Tính đến ngày 12/7/2026, cả nước đã có 5 địa phương triển khai miễn phí sách giáo khoa cho học sinh từ năm học 2026-2027, bao gồm xã Hòa Vang (TP.Đà Nẵng), tỉnh Quảng Ninh, TP.HCM, tỉnh Cà Mau và phường Đồng Xoài (TP.Đồng Nai). Chính sách này được thực hiện theo Nghị định số 271/2026/NĐ-CP ngày 3/7/2026 của Chính phủ, quy định miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông.
Lộ trình miễn phí sách giáo khoa tại từng địa phương
Theo Nghị định, từ năm học 2029-2030, tất cả học sinh trên toàn quốc sẽ được miễn phí sách giáo khoa. Tuy nhiên, các địa phương có khả năng cân đối ngân sách hoặc xã hội hóa được khuyến khích thực hiện sớm hơn, ưu tiên vùng biên giới, hải đảo, dân tộc thiểu số và miền núi.
Tại xã Hòa Vang (Đà Nẵng), từ năm học 2026-2027, khoảng 7.000 học sinh các cấp sẽ được mượn miễn phí sách giáo khoa, đáp ứng 100% nhu cầu. Trước đó, năm học 2025-2026, xã đã cho mượn miễn phí cho hơn 1.200 học sinh qua mô hình "Tủ sách dùng chung", huy động nguồn lực xã hội và khuyến khích tiết kiệm.
Tỉnh Quảng Ninh cho mượn sách giáo khoa miễn phí cho học sinh phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên cấp THPT. Năm học 2026-2027, toàn tỉnh có 229 cơ sở giáo dục với trên 293.000 học sinh, học viên được hưởng chính sách này.
TP.HCM miễn phí cho mượn sách giáo khoa đối với học sinh lớp 1, lớp 6 và lớp 10 từ năm học 2026-2027. Học sinh có hoàn cảnh khó khăn và người dân tộc thiểu số được cấp miễn phí. Thành phố sẽ mở rộng lộ trình để bao phủ tất cả các khối lớp vào năm 2029.
Tại Cà Mau, dự kiến từ năm học 2026-2027, khoảng 157.670 học sinh tiểu học được miễn phí sách giáo khoa trước. Sau đó mở rộng sang THCS từ năm học 2027-2028 và THPT từ năm học 2028-2029, đảm bảo đến năm 2029-2030 miễn phí cho tất cả học sinh.
Phường Đồng Xoài (TP.Đồng Nai) miễn phí sách giáo khoa cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 10 thông qua đề án "Thư viện sách giáo khoa dùng chung - cấp phát sách giáo khoa miễn phí". Sau hơn 1 tháng vận động xã hội hóa, đã đủ 5.466 bộ sách giáo khoa chuyển về các trường, phục vụ năm học 2026-2027.
Ý nghĩa nhân văn và yêu cầu đổi mới quản trị trường học
Trao đổi với Báo Thanh Niên, tiến sĩ Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ (TP.HCM), nhận định Nghị định số 271/2026/NĐ-CP là quyết sách có ý nghĩa xã hội sâu sắc, thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với giáo dục. Ông cho biết chi phí mua sách giáo khoa là khoản chi không nhỏ, nhất là với gia đình có 2-3 con đi học. Miễn phí sách giáo khoa góp phần thực hiện công bằng giáo dục và giảm áp lực tài chính.
Nghị định lựa chọn phương thức mượn - trả sách qua thư viện nhà trường, thay vì cấp phát sở hữu. Cách làm này vừa đảm bảo mọi học sinh có sách, vừa sử dụng hiệu quả ngân sách, hạn chế lãng phí và giáo dục ý thức bảo vệ tài sản công.
Theo tiến sĩ Đảo, các trường phổ thông cần rà soát cơ sở vật chất thư viện, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý sách giáo khoa. Khi hàng ngàn bộ sách được lưu trữ và luân chuyển hằng năm, thư viện trở thành trung tâm quản lý tài sản lớn, đòi hỏi đầu tư kho lưu trữ, giá kệ, thiết bị bảo quản và nhân lực. Các trường cần xây dựng phần mềm quản lý mượn - trả, kiểm kê điện tử, gắn mã QR hoặc mã định danh cho từng cuốn sách để đảm bảo chính xác, minh bạch.
"Song song với đó là việc cần thiết của ban hành quy chế quản lý sách giáo khoa dùng chung, quy định rõ trách nhiệm của học sinh, giáo viên chủ nhiệm, nhân viên thư viện và các bộ phận liên quan trong việc tiếp nhận, bảo quản, sử dụng và hoàn trả sách", tiến sĩ Đảo trao đổi.
