Thạc sĩ Nguyễn Diệu Linh: Lan tỏa giáo dục sáng tạo qua workshop nghệ thuật
Trong không gian sáng tạo của CHOI Workshop, người tham gia ở mọi lứa tuổi có thể cùng nhau khám phá kiến thức dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia giàu kinh nghiệm, đồng thời tự tay tạo ra những sản phẩm độc đáo. Thời gian tại đây không chỉ là niềm vui sáng tạo mà còn là sự cộng hưởng của những kết nối cộng đồng ý nghĩa. Một trong những người tiên phong nghiên cứu và vận hành mô hình này, nằm ở giao điểm giữa nghệ thuật, di sản văn hóa và giáo dục môi trường, chính là Thạc sĩ Nguyễn Diệu Linh.
Hành trình từ biến đổi khí hậu đến giáo dục sáng tạo
Sau hơn 5 năm hoạt động, không gian do chị sáng lập đã ngày càng được biết đến rộng rãi, mở rộng về quy mô và tạo ra những tác động tích cực đến cộng đồng. Nhờ những đóng góp này, chị vinh dự lọt vào danh sách 12 người vào chung kết Giải thưởng Cựu Sinh viên Vương quốc Anh 2026 tại Việt Nam. Trong cuộc trò chuyện với Nhân Dân Cuối tuần, chị chia sẻ về cơ duyên đưa một người học thạc sĩ chuyên ngành Biến đổi khí hậu và Phát triển tại Đại học Sussex trở thành người làm giáo dục sáng tạo kết hợp với văn hóa nghệ thuật.
"Trước đây, tôi không bao giờ nghĩ mình sẽ làm việc liên quan đến nghệ thuật. Tôi vốn là sinh viên Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên. Khi sang Anh học thạc sĩ, tôi chuyển sang lĩnh vực biến đổi khí hậu. Sau khi về nước, tôi từng làm việc cho các dự án của Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam và Bộ Công thương, nhưng tôi nhận ra bản thân thực sự đam mê giáo dục", chị Linh tâm sự.
Khởi nguồn từ tâm tư của một người mẹ
Năm 2020, chị bắt đầu nghiên cứu mô hình không gian sáng tạo, nơi phụ huynh có thể cùng con vừa chơi vừa học toán và tìm hiểu về lịch sử, văn hóa của các dân tộc trên khắp đất nước. Mong muốn này xuất phát từ tâm tư của một người mẹ: "Sau khi được làm mẹ, tôi ước muốn mọi đứa trẻ đều được sống trong môi trường có bố mẹ cùng quan tâm. Tôi muốn tạo ra thứ gì đó giúp các gia đình gắn kết tình cảm, được chơi, học và ở bên nhau nhiều nhất có thể".
Tuy nhiên, mô hình đầu tiên gặp khó khăn trong việc tiếp cận cộng đồng do độ phức tạp của kiến thức chuyên môn. Không nản lòng, chị và cộng sự tiếp tục nghiên cứu để phát triển những sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu xã hội. Từ kinh nghiệm du học, họ xây dựng ý tưởng thiết kế các workshop sử dụng nghệ thuật để truyền tải tri thức văn hóa và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường.
Các workshop như làm đầu lân vào dịp lễ tết cho trẻ em hay tái chế quần áo cũ thành gấu bông không chỉ giúp cha mẹ vừa học vừa chơi cùng con, mà còn trang bị thêm kiến thức về bảo vệ môi trường và kỹ năng quản lý cảm xúc cho trẻ. Nhờ đó, nhiều phụ huynh đã hiểu rõ hơn về năng khiếu và hướng tư duy của con, góp phần định hướng tương lai nghề nghiệp.
Lan tỏa và thách thức
Qua 5 năm, mô hình của CHOI Workshop đã lan tỏa mạnh mẽ đến cộng đồng, thu hút người tham gia từ trẻ em đến người lớn. Họ được mời thiết kế workshop cho các doanh nghiệp lớn trong nước, với số lượng người tham gia lên đến hàng nghìn, chia nhóm hoạt động liên tục trong ngày.
