tâm thế học hỏi, chúng ta sẽ bị bỏ lại. Chị duy trì việc học bằng cách học từ những người xung quanh, xem mỗi người là một người thầy. Trong công việc, chị quyết liệt tìm hiểu sâu; còn đọc sách trước khi ngủ là thói quen để tái tạo năng lượng.
Mong muốn cho bản thân và giáo dục Việt Nam
Bước sang năm 2026, chị mong giữ được sự say mê và lòng tò mò với thế giới. Chị hy vọng khái niệm "học tập suốt đời" được hiểu trọn vẹn hơn, hướng tới một nền giáo dục hài hòa, nơi thế hệ trẻ không chỉ giỏi công nghệ mà còn biết sống hạnh phúc và có ý nghĩa.
Thông điệp cho phụ nữ nhân ngày 8/3
Chị nhấn mạnh rằng với phụ nữ, việc học lại càng quan trọng, vì tri thức là nền tảng vững chắc giúp xây dựng cuộc đời tự chủ và tự do. Chị gửi gắm: "Hãy giữ cho mình sự tò mò với thế giới và sự dịu dàng với chính mình. Học tập suốt đời, cuối cùng, là hành trình trở thành phiên bản trọn vẹn hơn của chính mình."
PV Minh Nguyệt - Thiết kế: Hà Mĩ
