Một người đàn ông 35 tuổi tại Đài Loan (Trung Quốc) được chẩn đoán mắc bệnh thận mạn giai đoạn 3 dù không có các yếu tố nguy cơ thường gặp như hút thuốc, uống rượu hay mắc bệnh mạn tính. Theo bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên khoa thận, nguyên nhân chính đến từ thói quen ăn sáng với thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều phụ gia phốt phát.
Phát hiện suy thận dù không có yếu tố nguy cơ
Anh Lâm, 35 tuổi, là nhân viên văn phòng, không hút thuốc, không uống rượu và không mắc các bệnh như tăng huyết áp hay đái tháo đường. Khoảng 6 tháng trước khi nhập viện, anh bắt đầu xuất hiện mệt mỏi kéo dài, khó thở khi vận động, tim đập nhanh và đi tiểu nhiều hơn bình thường. Nước tiểu thường xuyên có nhiều bọt và cảm giác khó chịu khi đi tiểu vào buổi sáng.
Kết quả thăm khám cho thấy anh mắc bệnh thận mạn giai đoạn 3, với mức lọc cầu thận (eGFR) giảm còn khoảng 58 mL/phút/1,73 m². Xét nghiệm còn ghi nhận nồng độ phốt pho trong máu cao hơn bình thường và dấu hiệu vôi hóa mạch máu.
Thói quen ăn sáng với thực phẩm chế biến sẵn
Theo bác sĩ Hung Yung-hsiang, quá trình khai thác chế độ ăn cho thấy bệnh nhân thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, đặc biệt trong bữa sáng. Nhiều loại thực phẩm công nghiệp sử dụng phụ gia phốt phát nhằm giữ nước, tạo độ dai hoặc kéo dài thời gian bảo quản. Khác với phốt pho tự nhiên trong thịt, cá, sữa hay các loại đậu, phốt phát bổ sung thường được cơ thể hấp thu cao hơn.
Ở người khỏe mạnh, thận có thể đào thải phần lớn lượng phốt pho dư thừa. Tuy nhiên, với người đã suy giảm chức năng thận, việc tiêu thụ quá nhiều phốt phát trong thời gian dài làm tăng gánh nặng cho thận và thúc đẩy rối loạn chuyển hóa khoáng chất. Hướng dẫn của KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes) khuyến nghị người mắc bệnh thận mạn nên hạn chế phốt phát từ phụ gia thực phẩm.
Thực phẩm chứa nhiều phụ gia phốt phát
Bác sĩ cho biết không phải mọi món ăn đều gây hại, vấn đề nằm ở việc ăn thường xuyên và với lượng lớn. Các thực phẩm thường chứa nhiều phụ gia phốt phát bao gồm:
- Thịt chế biến: xúc xích, thịt nguội, thịt viên, chả lụa, hamburger công nghiệp.
- Mì, bún, phở chế biến công nghiệp.
- Chả cá và sản phẩm surimi.
- Gia vị và nước dùng chế biến sẵn như nước dùng cô đặc, bột nêm, gói gia vị.
Lời khuyên từ chuyên gia
Các chuyên gia cho rằng người khỏe mạnh không cần tránh hoàn toàn các thực phẩm này, nhưng cần ưu tiên thực phẩm tươi thay vì chế biến sẵn, hạn chế thịt chế biến, đồ ăn nhanh và thực phẩm đóng gói. Duy trì uống đủ nước, kiểm soát huyết áp và đường huyết, khám sức khỏe định kỳ đặc biệt khi có dấu hiệu như nước tiểu nhiều bọt kéo dài, phù chân, tiểu ra máu hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
Sau khi điều chỉnh chế độ ăn và điều trị theo hướng dẫn, các chỉ số phốt pho trong máu của anh Lâm đã cải thiện và chức năng thận ổn định hơn. Tuy nhiên, bệnh thận mạn cần được theo dõi lâu dài.
