Từ thất bại trong nuôi dạy con đến hành trình cùng con vượt qua nghiện màn hình
Chị Thanh Loan (36 tuổi, trú Hà Nội) có cô con gái đang học lớp 7. Khi con chuyển từ cấp tiểu học lên trung học cơ sở, ngoài máy tính để bàn, chị trang bị thêm điện thoại di động để tiện liên lạc. Tuy nhiên, hơn nửa năm trước, chị phát hiện con ngày càng có biểu hiện lạ, "nghiện" máy tính và điện thoại. Đi học về, con ít trò chuyện; ăn tối xong, con vội vàng mở máy tính, lấy lý do phục vụ việc học hành.
Những dấu hiệu báo động từ thế giới ảo
Khi âm thầm quan sát, chị Loan bất ngờ phát hiện không ít lần trước mặt con là vở bài tập toán, bài tập văn, nhưng trên màn hình mở hàng loạt cửa sổ truyện tranh, trò chơi điện tử. Thậm chí, con vừa nghe nhạc vừa làm bài. Điều này khiến giờ tự học buổi tối kéo dài tới 23 - 24 giờ, chất lượng và kết quả học tập của con dần sa sút.
Với điện thoại, do bố mẹ cấm sử dụng ở nhà, con lén lút dùng trong phòng tắm. Chị Loan nhớ lại: "Có lần thấy con tắm quá lâu, tôi truy hỏi xem con có đem điện thoại vào hay không. Con chối, nhưng khi ra ngoài, tôi phát hiện con giấu điện thoại trong áo. Vì nghiện điện thoại, con sẵn sàng nói dối mẹ, điều trước đây rất ít xảy ra".
Càng đắm chìm vào thế giới ảo, con lại càng thờ ơ với đời thực. Con ít giao lưu bạn bè, lười vận động, từ chối tham gia các lớp học như học nhảy, dẫn chương trình mà chị Loan đề xuất. Khi có thời gian, việc con yêu thích nhất chỉ là nằm ườn trong nhà, dán mắt vào điện thoại hoặc máy tính.
Áp lực từ công việc và sự bế tắc trong gia đình
Làm việc tại công ty truyền thông, chị Loan rất bận. Chồng chị công tác ở doanh nghiệp liên doanh, thời gian cũng khá kín. Có những thời điểm cuối tuần cả hai vợ chồng đều vắng nhà. Chị Loan bộc bạch: "Trước khi ra khỏi nhà, tôi luôn dặn con kỹ lưỡng việc sử dụng máy tính chừng mực, con đều vâng dạ có vẻ hợp tác. Tuy nhiên khi kiểm tra camera, thấy con liên tục ngồi lì trước màn hình hàng giờ liền, tôi không thể bình tĩnh nổi".
Gia đình xào xáo, vợ chồng cãi nhau, bố mẹ mắng con cái cũng chỉ xoay quanh chuyện con nghiện màn hình. Tương tự, chị Thu Hương (45 tuổi, trú TP. Đà Nẵng) làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin, đem việc về nhà đã trở thành chuyện "như cơm bữa". Có những thời điểm, tất cả thành viên trong gia đình đều ở nhà nhưng ít trò chuyện, mỗi người "ôm" một máy tính.
Quyết định thay đổi để cứu con khỏi thế giới ảo
Cách đây khoảng 1 năm, khi phát hiện người con trai lớn đang học lớp 11 càng lúc càng quá phụ thuộc vào các thiết bị điện tử, chị Hương buộc phải thay đổi. Ngoài giờ đi học, ăn uống, con trai chị gần như dành toàn bộ thời gian trong phòng, đóng kín cửa và "ôm" máy tính chơi game. Chị Hương bộc bạch: "Con nghiện màn hình thực sự trở thành vấn đề nan giải nhất trong gia đình tôi. Khi bị nhắc nhở, kiểm soát, con trở nên cáu bẳn, bứt rứt khó chịu".
