Sáng 4/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đại biểu Quốc hội đơn vị bầu cử số 1 TP Hà Nội đã có buổi tiếp xúc cử tri tại 10 phường: Ô Chợ Dừa, Ba Đình, Ngọc Hà, Giảng Võ, Hoàn Kiếm, Đống Đa, Kim Liên, Láng, Cửa Nam và Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Tại đây, ông đã nêu lên nhiều vấn đề nóng liên quan đến giáo dục, y tế và mô hình chính quyền địa phương.
Áp lực thi cử và giải pháp từ đủ trường, đủ lớp
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh thực tế học sinh đang chuẩn bị thi vào lớp 10 với áp lực nặng nề hơn cả thi đại học. Ông đặt câu hỏi: "Tại sao lại tạo ra tâm lý bất an như vậy?" và cho rằng điều này không chỉ gây khó khăn cho học sinh, phụ huynh mà còn cho cả giáo viên. Nguyên nhân chính được chỉ ra là tình trạng thiếu trường, thiếu lớp, dẫn đến việc phải dùng kỳ thi như một biện pháp hành chính để loại bỏ học sinh, trái với chủ trương phổ cập giáo dục từ mầm non đến hết lớp 12.
Theo ông, thi cử là cần thiết để đánh giá chất lượng dạy và học, nhưng không phải là công cụ để ngăn cản học sinh đến trường. Thay vào đó, cần đảm bảo đủ trường, đủ lớp để mọi học sinh đều có cơ hội học tập. Ông đề nghị chính quyền chủ động dựa trên dữ liệu dân cư để dự báo số lượng học sinh vào lớp 1 và lớp 10 hàng năm, từ đó chuẩn bị cơ sở vật chất kịp thời.
Định mức giáo viên và xã hội hóa dịch vụ
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đưa ra công thức: cứ 25-30 học sinh cần có một giáo viên, và cần tính toán dựa trên chuyên môn ở cấp 2, cấp 3. Ông cũng chỉ ra bất cập khi nhân viên nhà ăn được tính vào biên chế ngành giáo dục, và đề xuất nên giao việc tổ chức bữa ăn cho doanh nghiệp dịch vụ, để giáo viên tập trung vào giảng dạy. Việc này sẽ giúp tránh thực phẩm bẩn vào trường và giảm gánh nặng hành chính cho thầy cô.
Hà Nội hiện có khoảng 60% trường công lập và 40% trường tư thục. Tổng Bí thư khuyến khích phát triển trường tư để đảm bảo tất cả học sinh đều được đi học, tránh tình trạng thất nghiệp ở tuổi 13-14 dẫn đến các vấn đề xã hội. Ông đề nghị Hà Nội làm gương trong việc ưu tiên chuyển đổi cơ sở vật chất dôi dư thành trường học và trạm y tế.
Y tế và chăm sóc sức khỏe nhân dân
Về lĩnh vực y tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát an toàn thực phẩm từ sản xuất đến tiêu dùng, cũng như chuyển mạnh y tế về cơ sở, phòng bệnh và sàng lọc sớm. Ông dẫn số liệu từ TP.HCM cho thấy 30% người dân có bệnh mà không biết, trong đó có cả ung thư, do chưa từng được xét nghiệm máu hay siêu âm. Do đó, mô hình bác sĩ gia đình và sổ sức khỏe điện tử là rất cần thiết để theo dõi lịch sử bệnh lý suốt đời.
Ông cũng đề nghị tính toán định mức bác sĩ trên dân số, ví dụ 500 hoặc 1.000 người dân có một bác sĩ, đồng thời đẩy mạnh tiêm chủng vaccine để thanh toán các bệnh truyền nhiễm như lao, sốt xuất huyết.
Mô hình chính quyền địa phương và xã hội chủ nghĩa
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thông tin về mô hình chính quyền 2 cấp, khẳng định sau 10 tháng hoạt động đã tạo sự ổn định và nâng cao đời sống nhân dân. Ông nhấn mạnh năm 2026 là năm của bộ máy chính quyền cấp cơ sở, với tinh thần phục vụ nhân dân, cải cách thủ tục hành chính và quản trị xã hội ở tầm mới. Mọi công việc phải được giải quyết tại xã, phường, tránh tình trạng xin ý kiến cấp trên kéo dài.
Đặc biệt, ông đề xuất Hà Nội thí điểm xây dựng một phường hoặc xã xã hội chủ nghĩa, với quy mô dân số từ 500.000 đến 1 triệu người, hoặc cải tạo một địa phương đã tiên tiến. Mô hình này sẽ bao gồm hạ tầng hiện đại, trường học, y tế, môi trường sống văn minh, an toàn. Ông kỳ vọng đến năm 2045, Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, và Hà Nội cần đi đầu trong việc xây dựng các mô hình mẫu mực.
