Chị Hân (26 tuổi, TP.HCM) kết hôn 2 năm nhưng chưa có con. Đi khám, chị phát hiện mắc lao sinh dục – một thể lao ngoài phổi hiếm gặp nhưng có thể gây vô sinh ở phụ nữ trẻ. Sau điều trị khỏi lao, chị vẫn không thể mang thai tự nhiên do di chứng tổn thương vòi trứng và tử cung.
Lao sinh dục âm thầm tàn phá khả năng sinh sản
Chị Hân đến Trung tâm Hỗ trợ Sinh sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM sau 2 năm kết hôn không mang thai. Kết quả kiểm tra cho thấy sức khỏe sinh sản của chồng bình thường, trong khi chị Hân rối loạn kinh nguyệt kéo dài, chu kỳ cách nhau 2-6 tháng. Trước đó, chị đã được chẩn đoán lao sinh dục tại một bệnh viện khác và điều trị kháng lao 6 tháng, nhưng sau khỏi bệnh vẫn không có thai tự nhiên.
Bác sĩ Phùng Huy Tuân, Trung tâm Hỗ trợ Sinh sản, cho biết lao sinh dục là dạng lao ngoài phổi hiếm gặp. Trong khi lao phổi chiếm 80-85% các ca mắc lao, vi khuẩn lao có thể tấn công cơ quan sinh sản qua đường máu hoặc bạch huyết. Ở phụ nữ, vi khuẩn thường tấn công vòi trứng trước, sau đó lan đến nội mạc tử cung, gây viêm kéo dài, xơ hóa, teo nội mạc, dải dính buồng tử cung hoặc tắc vòi trứng – tổn thương ảnh hưởng trực tiếp đến thụ thai và làm tổ của phôi.
“Bệnh nhân đã được điều trị khỏi lao hoàn toàn nhưng những tổn thương do vi khuẩn để lại ở vòi trứng và tử cung gần như không thể phục hồi. Đây mới là nguyên nhân khiến việc mang thai tự nhiên trở nên rất khó khăn”, bác sĩ Tuân nói.
Di chứng lao sinh dục khiến nội mạc tử cung bị xơ hóa, teo mỏng
Siêu âm cho thấy nội mạc tử cung của chị Hân teo mỏng kéo dài qua nhiều chu kỳ. Khả năng mang thai tự nhiên gần như không còn, các bác sĩ chỉ định IVF. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất không phải tạo phôi mà là chuẩn bị nội mạc tử cung đủ điều kiện nhận phôi. Chị còn mắc lạc nội mạc tử cung, làm giảm thêm khả năng làm tổ.
Ban đầu, chị được điều trị bằng thuốc ức chế lạc nội mạc tử cung, kháng viêm và hỗ trợ phát triển nội mạc. Ở chu kỳ đầu, lớp nội mạc quá mỏng nên phải hoãn chuyển phôi. Chu kỳ thứ hai, nội mạc đạt độ dày phù hợp, chuyển phôi nhưng không đậu thai. Chu kỳ tiếp theo, dù điều chỉnh phác đồ nội tiết liều tối đa, nội mạc vẫn không cải thiện.
Bác sĩ quyết định áp dụng phương pháp bơm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân (PRP) kết hợp kích thích buồng trứng nhẹ để tận dụng nội tiết tự nhiên hỗ trợ phục hồi nội mạc. Sau điều trị, độ dày nội mạc tăng lên 7,5 mm, đủ điều kiện chuyển phôi. Lần chuyển phôi này thành công, chị Hân đậu thai. Hiện thai kỳ đã bước sang tuần thứ 10, được theo dõi sát.
Lao sinh dục: Bệnh hiếm gặp nhưng là nguyên nhân vô sinh ở phụ nữ trẻ
Theo Báo cáo Lao toàn cầu 2024 của WHO, Việt Nam nằm trong nhóm 30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao và lao kháng thuốc cao giai đoạn 2021-2025. Bác sĩ Tuân cho biết lao sinh dục chủ yếu gặp ở phụ nữ 20-40 tuổi. Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc dao động 6-25% tùy khu vực. Đáng lo ngại, khoảng 10-12% trường hợp không có triệu chứng rõ ràng. Những người còn lại thường chỉ rối loạn kinh nguyệt, đau vùng chậu kéo dài, khí hư bất thường hoặc vô sinh.
Do dấu hiệu không đặc hiệu, lao sinh dục dễ nhầm với bệnh phụ khoa khác. Nhiều trường hợp chỉ phát hiện khi khám hiếm muộn hoặc qua nội soi, sinh thiết. Chuyên gia khuyến cáo phụ nữ dưới 35 tuổi quan hệ đều đặn 1 năm không có thai, hoặc sau 6 tháng với phụ nữ từ 35 tuổi trở lên, nên đi khám hiếm muộn. Người có tiền sử lao hoặc rối loạn kinh nguyệt kéo dài cần thăm khám sớm để phát hiện và điều trị kịp thời, tránh di chứng ảnh hưởng sinh sản.
