Trong vụ tai nạn lao động nghiêm trọng tại hầm biogas của Công ty TNHH DABACO (xã Thạch Quảng, Thanh Hóa) từ tối 18/7 đến trưa 19/7, 5 người đã tử vong tại hiện trường do ngộ độc khí độc, 8 người khác cùng một số người tham gia cứu hộ được chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình. TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cảnh báo khí hydro sulfide (H2S) là thủ phạm chính, có độc tính tương tự xyanua, ức chế hô hấp tế bào và khiến nạn nhân gục ngã rất nhanh.
Diễn biến vụ tai nạn: Chuỗi ngạt khí trong vài phút
Hiện trường là một bể chứa nước phân khép kín, sâu 2 m, rộng 2 m, dài 3 m, miệng bể chỉ rộng hơn 1 m. Trong môi trường kín, quá trình phân hủy chất hữu cơ tạo ra lượng lớn khí H2S. Khi một nam công nhân rơi xuống bể và bất tỉnh, nhiều đồng nghiệp đã lao xuống cứu hoặc cúi sâu xuống miệng bể mà không có phương tiện bảo hộ, dẫn đến các nạn nhân liên tiếp ngã gục.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cho biết Trung tâm Chống độc tiếp nhận 8 bệnh nhân, đều là nam giới, từ 32 đến 46 tuổi. Trong số này, hai người là những người cuối cùng xuống bể, đã được buộc dây bảo hiểm trước khi xuống. Tuy nhiên, vừa tiếp cận đáy bể, họ nhanh chóng khó chịu rồi bất tỉnh. May mắn, cả hai được kéo lên ngay sau đó và tỉnh lại sau vài phút. Sáu bệnh nhân còn lại là những người đứng trên miệng bể tham gia kéo nạn nhân lên. Khi nhập viện, tất cả đều tỉnh táo nhưng bị đau đầu, một số có biểu hiện kích ứng, xung huyết kết mạc, nhiễm toan chuyển hóa lactic và tiêu cơ vân. Hiện các bệnh nhân được theo dõi, điều trị tích cực, tình trạng cải thiện đáng kể.
Khí H2S: 'Sát thủ' vô hình trong hầm biogas
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, nhiều người lầm tưởng các vụ ngạt trong hầm biogas hay giếng sâu chủ yếu do khí metan (CH4). Tuy nhiên, nguyên nhân gây tử vong nhanh chóng thường là khí H2S. Loại khí này cực độc, có cơ chế gây ngộ độc tương tự xyanua, ức chế hô hấp tế bào rất nhanh, khiến cơ thể thiếu oxy dù nạn nhân vẫn hít thở. Hệ thần kinh trung ương và tim mạch bị tổn thương đầu tiên.
“Ở nồng độ thấp, H₂S có mùi trứng thối đặc trưng. Nhưng khi nồng độ cao, khí này nhanh chóng làm tê liệt dây thần kinh khứu giác, khiến người hít phải không còn ngửi thấy mùi và mất khả năng nhận biết nguy hiểm”, bác sĩ Nguyên nói. Ông cũng cho biết ngộ độc H2S liều cao trong không gian kín còn được gọi là “hội chứng búa tạ ở lò mổ”, khiến nạn nhân bất tỉnh gần như ngay lập tức, tim và hệ thần kinh ngừng hoạt động, tỷ lệ tử vong tại hiện trường rất lớn.
Khuyến cáo phòng ngừa ngộ độc khí H2S
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh các vụ tai nạn tương tự vẫn xảy ra hàng năm tại Việt Nam khi người dân xuống giếng, bể chứa nước thải, hầm biogas, cống, bể phân, bể rác hoặc hầm chứa cá trên tàu mà không có biện pháp bảo hộ. Khi phát hiện người bị ngạt khí trong không gian kín, tuyệt đối không lao xuống cứu theo phản xạ nếu không có mặt nạ phòng độc kèm bình dưỡng khí. Thay vào đó, cần nhanh chóng thông gió khu vực bằng quạt hoặc bơm khí sạch. Nếu buộc phải tiếp cận, người cứu hộ phải sử dụng đầy đủ thiết bị bảo hộ chuyên dụng hoặc được buộc dây an toàn và có lực lượng phía trên sẵn sàng kéo lên.
Các bác sĩ khuyến cáo không tự ý xuống làm việc trong không gian kín, thiếu thông khí nếu chưa được thông gió, kiểm tra nồng độ khí độc và trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ. Dấu hiệu nhận biết ngộ độc H2S gồm nạn nhân bất tỉnh nhanh sau khi vào không gian kín, mắt đỏ, kích ứng kết mạc, nồng độ lactate trong máu tăng cao, và các vật dụng bằng kim loại như bạc, đồng, sắt trên người nạn nhân có thể bị xỉn màu hoặc chuyển đen xám.
