Vào ngày Biển ở Nhật Bản hôm 20/7, thay vì đi bơi hay thư giãn trên bãi biển như nhiều người dân, Thủ tướng Sanae Takaichi dành toàn bộ kỳ nghỉ để đọc lại các tài liệu chính sách và xử lý hàng nghìn email tồn đọng. Bà chia sẻ trên mạng xã hội rằng mình đã có được "trọn vẹn 5 giờ ngủ lần đầu tiên sau rất lâu" – nhiều hơn mức 0 đến 3 giờ mà bà coi là lịch ngủ thường xuyên.
Bài đăng nhanh chóng thu hút hơn 31 triệu lượt xem, nhưng thay vì chỉ nhận được sự ủng hộ, nó châm ngòi cho cuộc tranh luận toàn quốc về cân bằng công việc – cuộc sống và những nguy cơ của tình trạng thiếu ngủ kéo dài. Theo The New York Times, bà Takaichi dường như muốn xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo gần gũi, không ngừng làm việc vì người dân, nhưng câu chuyện về giấc ngủ ít ỏi của bà lại khiến nhiều người lo ngại.
Thực trạng thiếu ngủ tại Nhật Bản
Nhật Bản từ lâu được biết đến là quốc gia có thời gian ngủ trung bình thấp nhất trong nhóm các nước phát triển. Dữ liệu từ Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho thấy người Nhật ngủ trung bình 7 giờ 42 phút mỗi đêm – thấp nhất trong 33 quốc gia khảo sát, đồng thời ít hơn mức trung bình chung khoảng 40 phút. So với người Mỹ, người Nhật ngủ ít hơn gần một tiếng rưỡi mỗi đêm.
Các nhà nghiên cứu chỉ ra nguyên nhân chính đến từ thời gian di chuyển dài, giờ làm việc kéo dài và văn hóa coi ngủ là lười biếng. Năm 2024, Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản đã ban hành "Hướng dẫn về giấc ngủ nhằm tăng cường sức khỏe", nhấn mạnh mọi người dân cần nghiêm túc đảm bảo cả thời lượng lẫn chất lượng giấc ngủ.
Ngành công nghiệp giấc ngủ trị giá hàng tỷ USD
Nhận thức được vấn đề, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản đã biến mất ngủ thành một ngành công nghiệp sinh lời. Theo The Washington Post, giấc ngủ hiện là "." – một thị trường phục vụ hàng triệu người đang tìm cách cải thiện chất lượng nghỉ ngơi. Các thương hiệu đồ ngủ sản xuất sản phẩm từ loại sợi đặc biệt được quảng bá giúp cơ bắp phục hồi nhanh hơn và cải thiện lưu thông máu.
Ngoài ra, còn có các sản phẩm công nghệ tập trung vào giấc ngủ ngắn 20 phút, dành cho những người không thể ngủ đủ vào ban đêm. Masayoshi Masuyama (52 tuổi), nhân viên công ty tư vấn tại Tokyo, chia sẻ: "Tôi gần như không thể ngủ đủ 8 tiếng vào các ngày trong tuần. Vì vậy tôi muốn học cách ngủ trưa hiệu quả hơn và tận dụng tối đa khoảng thời gian ngắn đó."
Thị trường giường thông minh cũng sôi động không kém. Nhiều mẫu giường mới được tích hợp hệ thống luồng khí giúp giảm độ ẩm trong những đêm hè nóng ẩm, hoặc có chức năng rung nhẹ để thư giãn. Hãng nội thất hàng đầu Nitori bắt đầu bán giường thông minh với cảm biến theo dõi tình trạng người nằm và tự động điều chỉnh góc nghiêng để duy trì tư thế ngủ thoải mái. Giá của mẫu giường này lên tới khoảng 2.500 USD (hơn 65 triệu đồng).
Chìa khóa từ những cuốn sách bestseller
Dù thị trường tràn ngập gối, nệm, thiết bị công nghệ và thực phẩm chức năng, nhiều chuyên gia cho rằng giải pháp bền vững vẫn nằm ở việc hiểu đúng cơ chế của giấc ngủ. Các cuốn sách như Why We Sleep, The Sleep Solution hay Say Good Night to Insomnia đã trở thành bestseller nhờ thay đổi cách nhìn của độc giả, hướng tới xây dựng thói quen khoa học thay vì tìm kiếm cứu cánh tức thời.
Trong Why We Sleep (tựa Việt: Sao chúng ta lại ngủ?), nhà thần kinh học Matthew Walker phân tích vai trò của giấc ngủ đối với sức khỏe và hậu quả nghiêm trọng khi ngủ thiếu. The Guardian đánh giá cuốn sách giúp người đọc nhận ra mức độ tổn hại do xem nhẹ giấc ngủ gây ra, đồng thời truyền tải kiến thức phức tạp bằng lối viết gần gũi. Cuốn sách ra mắt tháng 10/2017 và nhận được lời khen từ Bill Gates lẫn nhà đồng sáng lập Reddit Alexis Ohanian.
Bill Gates viết: "Cuốn sách giải thích việc bỏ qua giấc ngủ làm giảm khả năng sáng tạo, giải quyết vấn đề, ra quyết định, học tập, trí nhớ, sức khỏe tim mạch, sức khỏe não bộ, sức khỏe tâm thần, hệ thống miễn dịch và thậm chí cả tuổi thọ của bạn."
The Sleep Solution (tựa Việt: Bạn muốn có giấc ngủ ngon?) của bác sĩ thần kinh Chris Winter sở hữu cách tiếp cận thực hành. Theo Publishers Weekly, cuốn sách đưa ra các giải pháp cụ thể như xây dựng môi trường ngủ phù hợp, loại bỏ thói quen cản trở giấc ngủ, hướng dẫn dùng thuốc ngủ đúng cách và giới thiệu "10 nguyên tắc" để ngủ ngon hơn. Tác giả trấn an rằng mất ngủ có thể cải thiện nếu hiểu đúng cơ chế và kiên trì thay đổi từng bước.
Còn tiến sĩ Gregg D. Jacobs, trong Say Good Night to Insomnia, giới thiệu chương trình sáu tuần phát triển tại Harvard Medical School, dựa trên liệu pháp nhận thức – hành vi cho chứng mất ngủ (CBT-I), vốn được coi là tiêu chuẩn vàng trong điều trị mất ngủ mạn tính. Thay vì phụ thuộc thuốc, độc giả được học cách thay đổi suy nghĩ về giấc ngủ, xây dựng thói quen lành mạnh và áp dụng kỹ thuật thư giãn để khôi phục khả năng ngủ tự nhiên của cơ thể.
Khi chi phí cho thiết bị và sản phẩm hỗ trợ không ngừng tăng cao, các chuyên gia nhắc lại rằng giấc ngủ ngon xuất phát từ sự hiểu biết và điều chỉnh lối sống. Câu chuyện của Thủ tướng Takaichi, dù gây tranh cãi, cũng góp phần đưa cuộc đối thoại về giấc ngủ đến gần hơn với mỗi gia đình Nhật Bản.
