Từ thực tế giảng dạy tiếng Việt tại Pháp, Tiến sĩ Nguyễn Giáng Hương đã có những chia sẻ sâu sắc về việc cân bằng các kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, cũng như những câu chuyện xúc động về việc giữ gìn ngôn ngữ mẹ đẻ trong cộng đồng người Việt xa xứ.
Giữ cân bằng nghe-nói-đọc-viết tiếng Việt
Chị Hương khẳng định: Việc giữ cân bằng giữa các yếu tố nghe, nói, đọc, viết là điều cốt lõi trong phương pháp giảng dạy của chị. Để đạt được điều này, chị đã theo học và nhận chứng chỉ Phương pháp giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài tại Khoa Việt Nam học và Tiếng Việt, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Bên cạnh đó, chị thường xuyên tham gia sinh hoạt chuyên môn trong cộng đồng giáo viên dạy tiếng Việt cho người nước ngoài tại Thành phố Hồ Chí Minh để cập nhật kỹ năng. Vốn tốt nghiệp cử nhân tiếng Pháp tại Trường Đại học Sư phạm Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, chị cho biết hiện tại là lúc kỹ năng sư phạm được phát huy. Kết quả, một số học viên người lớn từ chỗ hoàn toàn xa lạ với tiếng Việt đã có thể đọc hiểu những bài thơ có nhiều từ tượng thanh như “thánh thót”, khiến chị rất vui.
Câu chuyện xúc động về tiếng Việt và cội nguồn
Trung tâm dạy tiếng Việt của chị Hương hiện có hơn 30 học viên, bao gồm cả người nước ngoài và người gốc Việt. Chị kể về một học viên lớn tuổi là người Việt thế hệ thứ hai tại Pháp, khi bố mắc bệnh Alzheimer và quên tiếng Pháp, chị ấy đã học tiếng Việt để có thể trò chuyện với bố trong những ngày cuối đời. Sau khi ông qua đời, chị chia sẻ: “Thời gian được gần bố và tiếng Việt là khoảng thời gian may mắn của chị.” Một học viên khác, trong lần chăm bố bệnh nặng, khi hỏi “Bố đang ở đâu?” thì ông đáp “Việt Nam!” – điều này càng thôi thúc chị ấy học tiếng Việt để giao tiếp nhiều hơn với cha mẹ. Chị Hương bày tỏ: “Tôi cảm nhận sâu sắc rằng, người Việt Nam mình, dù mang trọn vẹn hoặc một phần dòng máu Việt Nam nhưng nếu sinh sống ở nước ngoài, vì bất kỳ lý do gì, cũng đều có chung nỗi niềm xa xứ... Nỗi niềm ấy được xoa dịu ít nhiều khi ở bên cạnh người chung tiếng nói để hàn huyên, chia sẻ.”
Thực trạng dạy tiếng Việt tại Pháp
Chị Hương cho biết: “Ở Pháp, số lượng trung tâm dạy tiếng Việt có đăng ký chính thức với chính quyền sở tại không nhiều. Việc dạy tiếng Việt nhìn chung vẫn là tự phát, thông qua các hội nhóm của người Việt.” Thực tế, nhu cầu học tiếng Việt rất lớn, nhưng chủ yếu vì mục đích thực tiễn, không phải để lấy bằng cấp. Nhiều học viên của chị ở xa trung tâm, thậm chí ở nước khác. Có học viên tha thiết muốn đạt chứng chỉ tiếng Việt để về Việt Nam tìm việc. Chị Hương mong muốn nỗ lực hơn để cải thiện chất lượng giảng dạy, tiến tới có thể luyện thi chứng chỉ cho học viên và đào tạo thêm trợ giảng, thay vì chỉ mở lớp tự phát.
Những trở ngại và động lực
Chị Hương thú nhận: “Để cập nhật phương pháp sư phạm, bản thân tôi mất rất nhiều thời gian. Có những sự việc trớ trêu, như chuyện mặc cả học phí cho lớp người lớn, hay việc mở lớp dạy miễn phí cho trẻ em mà đầu tiên không có học viên nào đến.” Tuy nhiên, chị đã vượt qua vùng an toàn, coi mọi trải nghiệm là quý giá. Chị nói: “Các cụ xưa có câu: Lựa nước đẩy thuyền, tôi nên nương theo đó. Tất cả là vì mong muốn giữ tiếng Việt cho các con của mình.”
