Làn sóng đóng cửa quán net: Ký ức tuổi thơ 8x 9x dần biến mất
Trong vài tháng gần đây, nhiều người dân Hà Nội bất ngờ khi phát hiện những quán net từng gắn bó với thời học sinh đã lặng lẽ đóng cửa. Gaming X trên phố Cầu Giấy là một ví dụ điển hình. Hàng loạt cơ sở khác cũng đồng loạt tạm ngừng hoạt động với lý do sửa chữa, tạo nên làn sóng hoài niệm và nhiều câu hỏi trên mạng xã hội.
Chủ đề này được nhóm Vật Vờ Studio – kênh công nghệ hơn 2,34 triệu người đăng ký – đưa ra thảo luận trong tập VVPodcast số 56. Buổi podcast thu hút hàng trăm bình luận, trong đó nhiều người từng là chủ quán hoặc làm trong ngành đã chia sẻ góc nhìn từ bên trong. Bức tranh hiện ra không chỉ một nguyên nhân mà là nhiều áp lực dồn lên cùng lúc.
Áp lực đầu tiên: Lệnh cấm mở cửa sau 22 giờ và mức phạt tăng cao
Quy định cấm mở cửa sau 22 giờ thực ra đã tồn tại từ năm 2020, với mức phạt 5 đến 10 triệu đồng cho chủ quán. Tuy nhiên, nhiều quán vẫn tìm cách lách luật vì buổi đêm mới là khung giờ lý tưởng nhất. Nguồn thu thực sự của quán không đến từ tiền giờ máy mà từ đồ ăn đêm – tiền máy chỉ là vé vào cửa, đồ ăn mới là lãi.
Thời gian gần đây, mức phạt được nâng lên 10 đến 15 triệu đồng cho chủ quán và từ 600.000 đến 1 triệu đồng cho cả người chơi, cùng với việc lực lượng chức năng thực thi nghiêm hơn khiến tình thế thay đổi. Nếu chỉ có lệnh cấm đêm, nhiều quán vẫn có thể cầm cự nhờ doanh thu ban ngày, nhưng yếu tố khác đã làm lung lay nền tảng tài chính.
Bản quyền Windows: Gánh nặng tài chính khổng lồ
Yêu cầu bản quyền phần mềm là thứ thực sự đẩy nhiều quán net vào ngõ cụt. Với một quán quy mô 200 máy, chi phí cho bản quyền Windows lên tới khoảng 400 triệu đồng, chưa kể các phần mềm khác và bộ hồ sơ pháp lý đi kèm. Theo các chủ quán chia sẻ trong podcast, không chỉ cần key bản quyền mà còn phải có hóa đơn chứng từ, giấy phép kinh doanh phần mềm và nhiều thủ tục liên quan.
Một vấn đề kỹ thuật ít được nhắc đến là hệ thống Diskless Server – các máy trạm không có ổ cứng mà boot qua mạng nội bộ từ máy chủ trung tâm. Phần lớn các hệ thống này đến từ Trung Quốc và từ năm 2019 không còn được hỗ trợ chính thức tại Việt Nam, buộc chủ quán phải dùng hàng không rõ nguồn gốc. Cách quản lý bản quyền Windows trên mô hình này vốn mơ hồ, nay càng trở thành điểm yếu pháp lý nghiêm trọng khi cơ quan chức năng thắt chặt kiểm tra.
Tiêu chuẩn PCCC và vệ sinh an toàn thực phẩm: Áp lực thứ ba
Những quán net mở rộng sang dịch vụ đồ ăn để tăng doanh thu phải đáp ứng bộ tiêu chuẩn của cơ sở kinh doanh ăn uống. Các quán có diện tích lớn, nhiều máy móc phải đảm bảo hệ thống phòng cháy chữa cháy đạt chuẩn. Tình huống này tương tự làn sóng đóng cửa karaoke cách đây vài năm, khi nhiều cơ sở phải tạm ngừng hoạt động để cải tạo đủ điều kiện mới được phép mở lại.
Khách hàng giảm sút: Điện thoại thông minh thay thế quán net
Chồng lên tất cả áp lực đó là thực tế không thể phủ nhận: lượng khách đang giảm đáng kể so với thời hoàng kim. Trước đây, khách phải chờ đợi nhiều tiếng mới có máy, nhưng nay vào quán không cần chờ. Điện thoại thông minh đã thay thế phần lớn nhu cầu chơi game giải trí. Các tựa game phổ biến của thế hệ mới như Liên Quân hay game mobile khác đều chạy tốt trên điện thoại, không cần ra quán. Thiết bị chơi game cá nhân như tay cầm, handheld gaming và màn hình gaming gia đình cũng ngày càng dễ tiếp cận về giá.
Quán net có biến mất hoàn toàn? Hướng đi mới từ mô hình Nhật Bản
Tuy nhiên, quán net sẽ không biến mất hoàn toàn. Ở các quốc gia phát triển như Mỹ hay châu Âu, dịch vụ internet công cộng và gaming center vẫn tồn tại song song với thiết bị cá nhân vì đáp ứng nhu cầu xã hội: chơi cùng nhau, cảm giác ngồi cạnh bạn bè hô hào vẫn vui vẻ và sôi động hơn. Cảm giác đó không thể thay thế bằng chat voice hay Discord.
Nhiều khả năng mô hình kinh doanh sẽ phải chuyển hướng sang dạng homestay gaming theo kiểu Nhật Bản, vừa cho thuê phòng nghỉ vừa tích hợp thiết bị chơi game, hoạt động hợp pháp 24/24 dưới hình thức lưu trú thay vì dịch vụ internet. Nhưng cho đến lúc đó, thế hệ 8x 9x sẽ phải quen dần với việc những địa điểm gắn liền với ký ức tuổi học trò đang lần lượt tắt đèn. Và giá thuê máy tại các quán còn sót lại sau khi hoàn thiện đủ điều kiện mở cửa nhiều khả năng sẽ không còn rẻ như trước nữa.
