Từ lâu, nhiều người vẫn cho rằng khi dạ dày gặp vấn đề thì ăn cháo loãng là lựa chọn an toàn nhất. Tuy nhiên, theo chuyên gia dinh dưỡng Khưu Thế Hân, Trung Quốc, đây có thể là sai lầm phổ biến khiến bệnh tiêu hóa khó kiểm soát hơn.
Trường hợp điển hình: ăn cháo loãng suốt một tháng, bệnh trào ngược nặng hơn
Ông chia sẻ về trường hợp một phụ nữ 55 tuổi mắc trào ngược dạ dày thực quản. Sau khi nghe lời khuyên nên ăn uống thanh đạm để "dưỡng dạ dày", bà chuyển hoàn toàn sang ăn cháo loãng cho cả ba bữa mỗi ngày trong suốt một tháng.
Người phụ nữ cho rằng cháo mềm, dễ tiêu hóa nên sẽ giảm áp lực cho dạ dày. Tuy nhiên, kết quả lại hoàn toàn trái ngược. Các triệu chứng trào ngược không thuyên giảm mà xuất hiện dày đặc hơn, đặc biệt vào ban đêm. Bà thường xuyên bị ợ nóng, nóng rát vùng ngực và mất ngủ kéo dài.
Vì sao cháo loãng có thể gây hại cho người bệnh dạ dày?
Theo chuyên gia Khưu, cháo loãng có thể trở thành "cái bẫy dinh dưỡng" đối với người mắc bệnh dạ dày, nhất là những người bị trào ngược hoặc có cơ địa tiết nhiều axit.
Chuyên gia giải thích, cháo chứa lượng nước lớn nên khi vào dạ dày sẽ kích thích cơ quan này tiết thêm axit. Đồng thời, do được nấu quá nhừ nên cháo tiêu hóa rất nhanh, thức ăn nhanh chóng xuống ruột non trong khi axit vẫn còn tồn đọng trong dạ dày rỗng. Điều này khiến niêm mạc dạ dày dễ bị kích thích và làm tăng nguy cơ trào ngược.
Theo thống kê của chuyên gia, trung bình cứ 4 người thì có 1 người gặp vấn đề liên quan đến trào ngược dạ dày thực quản. Với nhóm đối tượng này, việc duy trì thói quen ăn cháo loãng trong thời gian dài có thể khiến bệnh khó cải thiện hơn.
Lời khuyên từ chuyên gia: thay đổi thói quen ăn uống để bảo vệ dạ dày
Để hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động ổn định, chuyên gia khuyến nghị người bệnh nên ưu tiên các thực phẩm dạng rắn nhưng vẫn dễ tiêu, như cơm trắng, thay vì chỉ ăn cháo.
Ngoài ra, người bệnh nên áp dụng nguyên tắc "tách khô, ướt" trong bữa ăn, tức không vừa ăn vừa uống nhiều nước, canh hoặc đồ uống khác. Nên uống nước sau bữa ăn khoảng 30-40 phút để tránh làm tăng áp lực trong dạ dày và hỗ trợ quá trình tiêu hóa hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, việc bổ sung đủ protein cũng rất quan trọng. Nhiều người vì sợ dầu mỡ nên cắt giảm thịt cá, nhưng điều này có thể khiến cơ vòng nối giữa dạ dày và thực quản suy yếu.
Theo chuyên gia, cơ vòng này cần protein để duy trì khả năng đóng mở hiệu quả. Nếu khẩu phần ăn chỉ có cháo và rau trong thời gian dài, cơ tâm vị dễ mất khả năng co bóp, từ đó khiến axit dạ dày trào ngược mạnh hơn.
Người gặp vấn đề dạ dày được khuyên nên lựa chọn các nguồn protein dễ tiêu như ức gà luộc, cá hấp hoặc đậu phụ để hỗ trợ phục hồi chức năng tiêu hóa và kiểm soát axit tốt hơn.
Ăn cháo đúng cách: lợi ích và tác hại cần biết
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng "ăn cháo để dưỡng dạ dày" không phải lúc nào cũng đúng. Điều quan trọng là lựa chọn thực phẩm phù hợp với tình trạng bệnh và duy trì chế độ ăn cân bằng để bảo vệ hệ tiêu hóa lâu dài.
