Ngành vi mạch bán dẫn đang thiếu hụt trầm trọng nhân lực chất lượng cao, với mức lương khởi điểm từ 15-20 triệu đồng/tháng và thu nhập có thể chạm mốc hàng tỷ đồng mỗi năm đối với kỹ sư lâu năm. Tuy nhiên, điều kiện đầu vào ngày càng khắt khe khi các trường đại học yêu cầu thí sinh phải thuộc top 20% điểm Toán cao nhất cả nước.
Điều kiện đầu vào khắt khe: thí sinh phải giỏi Toán
Theo hướng dẫn mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 14/7/2026, các trường đại học đào tạo lĩnh vực vi mạch bán dẫn phải căn cứ ngưỡng điểm môn Toán của nhóm 20% thí sinh có kết quả cao nhất cả nước để xác định điều kiện đầu vào. Với phổ điểm năm 2026, mức này tương ứng từ 7,5 điểm Toán trở lên.
Không chỉ vậy, thí sinh còn phải có tổng điểm tổ hợp xét tuyển thuộc nhóm 25% cao nhất cả nước - tương đương 22,75 điểm. Tổ hợp xét tuyển bắt buộc phải có môn Toán và ít nhất một môn Khoa học Tự nhiên. Đáng chú ý, điểm quy đổi từ chứng chỉ ngoại ngữ (kể cả IELTS, TOEFL) sẽ không được dùng để thay thế điều kiện điểm Toán.
Quy định mới áp dụng tại hàng loạt trường lớn: Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Bách khoa TP.HCM, Đại học Công nghệ (ĐHQG Hà Nội), Đại học Công nghệ Thông tin (ĐHQG TP.HCM), Đại học Phenikaa... Riêng Đại học Bách khoa Hà Nội đã công bố áp dụng ngưỡng này cho 3 chương trình: Kỹ thuật Điện tử - Viễn thông, Hệ thống nhúng thông minh và IoT, Kỹ thuật Vi điện tử và Công nghệ nano.
Ngành đang 'khát' nhân lực
Theo dự báo của Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn Đông Nam Á (SEMI SEA), thị trường bán dẫn Việt Nam có thể tăng trưởng hơn 6% trong giai đoạn 2022-2027. Trên toàn cầu, thị trường chất bán dẫn sẽ tăng trưởng 13,1% trong năm 2024, đạt mức kỷ lục 588,36 tỷ USD và dự kiến tăng lên 990 tỷ USD vào năm 2030, theo tổ chức Số liệu thương mại chất bán dẫn toàn cầu (WSTS).
Tại hội thảo Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ngành công nghiệp chip bán dẫn từ các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức năm 2024, các chuyên gia kinh tế dự báo, ngành bán dẫn tại Việt Nam cần khoảng 20.000 người và 10 năm tới là 50.000 người có trình độ đại học trở lên. Trong khi số nhân lực thiết kế vi mạch hiện khoảng 5.000 người. Thế nhưng nguồn cung hiện tại mới chỉ đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu thực tế của thị trường.
Cả nước hiện có khoảng 50 công ty thiết kế vi mạch, tập trung chủ yếu tại TP.HCM, và trung bình mỗi công ty mới thành lập cần tuyển ngay 50-100 kỹ sư trong năm đầu tiên hoạt động.
Lương khởi điểm 15 triệu, kỹ sư lâu năm thu nhập tiền tỷ
Chính vì cung không đủ cầu, mức lương của ngành này liên tục tăng những năm gần đây. Theo khảo sát của Hội Công nghệ Vi mạch Bán dẫn TP.HCM, kỹ sư thiết kế vi mạch mới ra trường có mức lương trung bình khoảng 15 triệu đồng/tháng, một số vị trí có thể lên 15-20 triệu đồng/tháng ngay khi mới tốt nghiệp.
Thu nhập sẽ tăng mạnh theo kinh nghiệm: kỹ sư có trên 7 năm kinh nghiệm thường có mức lương cao gấp đôi người mới vào nghề, và những vị trí kỹ sư trên 15 năm kinh nghiệm đã ghi nhận thu nhập trên 1,5 tỷ đồng/năm. Ngoài ra, sinh viên theo học ngành này còn có cơ hội nhận học bổng từ Nghị định 179/2026/NĐ-CP, từ bậc đại học tới bậc nghiên cứu sinh tiến sĩ.
Với thực trạng 'khát' nhân lực kéo dài ít nhất đến năm 2030, sinh viên theo học ngành vi mạch bán dẫn gần như không phải lo thất nghiệp sau khi tốt nghiệp. Đây cũng là lý do ngành học này liên tục là tâm điểm chú ý mỗi mùa tuyển sinh, dù điều kiện đầu vào ngày càng khắt khe.
