GS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục (1987-1990), qua đời sáng 31.7.2026, hưởng thọ 92 tuổi. Trong suốt cuộc đời, ông luôn giữ trọn đạo thầy trò với GS-TS luật sư Nguyễn Mạnh Tường, người thầy đáng kính của ông tại Trường ĐH Sư phạm Hà Nội.
Kỷ niệm về người thầy đáng kính
Tại Hội thảo khoa học kỷ niệm 100 năm sinh GS-TS luật sư Nguyễn Mạnh Tường (1909-1997) ngày 24.12.2009, GS Phạm Minh Hạc đã có bài phát biểu ngắn gọn nhưng đầy xúc động, khiến những người tham dự đều cảm kích trước tình cảm thầy trò sâu nặng.
Năm 1954, Phạm Minh Hạc cùng các bạn đồng môn như Nguyễn Đình Chú, Nguyễn Khắc Phi, Trần Văn Bính, Nguyễn Hải Hà, Lê Gia Loãn là sinh viên thụ giáo thầy Nguyễn Mạnh Tường tại giảng đường Trường ĐH Sư phạm Hà Nội. Đến năm 1981, khi ông đang là Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục, thầy Tường đã tìm đến gặp, thể hiện sự trân trọng đối với học trò cũ.
Tận tâm giúp thầy xuất bản sách
Trong buổi gặp đó, GS Nguyễn Mạnh Tường tâm sự về bản thảo cuốn sách Lí luận giáo dục châu Âu (thế kỉ XVI – XVII – XVIII) và bày tỏ lo lắng nó sẽ bị thất lạc. Ngay lập tức, GS Phạm Minh Hạc xin phép thầy được giao giữ bản thảo và đã cho in roneo 200 bản lưu tại thư viện cơ quan.
Vài năm sau, khi đang là Phó trưởng ban thường trực Ban Khoa giáo Trung ương, GS Phạm Minh Hạc nhận được điện thoại của thầy Tường, nhờ viết lời giới thiệu cho cuốn sách sắp được Nhà xuất bản Khoa học xã hội ấn hành. Ông đã nhận lời và dành thời gian đọc kỹ bản thảo từ đầu đến cuối để viết lời tựa với ý tưởng về mẫu hình con người nhân nghĩa – tư tưởng chủ đạo của thời Phục Hưng.
Lời khen 'học trò aimable'
Sau khi sách được phát hành, GS Nguyễn Mạnh Tường gọi điện cảm ơn người học trò cũ và chia sẻ lời khen từ một người bạn thân: "Tôi mừng cho ông có một người sinh viên xứng đáng viết lời tựa. Có thể coi anh này là học trò aimable [đáng yêu]". GS Phạm Minh Hạc xúc động chia sẻ: "Đó là lời khen mà tôi không bao giờ quên. Tôi rất tự hào vì được thầy giao việc có tín nhiệm".
Di sản chưa trọn vẹn
Năm 1997, Nhà xuất bản Giáo dục tái bản cuốn Lí luận giáo dục châu Âu và xuất bản thêm hai tác phẩm nghiên cứu văn học phương Tây của GS Nguyễn Mạnh Tường. GS Phạm Minh Hạc đánh giá cao nội dung sách và bày tỏ mong muốn in Toàn tập Nguyễn Mạnh Tường như một di sản quý giá. Tuy nhiên, sau gần 20 năm, mong muốn này vẫn chưa thành hiện thực.
GS Phạm Minh Hạc sinh năm 1935 tại Hà Nội, nhận bằng tiến sĩ năm 1971 và tiến sĩ khoa học năm 1977 tại Liên Xô. Ông từng là Phó Trưởng ban thường trực Ban Khoa giáo Trung ương. Tang lễ của ông được tổ chức sáng 5.8.2026 tại Nhà tang lễ quốc gia, an táng tại quê nhà xã Nam Phù, TP.Hà Nội.
