Sáng sớm, chị Thanh Như (42 tuổi, TP.HCM) đưa con trai 8 tuổi đến khoa Tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng 2, sau nhiều tháng thấp thỏm vì những thay đổi bất thường ở con. Cậu bé vốn ngoan ngoãn, học tập tốt bỗng trở nên thu mình, ít giao tiếp, dễ cáu gắt và chống đối cha mẹ. Nguyên nhân bắt nguồn từ thói quen đưa điện thoại cho con ngồi yên của gia đình.
Trẻ 'bám dính' điện thoại, cha mẹ bất lực
Chị Như kể, vì công việc bận rộn, vợ chồng chị thường đưa điện thoại cho con chơi mỗi khi cần làm việc. Dần dần, con trai gần như dính chặt vào màn hình, liên tục chơi game, mắt không rời, hai tay thao tác không ngừng. Khi chị thử thay đổi mật khẩu hoặc giới hạn thời gian sử dụng, cậu bé phản ứng dữ dội, cáu gắt, cãi lại. Thậm chí, chị từng đánh con nhưng tình hình không cải thiện. Lo con tìm đến tiệm Internet, chị phải tự đưa đón con đi học mỗi ngày để kiểm soát.
Giáo viên chủ nhiệm nhiều lần phản ánh cậu bé mất tập trung trong lớp. Gia đình lo lắng đưa con đi khám tâm lý. Theo thạc sĩ Mai Thị Nguyệt, khoa Tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng 2, tình trạng trẻ lệ thuộc điện thoại, máy tính bảng ngày càng đáng lo ngại, đặc biệt vào dịp hè. Số trẻ đến khám tâm lý tăng 20-30% vào mùa hè, phần lớn liên quan rối loạn hành vi, chống đối do nghiện game và tiếp xúc quá nhiều với thiết bị điện tử. Nhiều trẻ chậm nói, tăng động cũng có liên quan đến việc sử dụng màn hình quá sớm và kéo dài.
Nhiều trẻ phản ứng dữ dội khi bị thu điện thoại
Qua thăm khám, nhiều trẻ bộc lộ cảm giác cô đơn ngay trong gia đình. Các em cho rằng không được cha mẹ lắng nghe, thường xuyên bị so sánh, thiếu sự quan tâm vì bố mẹ quá bận rộn. Thậm chí, có trẻ thường xuyên nghe những lời mắng mỏ nặng nề. Thế giới ảo dần trở thành nơi trú ẩn, nơi các em cảm thấy được công nhận. Lâu dần, trẻ bị cuốn vào game hoặc hội nhóm trên mạng và dẫn đến lệ thuộc.
Dấu hiệu nghiện điện thoại ở trẻ khá rõ ràng: trẻ liên tục nghĩ về game, không rời điện thoại, bồn chồn khi không được chơi, dễ cáu giận, bỏ bê học hành và xa rời các hoạt động ngoài đời thực. PGS.TS Bùi Quang Huy, Chủ nhiệm khoa Tâm thần, Bệnh viện Quân y 103 (Hà Nội), cho biết khoảng 10% trẻ em và người trẻ 15-25 tuổi đủ tiêu chuẩn chẩn đoán nghiện điện thoại. "Gần như ngày nào chúng tôi cũng tiếp nhận một vài trường hợp gia đình đưa đến điều trị vì sử dụng điện thoại quá mức", ông nói.
Điều trị có thể kéo dài nhiều năm
Theo các chuyên gia tâm lý, thay vì cấm đoán hoặc trừng phạt, phụ huynh cần bình tĩnh tìm hiểu nguyên nhân và đồng hành cùng con. ThS Mai Thị Nguyệt khuyên cha mẹ bước vào thế giới của trẻ, lắng nghe và tôn trọng cảm xúc để tạo nền tảng định hướng hành vi. Chỉ khi trẻ tự nhận thức tác hại của việc lệ thuộc thiết bị điện tử, quá trình thay đổi mới bền vững. Gia đình cần thiết lập thời gian sử dụng thiết bị phù hợp theo độ tuổi, kiểm soát nội dung và tăng cường hoạt động tương tác ngoài đời thực.
Về điều trị, ngoài liệu pháp tâm lý và tư vấn, Bệnh viện Quân y 103 áp dụng phương pháp kích thích điện trực tiếp qua sọ, kết hợp với các biện pháp khác. Tuy nhiên, PGS Huy nhấn mạnh nghiện điện thoại không thể giải quyết trong thời gian ngắn. "Đây là quá trình điều trị rất dài, đòi hỏi sự kiên trì lớn từ gia đình. Có trường hợp cần tới 6 năm điều trị củng cố mới có thể kiểm soát và điều trị dứt điểm", ông nói. Hành trình này dễ khiến phụ huynh mệt mỏi nếu không đồng hành sát sao cùng con trong thời gian dài.
