Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) đang lấy ý kiến các cơ sở giáo dục về dự thảo thông tư ban hành điều lệ ban đại diện cha mẹ học sinh và phối hợp giáo dục giữa gia đình với cơ sở giáo dục, thay thế Thông tư 55 ban hành cách đây 15 năm. Dự thảo quy định rõ ban đại diện cha mẹ học sinh không có tư cách pháp nhân, không có con dấu, không có tài khoản riêng; không được nhân danh cơ sở giáo dục hoặc tổ chức, cá nhân khác để xác lập, thực hiện giao dịch hoặc hoạt động vượt quá nhiệm vụ, quyền hạn.
Cấm lạm thu và các khoản đóng góp bắt buộc
Theo dự thảo, hội nghị cha mẹ học sinh không được quyết định hoặc làm phát sinh các khoản đóng góp mang tính bắt buộc hoặc nghĩa vụ tài chính đối với cha mẹ học sinh dưới bất kỳ hình thức nào trái quy định pháp luật. Các khoản thu thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục, ngân sách nhà nước hoặc các khoản thu, giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục theo quy định pháp luật cũng không được thu qua ban đại diện. Các nội dung thuộc thẩm quyền quản trị, quản lý, điều hành hoặc hoạt động chuyên môn của cơ sở giáo dục cũng không nằm trong phạm vi hoạt động của ban đại diện.
Quy định về hỗ trợ tự nguyện
Dự thảo quy định hoạt động của ban đại diện được bảo đảm bằng khoản hỗ trợ tự nguyện của cha mẹ học sinh, sự hỗ trợ của cơ quan, tổ chức, cá nhân và các nguồn hợp pháp khác. Việc tiếp nhận khoản hỗ trợ tự nguyện phải bảo đảm tự nguyện, không ép buộc, không vận động mang tính áp đặt; không quy định mức hỗ trợ bình quân, mức tối thiểu hoặc dưới bất kỳ hình thức nào làm phát sinh nghĩa vụ đóng góp. Khoản hỗ trợ phải được sử dụng đúng mục đích đã được hội nghị cha mẹ học sinh thống nhất; bảo đảm công khai, minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả. Đặc biệt, không được gắn việc hỗ trợ với việc đánh giá, xếp loại, khen thưởng, kỷ luật, kết quả học tập, rèn luyện hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của người học và cha mẹ học sinh.
Những điều cấm trong thu - chi
Dự thảo nêu rõ: "Cha mẹ học sinh có quyền hỗ trợ hoặc không hỗ trợ khoản hỗ trợ tự nguyện; việc không hỗ trợ không làm phát sinh sự phân biệt đối xử hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người học". Khoản hỗ trợ tự nguyện không được sử dụng để thực hiện nhiệm vụ thuộc trách nhiệm chi của ngân sách nhà nước hoặc của cơ sở giáo dục; đầu tư, mua sắm, sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị hoặc thực hiện hoạt động thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục. Khoản thu này cũng không được dùng để chi cho hoạt động quản lý, điều hành và hoạt động chuyên môn của cơ sở giáo dục.
Trưởng ban đại diện cha mẹ học sinh tổ chức việc tiếp nhận, theo dõi, quản lý, lưu giữ chứng từ, báo cáo và giải trình trước hội nghị cha mẹ học sinh. Ban đại diện có trách nhiệm công khai việc tiếp nhận và sử dụng khoản hỗ trợ tự nguyện trước cha mẹ học sinh định kỳ trong năm học; khi kết thúc năm học; theo yêu cầu của hội nghị cha mẹ học sinh hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Bối cảnh sửa đổi
Thông tư hiện hành đã quy định chi tiết về chức năng, nhiệm vụ của ban đại diện cha mẹ học sinh, bao gồm kinh phí hoạt động, cấm góp các khoản không tự nguyện và các khoản ủng hộ không phục vụ trực tiếp cho hoạt động của ban. Tuy nhiên, nhiều năm gần đây, vấn đề duy trì hay giải tán ban đại diện cha mẹ học sinh luôn được đưa ra bàn luận vào đầu năm học, khi tình trạng lạm thu ở nhiều trường thông qua ban đại diện diễn ra phổ biến. Trong các văn bản kiến nghị của cử tri hoặc khi Bộ trưởng Bộ GD-ĐT tiếp xúc cử tri, vấn đề lạm thu quỹ lớp, quỹ trường thông qua ban đại diện đều được đề cập. Cử tri một số tỉnh, thành từng phản ánh dư luận bức xúc vì một số khoản thu không đúng quy định của ban đại diện phụ huynh và đề nghị Bộ GD-ĐT xem xét lại hoạt động của tổ chức này.