Chị Linh chia sẻ về tính thời sự của mô hình: "5 năm trước, khi bắt đầu CHOI Workshop, có lẽ chúng tôi là những người đầu tiên theo đuổi xu hướng này. Giờ đây, mô hình workshop liên ngành đã khá phổ biến ở các thành phố lớn. Việc nắm bắt xu hướng xuất phát từ công việc trong lĩnh vực giáo dục và tiếp xúc với môi trường đa ngành".
Tuy nhiên, về mặt tài chính, mô hình này vẫn ở mức thu đủ bù chi chứ chưa có lãi. Chị giải thích: "Hồi đầu, chúng tôi còn phải bù lỗ nhiều do cần đầu tư nghiên cứu thiết kế các workshop sáng tạo và hấp dẫn. Tại sao không có lãi mà vẫn làm? Vì CHOI Workshop là của tư nhân. Cá nhân tôi muốn những gì mình làm không chỉ dừng lại ở việc kiếm tiền, mà phải có ý nghĩa và đóng góp cho cộng đồng".
Hướng đến sự tinh tế và bền vững
Trước xu hướng ngày càng phổ biến của các workshop về văn hóa và môi trường, chị Linh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển bền vững: "Đúng là cái gì thành xu hướng cũng dễ trở nên hời hợt và nhanh qua. Tôi muốn CHOI Workshop phát triển tinh lọc và tinh tế hơn để đi đường dài. Hiện tại, chúng tôi chưa hài lòng với hàm lượng tri thức truyền tải đến khách hàng, đặc biệt là các em nhỏ".
Chị lấy ví dụ: "Để hiểu sâu về bảo vệ môi trường, không đơn giản chỉ là tái chế đồ cũ thành vật dụng sáng tạo. Không phải cái gì tái chế cũng là bảo vệ môi trường. Chúng tôi cần tiếp tục đầu tư nghiên cứu để phát triển phần lõi, làm cho các workshop tinh tế hơn".
Đặc biệt, CHOI Workshop hướng đến việc sử dụng nghệ thuật để phát triển trí tuệ cảm xúc cho trẻ, rèn luyện tinh thần vượt khó – một xu hướng còn khá mới tại Việt Nam. Chị kể câu chuyện về một phụ huynh thường xuyên cho con tham gia workshop: "Chị ấy muốn có nhiều kỷ niệm với con. Từ một bé gái nhút nhát, con gái chị giờ đã trở nên chủ động trò chuyện và tâm sự với mẹ cũng như người khác".
Kết hợp để tạo ra hệ sinh thái sáng tạo
Mới đây, CHOI Workshop đã hợp tác với CA’ Library – hệ thống thư viện cộng đồng miễn phí cung cấp sách quý về văn hóa, nghệ thuật và kiến trúc – để phát triển mô hình không gian sáng tạo mới. Chị Linh chia sẻ về tương lai của sự kết hợp này: "Chúng tôi muốn tập trung cùng nhau tạo thành một cộng đồng nghệ thuật, kiến trúc và giáo dục mạnh mẽ hơn. Ưu tiên của tôi không phải và không chỉ là lợi nhuận".
Chị được truyền cảm hứng từ anh Hiệp Nguyễn, người sáng lập CA’ Library, người đã mở tám thư viện sách miễn phí về kiến trúc, nghệ thuật và văn hóa tại Hà Nội và Đà Lạt trong suốt 12 năm qua. "Những cống hiến của anh cho cộng đồng khiến tôi muốn chung tay biến những thư viện này thành không gian sáng tạo giàu sinh khí hơn. Chúng tôi chia sẻ mong muốn tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ nhau phát triển, thay vì ưu tiên kêu gọi tài trợ".
Theo đánh giá của Hội đồng Anh tại Việt Nam, Nguyễn Diệu Linh đã ghi dấu ấn với các chương trình giáo dục thông qua nghệ thuật, dự án phục hồi văn hóa và phát triển sáng kiến cộng đồng, bao gồm không gian sáng tạo công cộng và hệ thống thư viện cộng đồng. Chị đã xây dựng tư duy liên ngành độc đáo, kết hợp sáng tạo với tác động xã hội, đưa nghệ thuật, thiết kế và tri thức văn hóa đến gần hơn với đại chúng.