Áp lực từ công việc cộng với cảm giác bế tắc, thất bại, thậm chí bất lực trong nuôi dạy con cái khiến chị Hương thường xuyên bị stress. Cả chị Loan và chị Hương đều xác định không thể cứ tiếp tục quay theo guồng quay vội vã, bởi chỉ lơ là thêm chút nữa, "mất con" vào thế giới ảo là chuyện hoàn toàn có thể xảy ra.
Những biện pháp quyết liệt và sự hy sinh
Vợ chồng chị Hương lập tức bàn bạc, triển khai nhiều biện pháp như kiên nhẫn trao đổi với con, chỉ cho phép sử dụng internet trong những khoảng thời gian nhất định, kiểm soát chặt chẽ chi tiêu. Chị Hương cũng nhờ thầy cô, bạn bè hỗ trợ khuyên bảo, động viên con tham gia hoạt động tập thể.
Ban đầu, con phản ứng khá dữ dội. Khi bị cắt internet, con lập tức xin mật khẩu wifi nhà hàng xóm để truy cập. Chị Hương phải trao đổi, nhờ hàng xóm xung quanh tuyệt đối không chia sẻ mật khẩu wifi. Sau đó, chị quyết định cả gia đình phải "thiết quân luật" cùng con.
Hơn nửa năm nay, gia đình chị thiết lập quy tắc "hộp im lặng" bằng cách dùng một chiếc hộp đặt ngay trên tủ giày ở sát cửa nhà. Chỉ cần bất kỳ thành viên nào trong gia đình về tới nhà là sẽ tự động đặt điện thoại vào hộp, không ai được phép sử dụng, trừ khi tiếp nhận các cuộc gọi khẩn cấp. Vợ chồng chị cũng cố gắng hạn chế tối đa "ôm" việc về nhà.
Chị Hương trải lòng: "Tôi cắt giảm hầu hết dự án làm thêm bên ngoài. Thu nhập giảm sút, song tiền có thể kiếm lại, còn thời gian trưởng thành cùng con thì không. Tôi sợ nếu không quyết liệt, mình sẽ thua trong cuộc chiến với màn hình, dần mất con vào thế giới ảo".
Kết quả tích cực và bài học về sự ưu tiên
Tương tự, sau quá trình đấu tranh tư tưởng, chị Loan cũng quyết định bước chậm lại; các kế hoạch, mục tiêu về kinh tế, thăng tiến được cân đối, không còn ưu tiên hàng đầu. Chị Loan bộc bạch: "Để con sa đà, tôi cảm thấy bản thân mình cũng có lỗi. Thay đổi không hề dễ, nhất là khi áp lực cơm áo gạo tiền ngày càng bủa vây".
Chị Loan âm thầm tìm hiểu, biết trong lớp con chơi khá thân với một người bạn, có những chuyện con không chia sẻ với bố mẹ nhưng sẵn sàng chia sẻ với bạn. Chị đã gặp gỡ, nhờ bạn thân của con và giáo viên chủ nhiệm nhẹ nhàng trao đổi, định hướng lại để con dần cởi mở, hòa nhập.
Chị chủ động lắng nghe, hỏi han con về mọi chuyện nhỏ nhất trong ngày. Thay vì chỉ đề nghị con tham gia các lớp học, chị quyết định chọn lựa, rồi đăng ký học nhảy cùng con; con học bóng rổ, mẹ sẽ chạy bộ thể dục quanh sân cùng thời điểm.
Hiện tại, thi thoảng con vẫn lén đọc truyện, chơi game trên máy tính, song tình trạng của con thay đổi rất rõ rệt. Con có thêm những sở thích, đam mê đúng lứa tuổi, cởi mở, tích cực hơn trong các mối quan hệ với bạn bè, thầy cô. Chị Hương nói: "Tôi vẫn cảm thấy có chút may mắn bởi đã tỉnh táo để bước chậm lại, kịp thời bảo vệ thứ quý giá nhất trong cuộc đời trước vô vàn áp lực bủa vây của thời kinh tế số, xã hội số".
