Trong khoảng hai năm trở lại đây, các trại hè dạy chỉ số tài chính (Financial Quotient – FQ) đang phát triển mạnh tại Trung Quốc, được quảng bá như nơi đào tạo những “Warren Buffett nhí”. Theo Phoenix Weekly, nhiều khóa học kín chỗ từ rất sớm, phụ huynh phải đăng ký trước vài tháng mới có suất. Học phí tối thiểu khoảng 12.800 NDT (gần 50 triệu đồng) cho mỗi học viên, với thời gian đào tạo từ 7 đến 10 ngày.
Điểm chung của các chương trình này là nhấn mạnh việc xây dựng tư duy tài chính từ sớm. Những khẩu hiệu như “Nghèo không phải là số phận mà là cách suy nghĩ” hay “Khi còn nhỏ bạn là gánh nặng của cha mẹ, khi trưởng thành bạn sẽ trở thành tài sản của họ” thường xuyên xuất hiện trong các buổi học, tạo nên sức hút lớn đối với các bậc phụ huynh mong muốn con em mình sớm có lợi thế cạnh tranh.
Trẻ học đầu tư, bán hàng và gọi vốn như doanh nhân thực thụ
Tại Trại hè FQ Daxiang, học viên được tham gia các mô hình mô phỏng thị trường chứng khoán, cuộc họp nhà đầu tư hay giao dịch mua bán hàng hóa. Mỗi em được cấp thẻ để tham gia các hoạt động giao dịch giả lập, sau đó tự đánh giá lợi nhuận và thua lỗ của mình vào cuối ngày nhằm hiểu rõ hơn về khái niệm rủi ro và lợi nhuận.
Một chương trình khác mang tên FQ Little General lại đưa học sinh ra thực tế để tìm kiếm cơ hội kinh doanh, bán các mặt hàng nhỏ tại những quầy hàng trên phố, lập kế hoạch kinh doanh và xây dựng báo cáo tài chính. Các em còn phải thuyết trình dự án bằng tiếng Anh trước những “nhà đầu tư” giả định, đồng thời trả lời các câu hỏi phản biện giống như trong các cuộc gọi vốn của doanh nghiệp. Đây là điểm nhấn được nhiều phụ huynh đánh giá cao vì giúp trẻ rèn luyện kỹ năng thuyết trình và tư duy phản biện.
Khóa học nâng cao và sự kỳ vọng của phụ huynh
Bên cạnh chương trình cơ bản, nhiều đơn vị còn mở các khóa học nâng cao với mức học phí cao hơn, tập trung vào kỹ năng lãnh đạo, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trong các lĩnh vực STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học). Một số trại hè còn quảng bá có sự tham gia giảng dạy của học giả và chuyên gia tài chính nhằm mang đến góc nhìn thực tế hơn về thị trường.
Không ít phụ huynh cho biết họ nhìn thấy những thay đổi tích cực sau khi con tham gia khóa học. Một người mẹ họ Mei ở tỉnh Chiết Giang chia sẻ trên mạng xã hội rằng con gái học tiểu học của bà trở nên có mục tiêu rõ ràng và tập trung hơn trong học tập sau khi tham gia trại hè. “Con bé thay đổi rất nhiều. Trước đây cháu khá lười học, còn bây giờ cháu nói muốn kiếm tiền và nghiêm túc hơn với mọi việc mình làm”, người mẹ cho biết.
Tranh cãi: Trẻ coi trọng tiền bạc quá mức
Dù được nhiều phụ huynh đón nhận, các trại hè FQ cũng gây ra không ít tranh cãi. Một số gia đình cho biết sau khóa học, con bắt đầu gắn mọi việc với tiền thưởng. Trẻ yêu cầu cha mẹ trả tiền nếu đạt điểm cao hoặc hoàn thành việc nhà, thay vì xem đó là trách nhiệm hay động lực tự thân. Điều này khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng về việc giáo dục tài chính có thể vô tình tạo ra lối sống thực dụng ở trẻ nhỏ.
Một phụ huynh ở tỉnh Hà Nam cho biết bà quyết định không cho con trai 7 tuổi tham gia các khóa học này. Theo bà, các chương trình đã đơn giản hóa quá trình kinh doanh và khiến trẻ hình dung việc kiếm tiền là điều dễ dàng. “Báo cáo trên toàn thế giới cho thấy khoảng 90% doanh nghiệp khởi nghiệp thất bại. Trong khi đó, ở các lớp học này, trẻ em lại được dạy cách kiếm tiền rất dễ dàng. Điều đó giống một trò mô phỏng hơn là phản ánh thực tế của kinh doanh”, bà nhận xét.
Áp lực thị trường lao động thúc đẩy xu hướng
Theo giới quan sát, sự bùng nổ của các trại hè FQ cũng phản ánh tâm lý lo lắng của nhiều gia đình trước thị trường lao động ngày càng cạnh tranh tại Trung Quốc. Dữ liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho thấy tỷ lệ thất nghiệp đô thị trong tháng 6 ở mức 5%. Tuy nhiên, đối với nhóm thanh niên từ 16 đến 24 tuổi (không bao gồm sinh viên), tỷ lệ thất nghiệp đã lên gần 15%.
Trong bối cảnh đó, nhiều phụ huynh kỳ vọng việc trang bị tư duy tài chính từ sớm sẽ giúp con có thêm lợi thế trong tương lai. Tuy nhiên, không ít chuyên gia và cha mẹ cũng cho rằng giáo dục tài chính cần đi kèm với việc dạy trẻ về giá trị của lao động, đạo đức kinh doanh và những rủi ro thực tế, thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu kiếm tiền. Thực tế cho thấy, việc trang bị kiến thức tài chính cho trẻ là cần thiết, nhưng cần có sự cân bằng giữa kỹ năng kiếm tiền và các giá trị sống cơ bản để trẻ phát triển toàn diện.