Lợi ích của ăn cháo buổi sáng
Nhiều nghiên cứu dinh dưỡng quốc tế cho thấy việc ăn cháo vào buổi sáng không chỉ là lựa chọn nhẹ nhàng mà còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe đáng kể. Theo Healthline và Medical News Today, các loại cháo như cháo yến mạch, cháo gạo lứt hay cháo nguyên cám được xem là bữa sáng lý tưởng cho cả trẻ nhỏ lẫn người trưởng thành.
- Cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết: Cháo chứa nhiều vitamin B, sắt, magie và chất chống oxy hoá. Một bát cháo yến mạch buổi sáng có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu chất xơ hằng ngày cho người trưởng thành.
- Dễ tiêu hóa: Cháo có kết cấu mềm, giàu nước, giúp dạ dày hoạt động nhẹ nhàng hơn, đặc biệt phù hợp với người có hệ tiêu hoá nhạy cảm hoặc đang hồi phục bệnh.
- Tốt cho tim mạch: Beta-glucan trong yến mạch giúp giảm LDL-cholesterol, theo nghiên cứu được công bố trên Journal of Nutrition. Việc ăn cháo hằng ngày có thể hỗ trợ giảm nguy cơ bệnh tim.
- Giúp no lâu, ổn định năng lượng: Các chuyên gia từ Harvard T.H. Chan School of Public Health cho biết thực phẩm giàu chất xơ hoà tan như yến mạch giúp no lâu, hạn chế cảm giác thèm ăn và duy trì mức đường huyết ổn định trong nhiều giờ.
- Hỗ trợ giảm cân: Nhờ ít calo nhưng tạo cảm giác no nhanh, cháo được xem là thực phẩm phù hợp với người đang kiểm soát cân nặng. Cháo yến mạch hay cháo gạo lứt đặc biệt hiệu quả vì chứa nhiều chất xơ và vitamin nhóm B.
- Dễ kết hợp đa dạng thực phẩm: Cháo có thể nấu cùng trứng, thịt bằm, rau củ hoặc thậm chí trái cây, giúp tăng giá trị dinh dưỡng mà vẫn nhẹ bụng, phù hợp cho buổi sáng bận rộn.
Tác hại khi ăn cháo quá nhiều
Mặc dù ăn cháo tốt cho sức khỏe nhưng nếu dùng liên tục có thể khiến cơ thể thiếu chất, tăng đường huyết và nhanh đói hơn.
- Tăng đường huyết nhanh sau khi ăn: Một trong những vấn đề lớn nhất là cháo trắng có chỉ số đường huyết (GI) cao, khiến đường huyết tăng nhanh sau ăn. Điều này không tốt cho người tiểu đường hoặc người đang muốn giảm cân vì dễ gây đói sớm, kích thích ăn nhiều hơn.
- Dễ thiếu dinh dưỡng: Cháo chủ yếu chứa tinh bột và nước nên hàm lượng protein, chất xơ và vitamin khá thấp. Nếu ăn cháo đơn thuần trong thời gian dài, cơ thể dễ thiếu dinh dưỡng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
- Nhiều loại cháo chế biến sẵn hoặc nấu cùng thực phẩm mặn như thịt hộp, trứng muối còn chứa lượng natri cao, làm tăng nguy cơ cao huyết áp và bệnh tim mạch.
- Dễ nạp nhiều calo hơn cần thiết: Theo chuyên gia, gạo nấu quá nhừ cũng khiến chất xơ bị giảm đáng kể, làm cháo nhanh tiêu hóa và khiến cơ thể mau đói hơn. Vì vậy, ăn cháo thường xuyên có thể vô tình khiến bạn nạp nhiều calo hơn cần thiết.
Để ăn cháo lành mạnh, chuyên gia khuyến nghị nên dùng gạo lứt, yến mạch hoặc ngũ cốc nguyên cám; kết hợp thêm thịt, cá, trứng, đậu phụ và rau xanh để cân bằng dinh dưỡng. Đồng thời, cần hạn chế nêm quá mặn và kiểm soát khẩu phần ăn hợp lý.
